Ενας μοιραίος άνθρωπος

^«Αν του μιλήσεις, πες του ότι θα χρειαστεί έναν καλό δικηγόρο…». Αυτή η φράση κορυφαίου υπουργού της κυβέρνησης Παπανδρέου θα μπορούσε να αποδειχθεί το πολιτικό επιμύθιο της περίπτωσης Παπακωνσταντίνου.

Ο πρώην υπουργός Οικονομικών ήταν χθες το αντικείμενο τηλεφωνικών συζητήσεων μεταξύ των άλλοτε συναδέλφων του στα υπουργικά σχήματα του 2009-2011. Ολοι σχεδόν – έστω και αν για τον καθένα προκύπτει με διαφορετικό τρόπο – έπεφταν από τα σύννεφα πληροφορούμενοι ότι, σύμφωνα με επίμονες διαρροές από την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, υπήρχε διαφορά ανάμεσα στη λίστα που έστειλε το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών και στη λίστα που παρέδωσε το γραφείο Παπακωνσταντίνου στο ΣΔΟΕ το 2011. Ακόμη περισσότερο: η παράλειψη εμφανίζεται, σύμφωνα με την πληροφόρηση που έδωσε η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, να αφορά λογαριασμούς σχετιζομένους με συγγενικά πρόσωπα του ίδιου του Παπακωνσταντίνου.

ΕΚΠΛΗΞΗ. Η απορία ήταν κοινή μεταξύ εκείνων που ήταν φιλικά – ή, τέλος πάντων, χλιαρά – διακείμενοι απέναντί του, καθώς και μεταξύ εκείνων που ήταν παγίως επικριτικοί. Προβληματισμένος για το «αν και πώς μπόρεσε ο Παπακωνσταντίνου να κάνει τέτοια πράγματα» φέρεται και ο Βαγγέλης Βενιζέλος. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ βρήκε στο τηλέφωνο πρώην υπουργό που ήταν στο παρελθόν κοντά στον Παπανδρέου και τον εμπιστεύεται, στον οποίο εξέφρασε τα ερωτήματά του για να λάβει την εξής απάντηση: «Οι ανόητοι άνθρωποι συνήθως κάνουν ανόητα πράγματα. Αυτός είναι ο κανόνας. Καμιά φορά ανόητα πράγματα κάνουν και οι ευφυείς άνθρωποι – αλλά δεν είναι αυτή η περίπτωση εν προκειμένω…».

Το πώς βρέθηκαν άνθρωποι που τη διετία 2009-2011 κρατούσαν τις τύχες της χώρας στα χέρια τους να μην ξέρουν τίποτε για το τι είχε γίνει ακριβώς με τη λίστα Λαγκάρντ αποδεικνύεται πολλαπλώς. Π.χ., ο Γιάννης Ραγκούσης, άνθρωπος του Παπανδρέου το 2007-2010 και υπουργός Εσωτερικών, ισχυρός πολιτικά έως τον Φεβρουάριο του 2011, έκανε τη λίστα Λαγκάρντ όπλο στην πρόσφατη αντιπαράθεσή του με τον Βαγγέλη Βενιζέλο. Την αξιοποίησε πολιτικά για να βγει από το ΠΑΣΟΚ και θεωρούσε ότι υπήρχε πρόβλημα με τους χειρισμούς του προέδρου του ΠΑΣΟΚ ως υπουργού Οικονομικών – πρόβλημα το οποίο θα προέκυπτε όταν ερχόταν ξανά η ορίτζιναλ λίστα από τη Γαλλία. Πού να ‘ξερε ότι στο δίχτυ της λίστας θα πιανόταν αναδρομικά όχι ο Βενιζέλος αλλά ο Παπακωνσταντίνου!

Η ιδέα να αξιοποιηθεί η λίστα Φαλτσιανί με τους έλληνες καταθέτες της HSBC είχε πέσει μεταξύ των ανθρώπων του Παπανδρέου το 2010. Η λίστα είχε κάνει πάταγο στη Γαλλία και τη Γερμανία. Γαλλομαθείς και γερμανομαθείς υπήρχαν αρκετοί γύρω από τον τότε πρωθυπουργό. Αρα, η ύπαρξή της ήταν γνωστή.

