Απόδραση από την Αβάνα και με διαβατήριο!

Από χθες κάθε Κουβανός μπορεί, με το νεοαποκτηθέν διαβατήριό του, να ταξιδέψει στο εξωτερικό, στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων που ανακοίνωσε τον Οκτώβριο ο Πρόεδρος της χώρας Ραούλ Κάστρο. Τι να το κάνει όμως, όταν η βίζα από τις άλλες χώρες προς τους κουβανούς πολίτες παραμένει ένα μακρινό όνειρο;

Τις τελευταίες ημέρες ο επισκέπτης στην Αβάνα μπορούσε να δει μεγάλες ουρές ατόμων που περίμεναν έξω από το κτίριο όπου στεγάζεται το Τμήμα Μετανάστευσης και Αλλοδαπών. Οι Κουβανοί, μεταξύ προσδοκίας και αβεβαιότητας, διαπιστώνουν πλέον ότι χρειάζονται πολύ πιο λίγα έγγραφα και χρήματα από ό,τι ώς τώρα προκειμένου να αποκτήσουν διαβατήριο. Ομως η κερδοσκοπία ανθεί και οι αμφιβολίες φουντώνουν για το πώς θα εφαρμοστεί η μεταρρύθμιση αυτή.

Ηδη βαλίτσες έχουν φτιαχτεί σε χιλιάδες σπίτια. Το τέλος της «λευκής κάρτας», για την οποία χρειαζόταν η βίζα εξόδου από τις κουβανικές Αρχές, η πρόσκληση από κάποιον που ζει σε άλλη χώρα και πολλά ακόμη χαρτιά είναι η πιο σημαντική αλλαγή. Τώρα πολλοί Κουβανοί ζουν με την ελπίδα ότι η μετανάστευσή τους δεν θα σημαίνει ότι πρέπει να κόψουν κάθε δεσμό με την πατρίδα και τους συγγενείς που θα παραμείνουν εκεί. Ο νόμος παρατείνει την απουσία στο εξωτερικό από 11 σε 24 μήνες και μετά δίνει και άλλες παρατάσεις, γεγονός που αυξάνει και τις πιθανότητες να βρουν εργασία και σπίτι σε μια άλλη χώρα χωρίς να χάσουν τη δυνατότητα επιστροφής στην Κούβα.

Πολλοί από εκείνους που σχηματίζουν τις μεγάλες ουρές θέλουν να συναντηθούν με συγγενείς τους που έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, να αναζητήσουν περισσότερες οικονομικές ευκαιρίες ή απλώς να δουν άλλα μέρη του κόσμου. Ομως με την ανεργία να πλήττει τις περισσότερες χώρες, ποιες πρεσβείες είναι εκείνες που θα δώσουν βίζα σε Κουβανούς με ελάχιστες πιθανότητες να επιστρέψουν στη χώρα τους; «Αυτό το διαβατήριο είναι ένα διαβατήριο για να πηδήξουμε στη θάλασσα», ειρωνεύονται κάποιοι Κουβανοί, μεταξύ των οποίων και ο διαφωνών συγγραφέας Νορμπέρτο Φουέντες.

Αυτό όμως δεν τους εμποδίζει να κάνουν όνειρα. «Σκέφτομαι να πάω στη Βενεζουέλα ή στην Αγκόλα να δουλέψω», λέει ο 45χρονος Ρούμπεν Οσόριο, ιδιοκτήτης ενός μικρού καφέ, που θέλει να βγάλει λεφτά για την οικογένειά του. Εχει φίλους στην Αγκόλα από την εποχή που υπηρετούσε εκεί μαζί με άλλους κουβανούς στρατιώτες και έχει συγγενείς στη Βενεζουέλα. Για την 22χρονη Αμαριλίς Σεσπέδες στόχος δεν είναι τα χρήματα αλλά να πάει στη Δομινικανή Δημοκρατία όπου ζουν συγγενείς της, μεταξύ των οποίων και ο 14χρονος αδελφός της. «Δεν θέλω να πάω κάπου αλλού. Θέλω να γνωρίσω τον αδελφό μου που τον έχω δει μόνο σε φωτογραφίες», λέει συγκινημένη.

Αλλη μία σημαντική αλλαγή είναι ότι θα επιτραπούν τα ταξίδια στο εξωτερικό ακόμη και για τους γιατρούς – κάτι που απαγορευόταν επί δεκαετίες λόγω του φόβου ότι θα εγκαταλείψουν τη χώρα. Πάντως η κυβέρνηση διατηρεί το δικαίωμα να απαγορεύσει σε κάποιον την έκδοση διαβατηρίου για λόγους εθνικής ασφάλειας.

Βέβαια, για τους περισσότερους Κουβανούς υπάρχουν ελάχιστες χώρες που μπορούν να επισκεφθούν χωρίς βίζα εισόδου και χωρίς λεφτά. Οι περισσότερες χώρες θέτουν όρους για την είσοδο αλλοδαπών και οι Κουβανοί, με μέσο μηνιαίο μισθό 19 δολάρια, δεν διαθέτουν τα απαραίτητα χρήματα για να ταξιδέψουν. Γι’ αυτό ακριβώς είναι τόσο σημαντικοί οι συγγενείς στο εξωτερικό, που μπορούν να στείλουν τα χρήματα τουλάχιστον για το εισιτήριο.

Ομως υπάρχουν και εκείνοι που θέλουν να ρίξουν μαύρη πέτρα πίσω τους: βγάζουν τα πάντα προς πώληση και ετοιμάζονται να εγκαταλείψουν την Κούβα. Τις τελευταίες εβδομάδες έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των σπιτιών και των αυτοκινήτων προς πώληση, καθώς και οι κρατήσεις αεροπορικών εισιτηρίων. Μέχρι στιγμής πάντως αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολο να πάρει κάποιος Κουβανός βίζα για τις ΗΠΑ, την Ευρώπη, ακόμη και για τις χώρες της Λατινικής Αμερικής.