Μια άγνωστη λαϊκή περφόρμερ

Υπάρχουν και οι φορές που η αναζήτηση στον ωκεανό του Google δεν είναι εύκολη υπόθεση και δεν αποφέρει καρπούς. Είναι τότε που ο αναλογικός κόσμος δεν χωράει στην ψηφιακή πληροφορία. Σούλα Μαλεσιάδου τυπικά είναι το όνομα μιας γυναίκας που σήμερα διαμένει στην Πάτρα. Ουσιαστικά όμως είναι και το όνομα μιας γυναίκας που έχει μια μοναδική πανελλήνια ιδιότητα. Είναι η πρεσβύτερη εν ζωή καραγκιοζοπαίχτρια και μάλιστα με θητεία τεσσάρων δεκαετιών στον μπερντέ και πλάι στον θρυλικό Ορέστη ή κατά κόσμο Ανέστη Βακάλογλου και τη γυναίκα του Χριστίνα. Και βέβαια, το στόρι της δεν υπάρχει στο Διαδίκτυο αν και όνομα της κυρίας Σούλας ήλθε στην επικαιρότητα αυτές τις ημέρες αφού τιμήθηκε χθες στο πρώτο Φεστιβάλ Καραγκιόζη που διοργανώθηκε στη χώρα μας. Και με αίτημα από τον μικρόκοσμο του θεάτρου σκιών να της παραχωρηθεί τιμητική σύνταξη έπειτα από την πολυετή προσφορά της στην λαϊκή τέχνη.

Μήπως όμως ο Καραγκιόζης μοιάζει με αναλογικό ρολόι σήμερα, στην εποχή των ψηφιακών μέσων και των videogames; Οχι βέβαια, αφού η τάση θέλει μεγάλη μερίδα νέων να επιστρέφει ή να μυείται στην τέχνη του θεάτρου σκιών – πάνω από 120 νέοι μαθητεύουν, πλάι σε παλιούς δασκάλους ή με αυτοδίδακτο τρόπο. Και βέβαια το ενδιαφέρον φουντώνει ενώ ο Καραγκιόζης βρίσκεται σε αλληλόδραση και με άλλες τέχνες όπως το θέατρο ή η μουσική. Σε αυτή την τάση πρωτοστατούν σήμερα οι δύο καλύτεροι της λόγιας σχολής του θεάτρου σκιών: ο Αθως Δανέλλης και ο Ηλίας Καρελλάς. Και οι νέοι παίχτες είναι πολλοί, όλοι όμως άνδρες. Βάλτε λοιπόν με το μυαλό σας πόσο παράξενη ήταν η εικόνα μιας κοπέλας στα μέσα της δεκαετίας του ’60 ή του ’70 που βρισκόταν πίσω από τον μπερντέ, μιμούνταν φωνές και πολλές φορές ανέβαζε μόνη της παραστάσεις. Προσθέστε στα παραπάνω πως η κυρία Σούλα είχε και την ιδιότητα της φακίρισσας και της λαϊκής περφόρμερ διατρέχοντας για χρόνια την αθάνατη ελληνική επαρχία.   

ΑΠΟ ΝΕΑΡΗ ΣΤΟΝ ΜΠΕΡΝΤΕ. Η Χρυσούλα Μαλεσιάδου γεννήθηκε το 1940 στην Μαλεσιάδα Βάλτου Αιτωλοακαρνανίας από πολυμελή οικογένεια. Στα δεκατέσσερά της χρόνια φοίτησε σε οικοκυρική σχολή στη Λέρο και αμέσως μετά μεταγράφηκε στην ίδια σχολή αλλά στο παράρτημα του Καρπενησίου. Η κυρία Σούλα αρίστευσε και εγκαταστάθηκε στο Αγρίνιο – όπου έμενε η αδελφή της – αναζητώντας δουλειά. Οταν διορίστηκε σε ένα μακρινό ορεινό χωριό, είχε ήδη αποφασίσει πως δεν θα ακολουθούσε τον δρόμο της οικοκυρικής. Την ίδια εποχή πηγαίνει συχνά σε παραστάσεις Καραγκιόζη, που εκείνη την εποχή έχουν μεγάλη δημοτικότητα, και μαγεύεται από τον μετρ του είδους Ανέστη Βακάλογλου ή Ορέστη. Μέσω του φίλου της μάλιστα Χριστόφορου Ζάχου προσλαμβάνεται από τον Ορέστη ως υπεύθυνη ταμείου ενώ σιγά σιγά αρχίζει να βοηθάει τον Ορέστη και τη γυναίκα του Χριστίνα πίσω από τον μπερντέ. «Με αγάπησαν σαν παιδί τους», λέει σήμερα όπου βρεθεί και όπου σταθεί η κυρία Σούλα, και τότε στο μακρινό 1965 γίνεται πια μόνιμη βοηθός τους και φεύγει μαζί τους στην Πάτρα. Ο ίδιος ο Ορέστης περιγράφει γλαφυρά στην αυτοβιογραφία του, που υπογράφει ο Βασίλης Χριστόπουλος: «Σε κάθε παράσταση η Σούλα ήταν ο στυλοβάτης. Η θέση του βοηθού είναι κρίσιμη για κάθε καραγκιοζοπαίχτη. Μια στραβή κίνηση του βοηθού μπορεί να τινάξει την παράσταση στον αέρα. Οποιος είδε τη Σούλα να με βοηθάει μέσα στην σκηνή σε δύσκολες και πολυπρόσωπες παραστάσεις την παραδέχθηκε. Εκανε δουλειά τριών βοηθών μαζί». «Μιλάγαμε με τα μάτια πίσω από τον μπερντέ. Κράταγα πέντε φιγούρες μαζί. Δύο στο στήθος, μία με το σαγόνι και δύο με τα χέρια», θυμάται η ίδια σήμερα.

