Ραντεβού στα τυφλά με τις κάλπες

Κι αν το 2013 αποδειχθεί έτος εκλογών; Επειτα από μια χρονιά με δύο εκλογικές αναμετρήσεις, το ερώτημα ισοδυναμεί περίπου με το πιο σύντομο πολιτικό ανέκδοτο. Η χώρα βρέθηκε στο χείλος του γκρεμού της χρεοκοπίας πριν από έξι μήνες. Ποιος θέλει να επιστρέψει στο βάραθρο και να ξαναρίξει μια ματιά στην άβυσσο; Και με τι όφελος; Αφήστε που οι ξένοι – ιδίως οι Γερμανοί, οι Βρυξέλλες και το ΔΝΤ – δεν ήθελαν να ακούνε για εκλογές πέρσι την άνοιξη. Σιγά μην αντιδράσουν θετικά τώρα σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ωστόσο, πίσω από την κουρτίνα της πολιτικής χορεύουν πάντα κάνα δυο σκιές. Και μία από αυτές είναι η σκιά των πρόωρων εκλογών το 2013

Την εβδομάδα που μας πέρασε η κυβέρνηση των τριών που έχει Πρωθυπουργό τον Αντώνη Σαμαρά μπήκε σε μια πολιτική λέσχη. Είναι η λέσχη των κυβερνήσεων που μόλις και μετά βίας έχουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αυτό έγινε γιατί η έξοδος του Ανδρέα Λοβέρδου από το ΠΑΣΟΚ οδήγησε ουσιαστικά το άθροισμα ΝΔ – ΠΑΣΟΚ στα επίπεδα του 150. Ποιες είναι οι κυβερνήσεις που ανήκουν στη λέσχη των 150+; Είναι – πηγαίνοντας από το εγγύς προς το απώτερο παρελθόν – οι κυβερνήσεις του Κώστα Καραμανλή το 2007-2009 και του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη το 1990-93. Ο Αντώνης Σαμαράς συμμετείχε ως υπουργός σε αμφότερες – αν και ο ρόλος του ήταν πιο ενεργητικός στη δεύτερη. Στην πρώτη ήταν παθητικός ή προσεκτικός ή και λίγο θεατής, μέχρις ότου ο Καραμανλής έπεσε.

Το κοινό στοιχείο αμφοτέρων των κυβερνήσεων είναι ότι δεν πέτυχαν σχεδόν τίποτε. Ο Μητσοτάκης προσπάθησε – ανεπιτυχώς. Ο Καραμανλής μετά το 2007 δεν προσπάθησε καθόλου. Οταν μάλιστα την επαύριο των εκλογών ο τότε πρωθυπουργός είδε τον υπουργό Οικονομίας Γιώργο Αλογοσκούφη – με τον οποίο τα είχαν ακόμη καλά – του είπε με εκείνο το σύνηθες ύφος μπαφιασμένης απαισιοδοξίας: «Γιώργο, με 152 βουλευτές σε έναν χρόνο θα έχουμε πέσει». Τελικά έπεσαν σε δύο. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης άντεξε τρία.

