Η φωνή των μεταναστών στη Μέρκελ

Ο χρόνος πίεζε, ο πρωτοπρεσβύτερος Απόστολος Μαλαμούσης έπρεπε να προλάβει το ραντεβού στην Κράους Μαφάι-Βέγκμαν. «Τι γυρεύει ένας ορθόδοξος ιερέας σε μια βιομηχανία όπλων;» ήταν η αυθόρμητη ερώτηση. Οχι βέβαια για να ευλογήσει τα Λέοπαρντ που κατασκευάζει η εταιρεία λίγο έξω από το Μόναχο· αλλά για μια συζήτηση που διοργάνωσε εκεί το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα σχετικά με τις «εξαγωγές όπλων και τα επιτρεπτά ηθικά όρια».

Ο Απόστολος Μαλαμούσης, αν δεν ήταν ιερέας, θα μπορούσε να διαπρέψει στις διαπολιτισμικές και δημόσιες σχέσεις. Πάντα φιλικός, ανοιχτός στη διαφορετικότητα. Η φωνή του είναι μονίμως βραχνή, χωρίς ένταση. Κάποιοι τόνοι μπορεί και να χάνονται, μαζί με τις συλλαβές. Από παιδί έχει παραλυσία μιας φωνητικής χορδής. «Οι γιατροί δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Μου συνέστησαν να μιλάω λίγο. Αλλά πώς να γίνει αυτό στην ενορία ή στο σχολείο;», λέει. Δεν σταμάτησε λοιπόν να μιλάει ούτε στην ενορία των Αγίων Πάντων ούτε ως καθηγητής Θρησκευτικών στο Ελληνικό Γυμνάσιο – Λύκειο Μονάχου και στο Ευρωπαϊκό Σχολείο Μονάχου όπου δίδασκε έως τη συνταξιοδότησή του το 2010.

ΙΕΡΟΣ ΑΓΩΝΑΣ. Ο Απόστολος Μαλαμούσης είναι αρχιερατικός επίτροπος Βαυαρίας κατ’ εντολήν του Μητροπολίτη Γερμανίας Αυγουστίνου. Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι επισήμως πλέον αναγνωρισμένη ως τρίτη εκκλησιαστική κοινότητα στη Γερμανία και με τις σχέσεις που αναπτύχθηκαν τελευταία με τις άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες ο πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Μαλαμούσης μιλάει από τον Νοέμβριο ως επίσημος εκπρόσωπος όλων των Ορθόδοξων Εκκλησιών στο Μόναχο. Δηλώνει υπερήφανος για τον αγώνα που έδωσε για να ξαναπάρει η Μητρόπολη Γερμανίας τον  ιστορικό Ναό του Σωτήρος (Σαλβατορκίρχε) στο Μόναχο έπειτα από δικαστική διαμάχη 30 χρόνων, που έφθασε έως το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Εδρα του όμως είναι το Ορθόδοξο Κέντρο Μονάχου, με τον ιερό ναό των Αγίων Πάντων, βιβλιοθήκη και χώρους εκδηλώσεων. «Για να γίνει αυτό χρειάστηκαν οι υπογραφές τριών καθολικών καρδιναλίων και μία απόφαση του Βατικανού», λέει. Ο καρδινάλιος Γιόζεφ Ράτσινγκερ είχε βάλει την πρώτη υπογραφή το 1972 για την παραχώρηση μιας μικρής εκκλησίας στην ενορία των Αγίων Πάντων. Επί καρδιναλίου Μονάχου και Φράιζινγκ, Φρίντριχ Βέτερ, θεμελιώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’90 ο ναός των Αγίων Πάντων. Ο σημερινός καρδινάλιος Ράινχαρντ Μαρξ αιτιολόγησε στο Βατικανό την απόφαση να πουληθεί το οικόπεδο και το συγκρότημα στην Ορθόδοξη Μητρόπολη Γερμανίας αντί των 7 εκατ. της αξίας του για 2,5 εκατ. ευρώ. Την τελική αυτή απόφαση επικύρωσε το Βατικανό με τον καρδινάλιο Ράτσινγκερ ως Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ’.

Για θέματα μεταναστών αλλά και της ελληνικής παροικίας στο Μόναχο ο Απόστολος Μαλαμούσης είναι ο πρώτος συνομιλητής των Γερμανών. Συμμετέχει στη Σύνοδο Κορυφής για την Ενσωμάτωση, την οποία διοργανώνει κάθε χρόνο η Καγκελάριος Μέρκελ για τα θέματα των μεταναστών στη Γερμανία. «Είμαι στην πρώτη γραμμή όταν πρόκειται να υποστηρίξω τους μετανάστες», λέει. Για τους νέους μετανάστες που έρχονται από την Ελλάδα εξαιτίας της κρίσης αναζητεί επαφή με τις αρμόδιες γερμανικές Αρχές για υποστηρικτικά προγράμματα.

