Το μεγάλο μποτιλιάρισμα στο Κέντρο

^«Τώρα γκλίτσα!» Με αυτές τις δύο λέξεις περιέγραψε κορυφαίος κρατικός λειτουργός την κατάσταση στον ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο σε πρώην υπουργό και νυν βουλευτή του ΠΑΣΟΚ. Αμφότεροι είναι αυτό που λέμε βουνίσιοι. Εξού και ο κώδικας συνεννόησης. Τι σημαίνει όμως το «τώρα γκλίτσα» και πώς εξηγείται σε αυτούς που είναι πεδινοί;

Ιδού: Στο Μέτσοβο, στο πλάτωμα μπρος στο σχολείο, κάθονται οι γέροι με τις τραγιάσκες κι όπως είναι καθισμένοι ακουμπούν σκεπτικά στη λαβή της γκλίτσας τους. Μπροστά είναι ένας γκρεμός και μετά το διάσελο φαίνονται τα Γιάννενα. Μια καθαρή χειμωνιάτικη μέρα η θέα είναι πανοραμική και κατάλληλη για στοχασμό. Κάτι που εξηγεί τη στοχαστική διάθεση των γερόντων.

Κάπως έτσι είναι τα πράγματα κοιτώντας εξ αριστερών του ΠΑΣΟΚ. Ως συνήθως, δεν πρέπει κανείς να συγχέει την καθαρή θέα με την κοντινή απόσταση.

Κρίνοντας από την πολιτική επικαιρότητα της εβδομάδας, η Κεντροαριστερά παραμένει μακριά. Η υπόθεση του Φόρουμ, που χειρίστηκαν, μεταξύ όλων των άλλων, ο Γιάννης Μανιάτης από πλευράς ΠΑΣΟΚ και ο Νίκος Μπίστης από πλευράς ΔΗΜΑΡ, οδήγησε σε κομφούζιο στο κόμμα του Φώτη Κουβέλη και σε παραίτηση του Μπίστη από τον ρόλο του. Ολα αυτά ενώ η Ιπποκράτους είχε μπει στην κουβέντα χωρίς προαπαιτούμενα και μια σειρά από κινήσεις – όπως αυτή του Γιάννη Τούντα, του Π80 και άλλες – είχαν δημιουργήσει ένα σύστημα δορυφόρων που έδιναν την εντύπωση ότι ο ευρύτερος αυτός χώρος δεν είναι πολιτικά ακατοίκητος – το αντίθετο μάλλον. Η ελληνική Ελιά, σύμφωνα με το ιταλικό πρότυπο, θα πρέπει να περιμένει αυτόν που θα τη φυτέψει. Για πότισμα και ανάπτυξη του δέντρου ούτε συζήτηση.

Στο βάθος ο κήπος της Προεδρίας

Οπως πάντα, υπάρχουν πολιτικές, παραπολιτικές και προσωπικές εξηγήσεις για όσα συμβαίνουν. Ας δούμε τη ΔΗΜΑΡ. Η προσωπική εξήγηση είναι ότι ο αιώνιος διευρυνσίας – από εποχής ΑΕΚΑ και εισοδισμού στο εκσυγχρονιστικό ΠΑΣΟΚ – Νίκος Μπίστης βιάστηκε να προωθήσει την ιστορία του Φόρουμ. Η ηγετική ομάδα της ΔΗΜΑΡ βρέθηκε ανέτοιμη με τους μεν – Μπίστη, Μαργαρίτη, Χατζησωκράτη – να είναι υπέρ και τους άλλους – Πανούση, Παπαθανασίου και την απούσα Ρεπούση – να είναι «δεν». Τελικώς, ο πρόεδρος Φώτης Κουβέλης μάζεψε το θέμα, κλίνοντας προς τους «δεν». Αλλά ο εξ απορρήτων του προέδρου Φώτη, Σπύρος Λυκούδης, είπε μετά ότι ο Μπίστης βιάστηκε και να παραιτηθεί!

