Λουκέτο ύστερα από 19 χρόνια λειτουργίας

Οταν το 1993 το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου άρχισε τη λειτουργία του, με πρώτη διευθύντριά του τη Μυρσίνη Ζορμπά, έφερνε χωρίς αμφιβολία έναν φρέσκο ευρωπαϊκό αέρα στον χώρο του βιβλίου. Δεν έχουν όλες οι χώρες ΕΚΕΒΙ, έχουν όμως οι περισσότερες ισχυρή εθνική πολιτική βιβλίου που την ασκούν με διάφορους τρόπους.

Η Γερμανία διοχετεύει στο βιβλίο πολλά χρήματα μέσω των ομόσπονδων κρατιδίων, η Βρετανία μέσω του δικτυωμένου παντού Βρετανικού Συμβουλίου (British Council). Η Γαλλία έχει ισχυρό Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, η Πολωνία επίσης, ενώ η Ολλανδία έχει τέσσερις σχετικούς οργανισμούς.

Στην Ελλάδα, από την πρώτη ώρα της ίδρυσής του, το ΕΚΕΒΙ δεν είχε μόνο οπαδούς. Οι περισσότεροι το είδαν θετικά, αρκετοί με ενθουσιασμό. Υπήρχαν όμως και κάποιοι που πίστευαν ότι δεν έχει λόγους ύπαρξης και μιλούσαν για «πεταμένα λεφτά» ή άλλοι που ασκούσαν κριτική στον τρόπο λειτουργίας του. Επίσης υπήρχαν και εκείνοι που την ίδια ώρα που το χαρακτήριζαν περιττό τού ζητούσαν τον ουρανό με τ’ άστρα, του ζητούσαν με άλλα λόγια να αναπληρώσει δικές τους ανεπάρκειες.

Τέλος, υπήρχαν και κάποιοι που απλώς έβλεπαν μια πίτα να δίνεται αλλού: χρήματα στα οποία είχαν πρόσβαση μέσω έκτακτων επιχορηγήσεων του υπουργείου Πολιτισμού, πήγαιναν στο ΕΚΕΒΙ.

Οπως και να έχει, το ΕΚΕΒΙ συνέδεσε την ύπαρξή του με δύο δεκαετίες διαρκούς ανάπτυξης στον χώρο του βιβλίου. Τώρα που η αγορά «έκατσε» και η κρίση έπληξε τον δημόσιο τομέα, αποδείχθηκε πως είχε περισσότερους εχθρούς από ό,τι φανταζόταν. Γιατί όσο και αν τα Μνημόνια επιβάλλουν το κλείσιμο οργανισμών, είναι ένα ερώτημα το γιατί επελέγη το ΕΚΕΒΙ να είναι από τους πρώτους που κλείνουν.   

Μέχρι χθες, άλλωστε, όλοι οι υπουργοί Πολιτισμού χαρακτήριζαν περίπου αδιανόητο το κλείσιμό του. Σε μια μεγάλη κρίση που πέρασε πριν από μερικά χρόνια, κύκλοι του υπουργείου διερρήγνυαν τα ιμάτιά τους ότι το ΕΚΕΒΙ δεν θα είχε σε καμία περίπτωση την τύχη του Εθνικού Κέντρου Θεάτρου και Χορού που έκλεισε.

Ηταν η περίοδος της υπουργίας του Παύλου Γερουλάνου, με την κρίση ήδη εδώ, όταν ο προϋπολογισμός μειώθηκε κατά 35% και το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε την απόλυση εννέα υπαλλήλων του. Οπως επίσης και τη μείωση της ελληνικής παρουσίας σε εκθέσεις στο εξωτερικό, την κατάργηση των εκδηλώσεων «Λογοτεχνία και κινηματογράφος» κ.ά.

ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. Και μια και μιλάμε για αριθμούς: τις παλιές «καλές» εποχές, το ΕΚΕΒΙ είχε φθάσει να λαμβάνει 5-6 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Τα τελευταία χρόνια ο προϋπολογισμός του μειωνόταν συνεχώς, για να φτάσει το 2011 το 1,5 εκατομμύριο από το οποίο μόνο οι 450.000 δόθηκαν από τον προϋπολογισμό του υπουργείου ενώ τα υπόλοιπα αντλήθηκαν από προγράμματα ΕΣΠΑ. Στα χρήματα αυτά περιλαμβάνονται τόσο η οργάνωση της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης και όλες οι άλλες δράσεις του όσο και η μισθοδοσία του προσωπικού.

Ολα αυτά τα χρόνια μάλιστα, οι περισσότεροι από τους 30 – σήμερα – υπαλλήλους του ΕΚΕΒΙ βρίσκονταν σε μια ιδιότυπη ομηρεία: αν και δούλευαν εκεί από την ίδρυσή του, είχαν απλώς συμβάσεις έργου που ανανεώνονταν όταν έληγαν ενώ έπρεπε να ασφαλίζονται στο ΤΕΒΕ (μετέπειτα ΟΑΕΕ)!

ΣΤΟ ΣΥΡΤΑΡΙ. Χαρακτηριστικό της διαρκούς εκκρεμότητας και της κρατικής αμφιθυμίας απέναντι στο ΕΚΕΒΙ είναι ότι οι υπουργοί είχαν εδώ και τέσσερα χρόνια στο συρτάρι τους το σχέδιο κανονισμού του Κέντρου, ώστε να καταστεί εύρυθμη η λειτουργία του, αλλά δεν το προώθησαν ποτέ στη Βουλή.

Γι’ αυτό και οι υπάλληλοι έχουν κάθε λόγο να δυσπιστούν στη διαβεβαίωση του αναπληρωτή υπουργού αρμόδιου για θέματα Πολιτισμού Κώστα Τζαβάρα ότι «θα κατατεθεί σχετική νομοθετική ρύθμιση που θα λαμβάνει υπόψη την προστασία τους». «Εδώ το κράτος πρέπει να θέσει σε διαθεσιμότητα μόνιμους υπαλλήλους, θα διστάσει μπροστά σε ανθρώπους οι οποίοι έχουν συμβάσεις που έχουν ήδη λήξει;» αναρωτιούνται εύλογα.

Πηγές του υπουργείου λένε, άλλωστε, στα «ΝΕΑ» ότι χρειάζεται και η υπογραφή του υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης. Ενώ το υπουργείο δεν είναι ακόμη έτοιμο να πει ποιος θα αναλάβει βασικές δράσεις του καταργηθέντος οργανισμού. Πάντως οι μεγαλύτεροι εκδοτικοί οίκοι, μέσω της Ενωσης Ελληνικού Βιβλίου (ΕΝΕΛΒΙ), και η Εταιρεία Συγγραφέων εκφράζονται αναφανδόν κατά της κατάργησής του.