Στις αρχές Νοεμβρίου βρέθηκε στην Αθήνα μαζί με την υπουργό Εργασίας της Βαυαρίας Κριστίνα Χαντερτάουερ και τον Σταύρο Κωνσταντινίδη της πρωτοβουλίας Βοήθεια για τα Παιδιά της Ελλάδας, μεταφέροντας βοήθεια για πολύτεκνες οικογένειες. Αλλες 500.000 ευρώ μαζί με τις δωρεές συγκεντρώθηκαν σε φιλανθρωπική συναυλία στο Μόναχο με τη Βίκη Λέανδρος, σε συνεργασία και με τη Βαυαρική Ραδιοτηλεόραση, και του παραδόθηκαν προκειμένου να μεταφερθούν μέσω της Μητρόπολης Γερμανίας στην Ελλάδα για τα πακέτα της Αρχιεπισκοπής για άπορες πολύτεκνες οικογένειες.

Η δράση και ο λόγος του Απόστολου Μαλαμούση είναι έμπρακτη καταδίκη της μισαλλοδοξίας. Δεν ασχολείται μόνο με τους νέους μετανάστες. Οταν δολοφονήθηκε ο Θόδωρος Βουλγαρίδης από τη νεοναζιστική οργάνωση NSU, που έχει στο ενεργητικό της δολοφονίες και οκτώ Τούρκων στη Γερμανία, ο π. Απόστολος σε συνεργασία με τις αρμόδιες γερμανικές Αρχές στο Μόναχο φρόντισε να αποκατασταθεί επαγγελματικά ο αδελφός του Γαβριήλ Βουλγαρίδης για να έχει η οικογένεια ένα εισόδημα.

Οταν νοσταλγεί το Μούρεσι του Πηλίου όπου γεννήθηκε το 1947, παίρνει τον δρόμο για την Τέγκερνζε, μια γραφική λίμνη στις βαυαρικές Αλπεις, μισή ώρα από το Μόναχο. Στο εστιατόριο-καφέ Μπαχμάγερ κάθεται σε μια συγκεκριμένη θέση, παραγγέλνει καφέ και αφήνει το βλέμμα του να αναπαυτεί στα νερά της λίμνης έως τις απέναντι αλπικές βουνοκορφές. Και τότε μεταφέρεται νοερά στο Πήλιο, από όπου βλέπεις το Αιγαίο έως τον Αθω. Χρειάστηκε να το εγκαταλείψει ως το νεότερο παιδί πενταμελούς αγροτικής οικογένειας για να τελειώσει οικότροφος στην Εκκλησιαστική Σχολή Αγία Αναστασία στη Χαλκιδική.

ΣΤΟΝ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟΥ ΑΝΝΟΒΕΡΟΥ. Ηθελε να γίνει ιεραπόστολος στην Αφρική, αλλά μετά το πτυχίο της Θεολογικής Σχολής Αθηνών αναζήτησε την τύχη του στη Γερμανία. Πρώτος σταθμός ήταν το Αννόβερο. «Αυτός θα σπάσει τη ζυγαριά», σχολίασε η γυναίκα του Αθανασία βλέποντας έναν υπέρβαρο να ανεβαίνει για να ζυγιστεί. «Ελληνες είστε;» απάντησε εκείνος, ο οποίος όχι μόνο δεν θίχτηκε από το σχόλιο, αλλά προσέφερε φιλοξενία και βοήθεια στο νεαρό τότε ζευγάρι. Το 1972 χειροτονήθηκε από τον Μητροπολίτη Γερμανίας Ειρηναίο διάκονος και ως ιερέας πέρασε 10 χρόνια στο Λουντβιγκσχάφεν. Από το 1982 είναι στο Μόναχο. Εχει τέσσερις κόρες και πέντε εγγόνια.

Στο Αννόβερο βρέθηκε ξανά πριν από λίγες ημέρες. Αυτή τη φορά για να τιμηθεί με το βραβείο Πρότυπο Ενσωματωμένης Κοινωνίας 2012, ως ένας εκ των «συμπαθέστατων και επιτυχέστατων μεταναστών της Γερμανίας». Η βράβευση στο Αννόβερο από τη γερμανοτουρκική εταιρεία Εθνοϊατρικό Κέντρο στις 18 Δεκεμβρίου – Παγκόσμια Ημέρα Μετανάστευσης – ήταν καθαρή σύμπτωση, αλλά άκρως συμβολική. «Πριν από 40 χρόνια πρωτοήρθα με τη γυναίκα μου στο Αννόβερο με μια μικρή βαλίτσα. Τώρα κρατούσα στα χέρια μια τιμητική διάκριση», λέει ο π. Απόστολος. Στην τελετή απονομής τον συνεχάρη ο αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομίας Φίλιπ Ρέσλερ. Δεν έχασε την ευκαιρία να του πει ότι πρέπει να βοηθηθεί η Ελλάδα για να ξεπεράσει την κρίση. «Εδειξε να το κατανοεί», λέει ο π. Απόστολος Μαλαμούσης.