[Επιφυλλίδα] Ο κομήτης ISON, ο Μινωτής κι ο Σκουρλέτης

Σε μια γιορτή για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα τον Νοέμβριο του 1974, που γινόταν στο θέατρο Τζένη Καρέζη (τότε λεγόταν Αθήναιον) και μοιράζονταν λευκά γαρίφαλα που είχανε βαφτεί γαλάζια, ο Αλέξης Μινωτής ακούστηκε να λέει: «Ο άνθρωπος έκανε εκατομμύρια χρόνια για να σταθεί στα πόδια του. Κι εσείς τώρα μου λέτε για ποιον χαστούκισε ή δεν χαστούκισε ο Θεοφιλογιαννάκος στην ΕΣΑ». Για να του ανταπαντήσει ένας νέος διανοούμενος της εποχής λέγοντάς του, με τον σεβασμό που δικαιολογούσε ο προσωπικής κοπής συντηρητισμός, αλλά και η προσωπικής, επίσης, κοπής προοδευτικότητα του εβδομηνταπεντάχρονου τότε ηθοποιού: «Οι ηθικές αξίες υφίστανται σε σχέση με τον μικρόκοσμό μας. Γίνονται αμελητέες αν τις αντιμετωπίσεις σε σχέση με τον μακρόκοσμο και με το Σύμπαν».

Δεν θα μπορούσε να υπάρξει λαμπρότερη επιβεβαίωση της κουβέντας αυτής, με μεγάλη όμως δόση ειρωνείας, από μια σύμπτωση που προέκυψε χωρίς καθόλου να επιδιωχθεί – όπως συμβαίνει άλλωστε με όλες τις συμπτώσεις. Το πρώτο Σαββατοκύριακο του καινούργιου χρόνου, στα «ΝΕΑ», δύο ρεπορτάζ τυπωμένα σχεδόν αντικριστά, μας ενημέρωναν για δύο εντελώς διαφορετικού διαμετρήματος μεγέθη. Το μεν πρώτο μιλάει για τον κομήτη ISON, που ταξιδεύει εκατομμύρια χρόνια για να φτάσει κοντά στη Γη και ο οποίος όταν θα μας έχει πλησιάσει, τον ερχόμενο Νοέμβριο, η λάμψη του θα είναι μεγαλύτερη κι από εκείνη της πανσελήνου. Το δεύτερο ρεπορτάζ – ή μάλλον σχόλιο – κάνει λόγο για τον εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ Πάνο Σκουρλέτη, που είπε πως οι αντιασφυξιογόνες μάσκες, τα κράνη και τα λοστάρια που βρέθηκαν στο υπόγειο της ΑΣΟΕΕ είναι αντικείμενα που τα βρίσκει κανείς σήμερα σε όλα τα σπίτια.

Εχουμε φτάσει πια σ’ ένα σταυροδρόμι που χρειάζεται ν’ αποφασίσουμε αν το Σύμπαν υπάρχει σε συνάρτηση μ’ εμάς ή εμείς σε συνάρτηση με το Σύμπαν. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία για το προς τα πού γέρνει η πλάστιγγα, αν παρατηρήσει κανείς τους ανθρώπους στον δρόμο και κυρίως πώς μιλάνε στο κινητό τους. Εχουν την πεποίθηση πως είμαστε το κέντρο όχι μόνο της Γης, αλλά του ίδιου του Σύμπαντος, που φαίνεται να έχει επινοηθεί για να μας υπηρετεί. Το ότι από κάποια απόσταση – και δεν εννοούμε από έναν άλλο πλανήτη – μοιάζουμε με καραγκιόζηδες δεν φαίνεται να μας πτοεί. Αφού κάνουμε τη δουλειά μας, επιδεικνυόμαστε, κερδίζουμε, δοξαζόμαστε ή ρίχνουμε κάποιους άλλους στην έσχατη δυστυχία, ο μικρόκοσμός μας γίνεται το άπαν. Επομένως μπορούμε να βγάζουμε κοροϊδευτικά τη γλώσσα στις ηθικές αξίες που δημιουργεί η ύπαρξη του Σύμπαντος. Οσο απάνθρωπος γίνεται ο μακρόκοσμος (όρα Μινωτής) αν τον ορίσεις ως ρυθμιστή των διαπροσωπικών σχέσεων, άλλο τόσο αξιοθρήνητες γίνονται οι συμπεριφορές των ανθρώπων αν οργανωθούν χωρίς το δέος που δημιουργεί η ύπαρξη του Σύμπαντος. Η μεγαλοφυέστερη ίσως απάντηση υπάρχει στην ταινία «La strada» του Φελίνι, όταν ο τσιρκολάνος σκύβει, πιάνει ένα πετραδάκι και, δείχνοντάς το στην Τζουλιέτα Μασίνα, ταυτίζει την ύπαρξή του με την ανθρώπινη μοίρα μέσα στο Σύμπαν. Διαφορετικά, η αλλαγή που ευαγγελίζονται από τον Σκουρλέτη, τον Τσίπρα και τον Βενιζέλο ώς τους Πυρήνες της Φωτιάς (δεν ευθύνονται οι ίδιοι, έστω κι αν το καλλιεργούν) μας ενδιαφέρει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που μας ενδιαφέρει η αλλαγή του αυτοκινήτου ή της οικοσκευής μας.