Για τους απέξω όλα αυτά έχουν μία εξήγηση: ότι η ΔΗΜΑΡ έχει μετατραπεί σε προσωποπαγές κόμμα. Δηλαδή σε σχήμα εξυπηρετητικό του Φώτη Κουβέλη. Στέλεχος της Ιπποκράτους «διαβάζει» με αυτό το πνεύμα τα όσα έγιναν εξ αφορμής του Φόρουμ. «Ο Κουβέλης επιφυλάσσει για τον εαυτό μια δυνατότητα περιστροφής 360 μοιρών. Μπορεί να είναι στήριγμα του Σαμαρά και σωτήρας της χώρας. Μπορεί όμως και να μην ψηφίζει το πακέτο μέτρων και να αντιτίθεται πλήρως στα εργασιακά. Μπορεί να μιλάει με το ΠΑΣΟΚ για ένα κεντροαριστερό σχήμα. Μπορεί όμως και να μην αποκλείει μια μελλοντική συμπόρευση με τον Τσίπρα, έπειτα από εκλογές».

Σύμφωνα με την ανάγνωση αυτή, η ΔΗΜΑΡ θέλει ρόλο ρυθμιστή στο πολιτικό παίγνιο έτσι όπως αυτό έχει διαμορφωθεί μετά τις διπλές εκλογές του 2012. Δηλαδή έναν ρόλο αντίστοιχο με αυτόν που είχαν στο Βερολίνο οι Πράσινοι ή οι Φιλελεύθεροι, ανάλογα με τη φάση της γερμανικής πολιτικής. Η επιδίωξη αυτή διευκολύνεται σαφώς από το αίτημα, αν όχι για απλή αναλογική, πάντως για απελευθέρωση των αναλογικών χαρακτηριστικών του νόμου Σκανδαλίδη. Δηλαδή μείωσης του μπόνους των 50 εδρών. Μια τέτοια εξέλιξη κόβει όχι μόνο την αυτοδυναμία, αλλά μειώνει και τον αριθμό εδρών του πρώτου κόμματος και καθιστά τη ΔΗΜΑΡ αναγκαίο συστατικό κάθε κυβερνητικού σχήματος. «Αλλωστε», συνεχίζει η ίδια πηγή, «όπως τώρα ο Κουβέλης είναι η αριστερή συνείδηση της κυβέρνησης Σαμαρά, έτσι σε μια μελλοντική κυβέρνηση Τσίπρα θα μπορούσε να είναι η υπεύθυνη Αριστερά που βάζει φρένο στα σχέδια των Λαφαζάνηδων να επανακρατικοποιήσουν τις ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις». Η επωδός της ανάλυσης, αυτής σε ό,τι αφορά ειδικά τον Κουβέλη, είναι: στο βάθος κήπος – δηλαδή ο κήπος της Προεδρίας της Δημοκρατίας.

Πάει να κρυφτεί μέσα στο πλήθος

Από την οπτική γωνία της ΔΗΜΑΡ, πάλι, η αφήγηση έχει άλλα χαρακτηριστικά. Στέλεχος της Αγίου Κωνσταντίνου που έχει εμπλοκή στην υπόθεση του Φόρουμ βλέπει τον Βαγγέλη Βενιζέλο να σπεύδει να κρυφτεί μέσα στη συζήτηση για την Κεντροαριστερά. Είναι μια συζήτηση που περιλαμβάνει δύο κόμματα και περισσότερες κινήσεις – άρα μέσα στο πλήθος το ΠΑΣΟΚ, που διαρκώς λιγοστεύει, μπορεί να κρυφτεί. Η κουβέντα περί Φόρουμ και άλλων δαιμονίων λειτουργεί και ως βαλβίδα εκτόνωσης εν όψει του Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ στις αρχές του 2013, το οποίο αναδεικνύεται σε άγονη πολιτική άσκηση. Το γρήγορο συμπέρασμα είναι ότι «ο Βενιζέλος δεν έχει τίποτε να χάσει από όλη αυτή την υπόθεση. Ισα-ίσα, φαίνεται να τοποθετείται σε έναν χώρο ευρύτερο από αυτόν που καταλαμβάνει αυτή τη στιγμή το ΠΑΣΟΚ». Παράλληλα, η συζήτηση περί Φόρουμ τραβάει την προσοχή από εγχειρήματα όπως αυτό του Ανδρέα Λοβέρδου – το οποίο ενοχλεί την Ιπποκράτους.