Βεβαίως τότε, ορισμένοι καραγκιοζοπαίχτες είχαν ως βοηθούς τις γυναίκες τους. Οπως ο Γιώργος Χαρίδημος τη γυναίκα του την Αννα, στον Πειραιά και άλλοι. Η Σούλα όμως είναι πολυσχιδής και δεν θα αργήσει να ανεβάσει τη δική της επίσημη παράσταση στο Δημοτικό Θέατρο Ρόδου – έχει προηγηθεί μία επίσης στη Χαλανδρίτσα.

ΛΑΪΚΗ ΠΕΡΦΟΡΜΕΡ. Αυτά όλα μέσα σε δυσκολίες όπου ο Ορέστης – όπως και όλοι οι συνάδελφοί του – έχει ως έδρα την Πάτρα το καλοκαίρι αλλά το χειμώνα οργώνει όλη την επαρχία, παίζει σε καφενεία και μαζί με τη γυναίκα του Χριστίνα και τη Σούλα φιλοξενούνται σε σπίτια, σε πατάρια καφενείων και ταξιδεύουν μέσα στη νύχτα με καύσωνα, με χιόνια, με βροχές. Η Σούλα οδηγεί τζιπ με μανιβέλα, κουβαλάει τα σκηνικά, κόβει εισιτήρια, βοηθάει πίσω από τον μπερντέ, κάνει φωνές, και κάτι ακόμη: κάνει φακιρικά νούμερα (όπως περιστέρια μέσα από καπέλα) και σπάζουν με βαριοπούλα πέτρες στην κοιλιά της ενώ ξαπλώνει πάνω σε καρφιά. Καρφιά είπαμε και προσθέστε τις «καρφωτές» των δεξιών συναδέλφων για τον αριστερό Ορέστη – που παλιότερα ανέβαζε παραστάσεις για τους αντάρτες του ΕΛΑΣ –  και τους συνεχείς ελέγχους από την Εφορία στον θίασό του. Η Σούλα γίνεται ένα είδος λαϊκής περφόρμερ για να προσελκύει κόσμο στις παραστάσεις του Ορέστη, το μεροκάματο βγαίνει με το παραπάνω ενώ στον ανταγωνισμό τους με μπουλούκια ηθοποιών ανά την επικράτεια δεν είναι λίγες οι φορές που ο κόσμος προτιμάει τον Καραγκιόζη. Επίσης, κυνηγάνε τη Σούλα για να τους πει τη μοίρα τους νομίζοντας πως είναι μάγισσα!

Ο Ορέστης φτάνει να στήνει δύο σκηνές στο Αγρίνιο ενώ ακόμη
σήμερα η κυρία Σούλα θυμάται το ρεκόρ εισιτηρίων: 2.700 στα Ιωάννινα ενώ στη Μεσσήνη η Αστυνομία σταματούσε τον κόσμο που συνωστιζόταν σε μια ταράτσα
για να απολαύσει Καραγκιόζη
που ανέβαινε στο θέατρο Αντωνάκου. Βεβαίως έπαιξαν και για τέσσερις μόνο θεατές μια μέρα στην Κορινθία. «Αφού ξεκίνησαν να έλθουν, έπρεπε να τους τιμήσουμε», λέει η κυρία Σούλα σήμερα με τον παλιό κώδικα του λαϊκού καλλιτέχνη.       

Από το 1965 έως το 1998 η κυρία Σούλα παίζει Καραγκιόζη και κάνει φακιρικά, συμμετέχει στην εκπομπή «Κολλητήρια» του Σταύρου Παράβα στην ΕΡΤ και σταματάει όταν πεθαίνει ο Ορέστης. Σήμερα – χήρα ναυτικού συζύγου -, έχοντας έγνοια για την τέχνη του Καραγκιόζη που εύχεται να μη σβήσει, θέλει να διαθέσει τις περίπου 500 φιγούρες της σε κάποιο μουσείο. Και να συνεχίσει να διασκεδάζει το σημερινό (ιντερνετικό) κοινό.