[Αποψη] Αξίες και εικονική πραγµατικότητα

Στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά της, το οποίο δεν ξεχείλιζε και από αισιοδοξία, η γερμανίδα Καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ προειδοποιούσε μεταξύ άλλων πως ο κόσμος δεν άντλησε αρκετά διδάγματα από την κρίση του 2008, προαναγγέλλοντας θεσμικές παρεμβάσεις ώστε να μην «επικρατήσει ποτέ στο μέλλον αυτού του είδους η ανευθυνότητα».

Το ερώτημα είναι όμως μπορούν οι κυβερνήσεις να παρέμβουν στον παγκοσµιοποιηµένο χαρακτήρα του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος, που λειτουργεί αρκετές φορές σχεδόν ανεξέλεγκτα;

Θεωρητικά θα έπρεπε να υπάρχει ένας λογικός σύνδεσµος ανάµεσα στην πραγµατική οικονοµία και στις χρηµατιστηριακές αξίες, ειδικά µετά την παγκόσµια κρίση του 2008 και τη χρεοκοπία της Lehman Brothers που έδειξαν ότι ο χρηµατοπιστωτικός κλάδος απέκτησε µια σηµαντική και αυξανόµενη αυτονοµία µε στόχο τη µεγέθυνση των κερδών του. Με τη δηµιουργία πάντως πολυσύνθετων επενδυτικών προϊόντων σταδιακά δηµιουργήθηκε µια εικονική πραγµατικότητα αξιών η οποία είναι πολλαπλάσια του παγκόσµιου ΑΕΠ. Είναι ενδεικτικό ότι ενώ στις αρχές του 1990, η αξία των παραγώγων και των δομημένων προϊόντων κυμαινόταν στα 5,7 τρισ. δολάρια, πριν από την κορύφωση της κρίσης του 2008 ξεπέρασαν τα 550 τρισ. δολάρια αντιπροσωπεύοντας σχεδόν 10 φορές το παγκόσμιο ΑΕΠ.

Και ενώ η κρίση του 2008 θεωρητικά θα έπρεπε να μεταβάλει τα δεδομένα, σήμερα στην παγκόσµια αγορά παραγώγων, η οποία παραµένει κυρίαρχη στον κόσµο του χρήµατος, «παίζονται» 790 τρισ. δολάρια, εκ των οποίων τα 705 τρισ. δολ., αφορούν «σκοτεινές συναλλαγές» σε µη οργανωµένες αγορές, επηρεάζοντας όµως παράλληλα την πορεία των οικονοµιών, καθώς οι αγορές έχουν πλέον την ιδιότητα όχι απλώς να αποτιµούν, αλλά και να σχεδιάζουν τις µελλοντικές αξίες.

Ετσι το ερώτημα αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντίθετα μάλιστα με τη βούληση της Βρετανίας και των ΗΠΑ – που με το Σίτι και τη Γουόλ Στριτ έχουν αντίθετα συμφέροντα – μπορούν να μεταβάλουν τους συσχετισμούς, δύσκολα μπορεί να απαντηθεί σήμερα παρά την όποια βούληση της κ. Μέρκελ.