Σε αντίθεση με τον Καραμανλή, ο Σαμαράς είναι από τους πρωθυπουργούς που τους αρέσει να κάνουν πολιτική. Το καλοκαίρι του 2009 ήταν κατ’ ιδίαν απελπισμένος με τον Καραμανλή. Σε μία από τις συναντήσεις τους το μόνο που ενδιέφερε τον Καραμανλή ήταν μην τυχόν και στα εγκαίνια του Μουσείου της Ακρόπολης (ο Σαμαράς ήταν τότε υπουργός Πολιτισμού) σηκωθεί κανένα πανό εναντίον του. Τις φορές που ο Σαμαράς επιχείρησε να μιλήσει πολιτικά στο τριψήφιο με τον Γιώργο Σουφλιά, μεγάλο κουμανταδόρο και άτυπο αντιπρόεδρο της τότε κυβέρνησης, ο Σαρακατσάνος του έλεγε ότι δεν άκουγε. Ολοι οι πολιτικοί που έχουν προβλήματα ακοής – ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Αβερελ Χάριμαν, γνωστός και ως «κροκόδειλος», είναι το κλασικότερο παράδειγμα – τα επικαλούνται σε συζητήσεις που δεν είναι της αρεσκείας τους. Παρ’ όλα αυτά, ήταν ο Σουφλιάς που πίεσε επίμονα τον Καραμανλή να πάει σε εκλογές και, κυρίως, να πει αυτά που είπε στις 2 Σεπτεμβρίου 2009, στο διάγγελμά του, για την κατάσταση της χώρας, την πάταξη της φοροδιαφυγής και το πάγωμα μισθών και συντάξεων. Εκ των υστέρων, πάλι καλά… Το μάθημα της κυβέρνησης Καραμανλή για τον Σαμαρά είναι ότι η υποχωρητικότητα γίνεται κινούμενη άμμος. Εξού και η εμμονή του να τραβάει τα πράγματα μπροστά, παρά το ρίσκο.

Από την άλλη, η γνώμη του Σαμαρά για τον Μητσοτάκη είναι γνωστή. Υπάρχει όμως μια ενδιαφέρουσα παραλληλία. Το 1990 ο Μητσοτάκης ήθελε να ξαναπάει σε εκλογές για να διευρύνει την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία και να ξεκολλήσει από το 151. Το συζήτησε και με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, αλλά η Προεδρία της Δημοκρατίας θεωρούσε τέταρτες εκλογές στο καπάκι ρηξικέλευθες για τη χώρα. Ο ίδιος ο Μητσοτάκης, αφηγούμενος εκ των υστέρων το ραντεβού με τον Καραμανλή και την όλη ιστορία, θεωρεί ότι ο τότε πρόεδρος απλώς δεν τον ήθελε ισχυρό. Η αντίθεση σε νέες εκλογές άρχιζε αμέσως σχεδόν να εκφράζεται από τον Μιλτιάδη Εβερτ και την καραμανλική πτέρυγα της ΝΔ.

Τέτοιες δεσμεύσεις ο Σαμαράς δεν έχει, αφού ελέγχει το κόμμα. Φαίνεται όμως να έχει την αποφασιστικότητα να αποφύγει μια επανάληψη και του 2007-2009 και του 1990-93. «Αν θέλουν ας με ρίξουν», είναι η επωδός. Που συνοδεύεται από τη βεβαιότητα ότι «ξέρουν πως εγώ δεν είμαι τύπος ο οποίος κάνει πίσω». Στο βάθος του μυαλού του όμως ο Πρωθυπουργός φαίνεται να επεξεργάζεται την ιδέα των εκλογών. Είναι αυτό που κορυφαίο στέλεχος της Ιπποκράτους αναφέρει ως το «Σχέδιο Β» του Σαμαρά. Στην ίδια λογική, αλλά με κριτική διάθεση, παράγων με διαχρονική αντίληψη της συντηρητικής παράταξης μιλάει για τον «βολονταρισμό του Αντώνη, που τον έχει κάνει στο παρελθόν να τραβήξει χαρτιά και να τα κάψει». Είναι ο γνωστός φόβος ότι αν στην πολιτική κάνεις κινήσεις, περισσότερο κινδυνεύεις να κάνεις λάθη παρά έχεις την πιθανότητα να πετύχεις τους στόχους σου.