Η «ΣΚΥΤΑΛΟΔΡΟΜΙΑ». Αξίζει να σημειωθεί ότι η λίστα αναζητήθηκε αρχικά μέσω της οδού των μυστικών υπηρεσιών, αλλά έπειτα από κάποιες αρχικές επαφές με το Παρίσι διαπιστώθηκε ότι μπορούσε να έρθει με επίσημα κανάλια – δηλαδή να γίνει αντικείμενο ανταλλαγής μεταξύ των υπουργείων Οικονομικών Αθηνών και Παρισίων.

Ο ίδιος ο Παπακωνσταντίνου ήταν πάντα πολύ προσεκτικός στις διατυπώσεις του για το πώς χειρίστηκε τη λίστα. Το CD που ήρθε από τη Γαλλία χάθηκε και δεν βρέθηκε πρωτόκολλο παράδοσης στο γραφείο υπουργού. Το στικάκι πήγε στο ΣΔΟΕ, με υπόδειξη να ερευνηθούν μόνο καμιά εικοσαριά καραμπινάτες περιπτώσεις από τις οποίες να προκύπτουν ενδείξεις φοροδιαφυγής. Η λίστα ήρθε στα τέλη του 2010. Προωθήθηκε στο ΣΔΟΕ τους πρώτους μήνες του 2011, σε ένα πολιτικό περιβάλλον όλο και πιο δυσμενές για τον τότε υπουργό Οικονομικών που ήταν σε διαρκή πίεση από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ, για την οποία είχε καταστεί persona non grata.

Χθες μία από τις απορίες των πρώην υπουργών, της εποχής 2009-2011, ήταν τι ήξερε ο πρωθυπουργός για το περιεχόμενο της λίστας Λαγκάρντ. Οσοι ξέρουν τον Παπανδρέου δεν αμφιβάλλουν ότι έδωσε εντολή στον Παπακωνσταντίνου «να μη χαριστεί σε κανέναν» και να είναι προσεκτικός με την τήρηση της νομιμότητας. Ο γνωστός σκανδιναβός Παπανδρέου δηλαδή. Ο ίδιος ο Παπακωνσταντίνου, κατά την εμφάνισή του στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, ήταν πολύ προσεκτικός. Είπε, απαντώντας στην ιερά εξέταση της Ζωής Κωνσταντοπούλου του ΣΥΡΙΖΑ, ότι ο Παπανδρέου ήξερε πως η λίστα ζητήθηκε, κάτι για το οποίο έδωσε πράσινο φως. Οπως έδωσε πράσινο φως και για τη διερεύνησή της άπαξ και ελήφθη. Δηλαδή, η πρωθυπουργική εμπλοκή αφορά τη διαδικασία – όχι την ουσία.  

Αν τα πράγματα είναι έτσι, ο Παπανδρέου δεν εκτίθεται με την έννοια της ανάμειξης. Αν όμως υπάρχει θέμα απάλειψης στοιχείων, τότε ο πρώην πρωθυπουργός εκτίθεται πολιτικά από έναν από τους πολύ βασικούς υπουργούς του που φαίνεται να έχει κάνει κατάχρηση της εμπιστοσύνης του. Ετερος κορυφαίος υπουργός της εποχής εκείνης χρεώνει «πολιτική ιδιοτέλεια» στον Παπακωνσταντίνου και δηλώνει απλώς άναυδος.

ΟΥΤΕ ΦΩΝΗ. Εως χθες το απόγευμα, ο Παπακωνσταντίνου δεν είχε επιδιώξει να επικοινωνήσει ούτε με τον Παπανδρέου ούτε με τον Βενιζέλο. O πρώην πρωθυπουργός διεμήνυε μέσω συνεργατών του ότι η επιθυμία του είναι να «έρθουν όλα στο φως». Ούτως ή άλλως, η λίστα Λαγκάρντ από τολμηρή πρωτοβουλία για κυνήγι της τζετ-σετ φοροδιαφυγής των επωνύμων καθίσταται αυτογκόλ για το ΠΑΣΟΚ. Η δε παραφθορά του καταλόγου στο κομμάτι μόνο που αφορά οικεία πρόσωπα του πρώην υπουργού, εφόσον αυτό είναι αλήθεια, καθιστά πολιτικώς ανυπεράσπιστο τον Παπακωνσταντίνου που ήταν χθες απελπισμένος.