Πρώην υπουργός που δεν είναι πια βουλευτής ειρωνεύεται το κεντρικό ΠΑΣΟΚ «για τον τρόπο που χειρίζεται τον Ανδρέα». Κατά την άποψή του, στην εκδήλωση που έγινε στην Καλαμάτα η αίθουσα, που ήταν τετρακοσίων ατόμων, δεν γέμισε παρά κατά το ένα τρίτο. «Αντί να ασχοληθούν με αυτό στην Ιπποκράτους, έβαλαν θέμα Αηδόνη». Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Λοβέρδος έκανε πρώτος μια κίνηση ώστε να αναγκάσει όλα τα στελέχη της επόμενης γενιάς που είναι εκτός Βουλής και σε όχι καλή – ή θερμή – σχέση με τον Βενιζέλο να πάνε προς αυτόν. «Δεν θα το κάνουμε», είναι η απάντηση. Το αν θέλουν να είναι όλοι αρχηγοί ή το αν κανείς ή καμία δεν θέλει να μπει κάτω από κανέναν είναι απλώς θέμα ερμηνείας. Στο επιτελείο του Λοβέρδου, πάντως, η εικόνα είναι διαφορετική. Τα πρώτα δημοσκοπικά ευρήματα χαρακτηρίζονται θετικά και αποτυπώνουν ως βάση εκκίνησης για ένα μελλοντικό κόμμα Λοβέρδου ένα ποσοστό της τάξεως του 5%. Οχι και τόσο άσχημα, δηλαδή. Ο Ανδρέας φαίνεται να πιστεύει στο άστρο του και στο γεγονός ότι έκανε πρώτος την κίνηση. Τα υπόλοιπα είναι θέμα μομέντουμ, αλλά και αδυναμίας ενός ΠΑΣΟΚ που είναι πολιτικά νεκρό για να αντιδράσει.

Ηγεσία α λα ιταλικά

Πως όμως μπορείς να μιλάς για Κεντροαριστερά κοιτώντας δεξιά; Αυτό είναι το ερώτημα που θέτουν έμπειρα πολιτικά πρόσωπα που έχουν ιστορική διαδρομή στο ΠΑΣΟΚ. Εκεί εντοπίζουν και την αδυναμία της πρωτοβουλίας Λοβέρδου, που επιμένει ότι δεν θέλει να συνεταιρισθεί με την κυβέρνηση Σαμαρά. Οι ερωτώντες είναι αυτοί που προετοιμάζουν το έδαφος για μια στροφή εν όψει Συνεδρίου. Αυτή υποβάλλει την άρνηση συμμετοχής στην κυβέρνηση Σαμαρά και μια επαναφορά του ΠΑΣΟΚ σε κριτική στάση απέναντι στις πολιτικές του Μνημονίου. Από τον Σκανδαλίδη και τον Ρέππα έως τη Φώφη Γεννηματά, που μίλησε για υπουργούς ταχυδρόμους της τρόικας, η άποψη ότι είναι ώρα για αναδίπλωση φαίνεται να είναι κοινή. Την ίδια ώρα υπάρχει και ελπίδα ότι το 2013 θα αρχίσει ένας επαναπατρισμός ψηφοφόρων από τον ΣΥΡΙΖΑ. «Υπάρχουν», λέγεται, «όλοι αυτοί που λένε “ψηφίζω ΣΥΡΙΖΑ”, όχι “είμαι ΣΥΡΙΖΑ”». Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση αυτοί νιώθουν δυσανεξία με τα έντονα μετακομμουνιστικά χαρακτηριστικά της Κουμουνδούρου. Αν το ΠΑΣΟΚ βγει από την κυβέρνηση και πάει λίγο πιο αριστερά θα αρχίσουν να επανέρχονται.

Δεν είναι όμως σχιζοειδές να στηρίζεις την κυβέρνηση απέξω και να αρθρώνεις αριστερό λόγο; Οχι αναγκαστικά, λέει στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και επικαλείται τη διαστρωμάτωση των ψηφοφόρων του κινήματος. Εξηγεί: «Από το 1% έως το 5% είναι οι υποστηρικτές μας που λένε ότι εφόσον μπήκαμε στον χορό πρέπει να χορέψουμε. Δηλαδή να στηρίξουμε τις πολιτικές του Μνημονίου. Από το 5% έως το 10% όμως τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Εχουμε ψηφοφόρους που είναι σε λογική «το οποίον, διότι». Ναι μεν στήριξη στην κυβέρνηση, αλλά με πολιτική αυτονομία και έναν πιο παραδοσιακό πασοκικό λόγο». Δηλαδή, μπερδεμένα πράγματα. Από την οπτική της ΔΗΜΑΡ, το αμάγαλμα αυτό συνιστά έκφραση της πολιτικής αδυναμίας του ΠΑΣΟΚ αυτή τη στιγμή. Και μια και αναφέρθηκε η Ελιά, στη ΔΗΜΑΡ υπενθυμίζουν ότι «στην Ιταλία το εγχείρημα αυτό δεν κυριαρχήθηκε από τους σοσιαλιστές του Κράξι αλλά από την Αριστερά. Αυτή έδωσε τους ηγέτες στα πρόσωπα των Νταλέμα, Βελτρόνι και τώρα του Μπερσάνι». Ο αιώνιος ανταγωνισμός ανάμεσα στην Αριστερά και στο ΠΑΣΟΚ εκφράζεται εν προκειμένω μέσω Ιταλίας.