Δεν μπορεί να πάει ούτε για τοστ

ΑΠΟ πού κι ως πού εκλογές, όμως; Πρώην υπουργός και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ επιμένει ότι «το πράγμα δεν βγαίνει έτσι στη Βουλή». Εξηγεί ότι οι Κοινοβουλευτικές Ομάδες ΝΔ και ΠΑΣΟΚ βαίνουν απομειούμενες, ενώ είναι και πολύ κακής ανθρώπινης ποιότητας. Η εξάρτηση από τη ΔΗΜΑΡ, «που έχει φάει το ψωμιά της, όπως έδειξαν τα εργασιακά», και ο φόρτος από το Φορολογικό και τις ιδιωτικοποιήσεις αυξάνει την πιθανότητα ενός ατυχήματος που ο Σαμαράς έχει κάθε λόγο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, να μην το φοβάται. Γιατί; Διότι θα κάνει προσκλητήριο στις υγιείς, δημοκρατικές, φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις και θα διευρύνει τη ΝΔ σε ένα πολιτικό μέτωπο. Αυτό θα απελευθερώσει μια δυναμική που θα επιτρέψει ή θα αναγκάσει – αφού πολλοί και πολλές επιμένουν ότι δεν κουνιούνται – στελέχη του ΠΑΣΟΚ εντός και κυρίως εκτός Βουλής που δεν αντέχουν την ηγεσία Βενιζέλου να συνδράμουν το εγχείρημα. Οι υπόλοιποι θα κρατήσουν την πράσινη σημαία ή μπορεί να πάνε στη ΔΗΜΑΡ, που όμως έχει αρχίσει να χάνει ψήφους από νεότευκτο αστικό φιλοευρωπαϊκό μέτωπο και θα πιεστεί άσχημα.

Τι θα γίνει σε μια τέτοια περίπτωση; Πολιτικός αναλυτής που βλέπει το σενάριο να ιχνογραφείται μιλάει για «τις πιο πολωμένες εκλογές όλων των εποχών». Το φιλοευρωπαϊκό μέτωπο θα αναμετρηθεί μετωπικά με τον ΣΥΡΙΖΑ σε ένα σκληρό ντέρμπι που θα κριθεί οριακά σε ποσοστά της τάξεως του 35%. Παρ’ όλα αυτά, μια πολωτική αναμέτρηση θα βγάλει στον αφρό τις αντιφάσεις της Κουμουνδούρου. «Οι μισοί από αυτούς που είναι γύρω από τον Τσίπρα στον ΣΥΡΙΖΑ», λέει στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, «κρίνοντας από αυτά που λένε, είναι με τον Λαφαζάνη χωρίς να το έχουν καταλάβει. Οι ιδέες του Αριστερού Ρεύματος δεν απηχούν το 25% αλλά το 45%-50% του ΣΥΡΙΖΑ». Αν υπάρξει τέτοια διελκυστίνδα σε εκλογές που θα γίνουν νωρίς μέσα στο 2013, αυτό θα κάνει ζημιά στον Τσίπρα. Είναι κάτι που το βλέπει ο Σαμαράς, ή μάλλον που το οσφραίνεται.

Και τι θα γίνει με τα άλλα κόμματα; Το ΚΚΕ θα μικρύνει κι άλλο, το ΠΑΣΟΚ θα εξολοθρευθεί και η ΔΗΜΑΡ θα αγωνιστεί για την ύπαρξή της. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ιπποκράτους δεν θέλει με τίποτε εκλογές. Το μόνο θετικό, λένε, είναι ότι στη φάση αυτή οι Λοβέρδοι και οι άλλοι μοναχικοί καβαλάρηδες δεν θα είναι έτοιμοι πολιτικά και θα γράψουν σπιθαμιαία ποσοστά. Αλλά μέχρι εκεί.

Αρνητικός στις εκλογές είναι και ο Φώτης Κουβέλης. Η ΔΗΜΑΡ τις θεωρεί επιπολαιότητα. Και τις αμφισβητεί, ως πολιτική μεθοδολογία ασύμβατη με την εποχή. «Ο κόσμος», λένε, «είναι φοβισμένος από την κρίση και δεν θέλει απότομες κινήσεις». Επικαλούνται μάλιστα την περίπτωση του Γιώργου Παπανδρέου «που τα ‘παιξε όλα στο δημοψήφισμα και τώρα δεν μπορεί να πάει ούτε για τοστ». Στη ΔΗΜΑΡ λένε ότι ο Σαμαράς σκέπτεται όντως τις εκλογές – αλλά δεν θα τις αποφασίσει. «Με τον ίδιο τρόπο που αντί να πάει κατά καιρούς σε ρήξη μαζί μας επιλέγει την ευελιξία και τη σύνθεση με ορίζοντα τη θέση της χώρας στην Ευρώπη και όχι τα κομματικά παιχνίδια μηδενικού αθροίσματος». Η εικαζόμενη ανάγκη του κόσμου για σιγουριά τροφοδοτεί ακόμη και το επιχείρημα ότι η ώριμη φιγούρα του Φώτη Κουβέλη είναι η κατάλληλη για την εποχή, αφού προκαλεί ασφάλεια. Λέγεται μάλιστα ότι η απότομη κίνηση Λοβέρδου είχε αρνητικές αντιδράσεις, τόσο γιατί στην κοινωνία δεν αρέσουν αυτά όσο και γιατί οι νεότεροι εκφραστές ενός πολιτικού στυλ δεν έχουν πέραση.