Ο Βενιζέλος συκοφαντήθηκε τελικά για τη λίστα Λαγκάρντ – ενώ αποδεικνύεται ότι τραβούσε άλλων αμαρτίες – ενώ το όλον ΠΑΣΟΚ τα ‘χει με τον Παπακωνσταντίνου που έβαλε την παράταξη σε πρωτοφανείς περιπέτειες. Δεν υπάρχει έλληνας πολιτικός που να έχει βρεθεί τόσο μόνος απέναντι σε όλους – με εξαίρεση τραγικές φιγούρες σε φάσεις ιστορικών εθνικών καταστροφών.

Πρόκειται για πρωτοφανή αποκαθήλωση ενός προσώπου απέναντι στον οποίο ο Παπανδρέου έδειξε μεγάλη προτίμηση. Με το σύστημα Σημίτη, ο Παπακωνσταντίνου δεν τα είχε πάει σπουδαία. Δορυφόρος στο σύστημα συμβούλων του Μαξίμου προ 2004, του είχαν αναθέσει την Κοινωνία της Πληροφορίας. Αντιθέτως, στον Παπανδρέου άρεσε. Είχαν προσωπική χημεία – ήταν και το είδος του προσώπου με το οποίο είχε άνεση ο τότε πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Κοσμοπολίτης, δεν ανήκε στο κομματικό κατεστημένο. Διευθυντής κόμματος και σύμβουλος για τα οικονομικά, ο «Παπάκ», όπως τον ανέφεραν οι άνθρωποι του Γιώργου, ήταν σταθερά ανοδική αξία. Οταν ο Παπανδρέου τον ήθελε για γραμματέα του ΠΑΣΟΚ, ο Δημήτρης Ρέππας του είπε ότι ο Γιάννης Ραγκούσης θα ταίριαζε καλύτερα σε αυτή τη θέση – και εισακούστηκε. Ο Παπακωνσταντίνου έγινε εκπρόσωπος Τύπου. Πολλοί περίμεναν ότι θα τον έκανε μια χαψιά το σκληροτράχηλο ρεπορτάζ του ΠΑΣΟΚ. Συνέβη το αντίθετο: εκτοξεύτηκε!

Μετά τον πήγε το κύμα της επανόδου του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, ενώ για τον Παπανδρέου ήταν άνθρωπος για όλα. Πρώτος στη λίστα για την Ευρωβουλή τον Ιούνιο του 2009 – με αποτέλεσμα να χάσει την έδρα στην Κοζάνη, κάτι που πλήρωσε μετά. Και υπουργός Οικονομικών στη διχασμένη κυβέρνηση του 2009, όταν υπουργός Οικονομίας ήταν η Λούκα Κατσέλη. Η αλήθεια είναι ότι άρεσε πολύ στους έξω: κυβερνήσεις, ΜΜΕ και τραπεζίτες. Στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τον εκτιμούν ακόμη – άγνωστο τι θα γίνει τώρα. Στην κυβέρνηση ήταν διάσημος για την ψυχραιμία του. Συνάδελφός του υπουργός εντυπωσιαζόταν γιατί «ο Γιώργος δεν έχανε τον ύπνο του για τίποτε και με τίποτε». Η αλήθεια είναι ότι δούλευε πάρα πολύ και ταξίδευε ασταμάτητα. Ηταν φοβερά επικοινωνιακός τόσο στην άνεση κατ’ ιδίαν επαφής με τους δημοσιογράφους όσο και στο γυαλί. Ηταν επίσης συμπαθής και φαινόταν έντιμος και καθαρός.

ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ. Ο ίδιος άφηνε πάντα να εννοηθεί ότι θυσίασε τα εισοδήματα και το οικονομικό του επίπεδο για να υπηρετήσει τη χώρα στο υπουργείο Οικονομικών. Οπως θυσίασε και την πολιτική του καριέρα, παίρνοντας το κόστος της πολιτικής του Μνημονίου πλάι στον τότε πρωθυπουργό. Ο Παπανδρέου τον είχε δίπλα του μέχρι τέλους και δυσκολεύτηκε πάρα πολύ να τον αποχωριστεί, κάτι που αναγκάστηκε να κάνει τον Ιούνιο του 2011 αφού αν δεν πήγαινε ο Βενιζέλος στην οδό Νίκης δεν περνούσε το Μεσοπρόθεσμο. Παρ’ όλα αυτά του έδωσε το ΥΠΕΚΑ. Η σχέση «του μικρού και του μεγάλου Γιώργου», όπως τους αποκαλούσαν χαϊδευτικά, δεν χάλασε ποτέ.