Ο πολλαπλασιαστής μειώνει ακόμη περισσότερο το ΑΕΠ

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μπορεί να αναγνωρίζει πλέον δημοσίως ότι τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούσε λανθασμένο μοντέλο υπολογισμού των επιπτώσεων των μέτρων λιτότητας στην ελληνική οικονομία, ωστόσο οι μεταβολές που επέφερε η τρόικα στους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές κατά την κατάρτιση του νέου προγράμματος της Ελλάδας δείχνουν ότι εξακολουθεί να υποεκτιμά τις συνέπειες των περικοπών δαπανών και των αυξημένων φόρων στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν.

Οικονομικοί αναλυτές τονίζουν στα «ΝΕΑ» ότι οι δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές ενδεχομένως να έχουν μικρότερη σημασία, τόσο το 2013 όσο και το 2014, από ό,τι είχαν την τριετία 2010-2012, καθώς η επανάκτηση της εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία και η αύξηση των επενδύσεων αντισταθμίζουν τις αρνητικές επιπτώσεις της λιτότητας στο ΑΕΠ.

Ο δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής χρησιμοποιείται για να υπολογιστεί το ποσοστό μεταβολής του ΑΕΠ μιας χώρας αν ληφθούν δημοσιονομικά μέτρα συγκεκριμένου ύψους. Ο δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής που είχε χρησιμοποιηθεί για την κατάρτιση του ελληνικού προγράμματος την τελευταία τριετία ήταν 0,5, ενώ σύμφωνα με όσα εκ των υστέρων διαπιστώθηκαν από την έρευνα του ΔΝΤ έπρεπε να ανέρχεται στο 1,7. Εως τον Οκτώβριο του 2012 η τρόικα και το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους υπολόγιζαν ότι για κάθε 1 ευρώ που περικοπτόταν από τις δημόσιες δαπάνες χάναμε 50 λεπτά από το ΑΕΠ. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, για κάθε 1 ευρώ περικοπών χάναμε 1,70 ευρώ από το ΑΕΠ.

Μετά τον Οκτώβριο του 2012 – και τη δημόσια αυτοκριτική του επικεφαλής οικονομολόγου του ΔΝΤ Ολιβιέ Μπλανσάρ για τους λανθασμένους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές – η τρόικα αναπροσάρμοσε το μοντέλο της και πλέον υποθέτει ότι ο για κάθε 1 ευρώ περικοπών δαπανών χάνεται 1 ευρώ από το ΑΕΠ. Αλλά και αυτή η παραδοχή θεωρείται από έγκριτους οικονομικούς αναλυτές υπεραισιόδοξη, δεδομένων των σημερινών επιπέδων ύφεσης αλλά και του γεγονότος ότι το νέο πρόγραμμα είναι εμπροσθοβαρές και προβλέπει περικοπές δαπανών 9,5 δισ. ευρώ μέσα στο 2013. Οι ίδιοι θεωρούν ότι μόνο εάν το 2013 υπάρξει πρόοδος στο σκέλος των επενδύσεων και των εξαγωγών θα υπερκεραστούν τα εμπόδια της λιτότητας.

Μελέτη για τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές που συνέταξαν προ τετραμήνου ο δρ Πλάτωνας Μονοκρούσος, επικεφαλής της Διεύθυνσης Τρέχουσας Οικονομικής Ανάλυσης της Eurobank, και ο καθηγητής Δημήτρης Θωμάκος, καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και επιστημονικός σύμβουλος της Διεύθυνσης Διεθνών Επενδυτικών Συμβουλευτικών Υπηρεσιών της Eurobank, καταδεικνύει ότι οι δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές σε συνθήκες ύφεσης είναι πολύ υψηλότεροι από ό,τι σε φάσεις επέκτασης της οικονομίας. Στην έκθεση παρατίθενται μάλιστα συγκεκριμένα σενάρια σύμφωνα με τα οποία – υπό δεδομένες προϋποθέσεις – η περικοπή δαπανών για μισθούς και συντάξεις θα μπορούσε να εκτοξεύσει τον δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή ακόμη και στο 2,35 (για κάθε 1 ευρώ περικοπών θα χάνονται 2,35 ευρώ από το ΑΕΠ).

Πάντως, μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο κ. Μονοκρούσος ξεκαθάρισε ότι η επίπτωση των μέτρων λιτότητας στην οικονομία, και ως εκ τούτου οι συνέπειες των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών στο ΑΕΠ, εξαρτώνται και από το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον. Οπως εξήγησε, η υποχώρηση της ύφεσης, η προσέλκυση επενδύσεων, η αύξηση των εξαγωγών, η ανάκτηση των καταθέσεων και η αύξηση της ρευστότητας θα έχουν ως αποτέλεσμα τη ελάττωση των άμεσων επιπτώσεων των δημοσιονομικών μέτρων στο ΑΕΠ.

Στο ίδιο πλαίσιο και ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Οικονομικών Μελετών της Alpha Bank Mιχαήλ Μασουράκης, ο οποίος τόνισε στα «ΝΕΑ» ότι η σταδιακή αποκατάσταση της εμπιστοσύνης θα έχει ως αποτέλεσμα να περιοριστεί η επίπτωση της αύξησης φόρων ή της περικοπής δαπανών στο ΑΕΠ. Ο ίδιος εξηγεί ότι όταν το οικονομικό περιβάλλον είναι δυσχερές τροφοδοτείται η επίπτωση της δημοσιονομικής προσαρμογής στην ανάπτυξη. Οσο βελτιώνεται το περιβάλλον μειώνονται και οι επιπτώσεις της λιτότητας στο ΑΕΠ.

Τέλος τόνισε ότι ο πολλαπλασιαστής που χρησιμοποιήθηκε από την τρόικα όταν εγκρίθηκε το ελληνικό πρόγραμμα, τον Μάιο του 2010, δεν είχε λάβει υπόψη την επιδείνωση που θα επέφεραν στην εμπιστοσύνη το PSI και η φυγή καταθέσεων.