Θέλει τη ρεβάνς της ήττας του Ιουνίου

Ο κατεξοχήν νεανικός παίκτης της στιγμής, ο Αλέξης Τσίπρας, θέλει διακαώς εκλογές. Και το λέει. Πέρα από όλα τα άλλα, του αποδίδονται και αισθήματα απογοήτευσης γιατί δεν κέρδισε τον Ιούνιο, έστω κι αν ο ρεαλισμός υπαγόρευε το συμπέρασμα ότι η δεύτερη θέση ήταν ασφαλέστερη για τον ΣΥΡΙΖΑ. Εκλογές θέλει επίσης – μόνος του! – ο Πάνος Καμμένος. Είναι άλλο ένα σημείο τριβής με τον Κώστα Μαρκόπουλο και τον Χρήστο Ζώη, που προσπαθούν να τον επαναφέρουν σε μια λογική πολιτικής στρατηγικής και όχι ρητορικών εξάρσεων. Τσίπρας και Καμμένος βλέπονται – αν και όχι οικογενειακά, όπως πιστεύουν στην Ιπποκράτους. Στους Ανεξάρτητους Ελληνες επιμένουν να έχουν πληροφορίες ότι ο Τσίπρας δεν υπολήπτεται τον Καμμένο, απλώς τον χρησιμοποιεί. Αλλά ο τελευταίος έχει προσκολληθεί επάνω του. Εκλογές θέλει επίσης ο Νίκος Μιχαλολιάκος της Χρυσής Αυγής. Η ψύχραιμη πολιτική ανάλυση των διαθέσιμων στοιχείων τη θέλει σε διψήφιο νούμερο αυτή τη στιγμή – αν και όχι σε ποσοστά της τάξεως του 15%.

Βενιζέλος – Κουβέλης προετοιμάζονται

Ο φόβος των εκλογών φυλάει τα έρημα. ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ έχουν καταλάβει τι σκέπτεται ο Σαμαράς. Διαβάζοντας τις προθέσεις του Μαξίμου ετοιμάζουν την άμυνά τους. Αυτή είναι η επαναφορά της συζήτησης για απλή αναλογική. Μόνο έτσι επιβιώνουν. Είναι μια κουβέντα που θα παγιδεύσει πολιτικά τον ΣΥΡΙΖΑ, που δεν θα μπορεί να πει όχι παρά μόνο αν του το φέρουν τελευταία στιγμή. Θα το θέλουν όλοι οι «μικροί». Οχι όμως, προς το παρόν, ο Σαμαράς, αν και για πρώτη φορά φθάνουν πληροφορίες από το Μαξίμου ότι εξετάζονται σενάρια νέου εκλογικού νόμου επί το αναλογικότερον. Η συζήτηση έχει αξία, γιατί αν συγκροτηθεί ενισχυμένη πλειοψηφία στη Βουλή τότε το νέο εκλογικό σύστημα θα ισχύσει αμέσως – δηλαδή από τις επόμενες εκλογές. Ποτέ η ελληνική πολιτική δεν γνώρισε τόσες αλλαγές μέσα σε τόσο λίγο χρόνο, με την προοπτική να γνωρίσει ακόμη περισσότερες.