Η διάσωση του στρατιώτη Στουρνάρα

Την ίδια ώρα κινητικότητα υπάρχει και στον πολιτικό χώρο μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Εδώ τοποθετούνται το «κόμμα Παπαδήμου» – που εντοπίζεται στον άξονα Κολωνακίου – βορείων προαστίων – αλλά και τα λεγόμενα «ορφανά του Σημίτη». Αρκετοί από τους ανθρώπους του Παπαδήμου συνέχισαν μετά πλάι στον Παναγιώτη Πικραμμένο, που άφησε πολύ καλές εντυπώσεις κατά το πέρασμά του από το Μαξίμου τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδος και ο οποίος δεν έζησε αρνητικά την εμπειρία της πολιτικής. Ολοι αυτοί θα μπορούσαν να πλαισιώσουν, εν είδη κίνησης και όχι κόμματος, τον Γιάννη Στουρνάρα. Ως υπουργός Οικονομικών και πιο στενός συνεργάτης του Σαμαρά στην κυβέρνηση, ο Στουρνάρας είναι η αιχμή του δόρατος του χώρου αυτού. Είναι επίσης μόνος σε μια κυβέρνηση ΝΔ και διαρκώς βαλλόμενος από το ΠΑΣΟΚ, όχι πια από τον Βαγγέλη Βενιζέλο, αλλά από όλους τους υπόλοιπους.

Η διάσωση του στρατιώτη Στουρνάρα είναι, λοιπόν, κάτι που επείγει. Ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών είναι ένας σούπερ τεχνοκράτης που μέχρι στιγμής κρατιέται σε απόσταση ασφαλείας από την πολιτική. Πόσο εφικτό είναι όμως αυτό και μέχρι πότε μπορεί να γίνεται; Και ο ίδιος φαίνεται να προβληματίζεται. Την ίδια ώρα ο Σαμαράς ξέρει ότι η διεύρυνση της ΝΔ σε ένα φιλοευρωπαϊκό μέτωπο και η έξοδος προς μια προοδευτική Κεντροδεξιά δεν μπορεί να βρει πολλούς συμμάχους εντός Βουλής. Το δε ΠΑΣΟΚ, που αλληθωρίζει προς τα αριστερά μάλλον, δεν είναι ο κατάλληλος εταίρος. Αρα ένας αστερισμός από επώνυμα εξωκοινοβουλευτικά πρόσωπα, με κύρος και κυβερνητική εμπειρία, θα μπορούσε να είναι και ομάδα πολιτικής προστασίας του Στουρνάρα αλλά και το πολιτικό προγεφύρωμα που αναζητεί ο Σαμαράς. Κρίσιμος σε ένα τέτοιο εγχείρημα είναι ο ρόλος «πρώην», όπως του Σημίτη και του Παπαδήμου. Σε αυτόν τον χώρο τοποθετείται επίσης πολιτικά ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης που είναι, πάντως, αποφασισμένος να παραμείνει στο ΠΑΣΟΚ, λέγοντας ότι «κανείς δεν είναι ΠΑΣΟΚ περισσότερο από εμένα».

Το συμπέρασμα είναι ότι οι εξελίξεις περί την Ιπποκράτους έχουν αμφίπλευρα χαρακτηριστικά. Και είναι εξίσου ζωηρές. Ανατολικά της γαλάζιας Εδέμ – αφού έτσι αντιλαμβάνονται οι της ΝΔ την εξουσία – συμβαίνουν πολλά και θαυμαστά, ενώ η χώρα δεν έχει εντελώς ξεφύγει από τον κίνδυνο μιας βιβλικής καταστροφής. Μόνο τα Χριστούγεννα του 2013-14, αν φθάσουμε έως εκεί, θα μπορούμε να πούμε ότι έχουμε ξεφύγει τον δραχμικό κίνδυνο.