e-mail

Οι άθλιοι των Αθηνών

Κάθε εποχή και κάθε κοινωνία έχει τους αθλίους της. Η αθλιότητα ανέκαθεν αποτέλεσε προσφιλές θέμα της λογοτεχνίας, της ζωγραφικής, του θεάτρου, του κινηματογράφου και άλλων τεχνών.

Στη σύγχρονη Ελλάδα ζούμε ποικίλες μορφές αθλιότητας. Τις βιώνουμε καθημερινά, ιδιαίτερα μέσα από τις τηλεοράσεις.

Την αθλιότητα όμως της πείνας, είχα την κακή τύχη να τη βιώσω προσωπικά ένα πρόσφατο βράδυ Κυριακής στη γειτονιά μου, του Νέου Κόσμου. Ανάμεσα σε δύο κάδους σκουπιδιών κεντρικού δρόμου μια ανθρώπινη ύπαρξη σε ημικαθιστή θέση, σκυμμένη προσπαθούσε να ξεχωρίσει από κατεβασμένες πλαστικές σακούλες ληγμένα προφανώς τρόφιμα.

Στάθηκα απέναντί της και διέκρινα έναν νέον άνδρα, περίπου τριάντα ετών, να φέρνει κοντά στη μύτη του ληγμένα, τυποποιημένα κουτιά τυριών ή άλλων εδεσμάτων και να προσπαθεί διά της οσμής να ξεχωρίσει το βρώσιμον ή μη προϊόν, για να το τοποθετήσει τελικά σε μια δική του ξεχωριστή πλαστική σακούλα. Κάθε κίνηση του σώματός του αποτύπωνε την τραγικότητα της εξαθλίωσής του.

Η σκηνή αυτή μου προκάλεσε ποικίλα και ανάμεικτα συναισθήματα. Ο αποτροπιασμός μου, αρχικά, με οδήγησε στη σκέψη να φύγω και να την προσπεράσω. Το ανθρώπινο φιλότιμο και το συλλογικό υποσυνείδητο με καθήλωσαν στη θέαση της σκηνής αυτής και σκέφθηκα ότι έχω υποχρέωση να προσφέρω κάποια βοήθεια. Δεν σκέφθηκα ρατσιστικά αν ο άνθρωπος αυτός είναι αλλοδαπός ή γηγενής. Σκέφθηκα απλώς ότι είναι μια ανθρώπινη αλλά αξιοθρήνητη ύπαρξη.

Αν ενεργούσα ως καλός χριστιανός ή ως καλός Σαμαρείτης θα είχα ηθικό πρόβλημα συνείδησης. Απλώς σκέφθηκα ανθρώπινα, ρεαλιστικά να του προσφέρω ένα χαρτονόμισμα για πέντε, δέκα φραντζόλες ψωμί. Ισως σκέφθηκα ότι θα του προσέφερα μια κάποια ελπίδα πως οι άνθρωποι μπορούμε τουλάχιστον να μην κλείνουμε τα μάτια σε τέτοιες καταστάσεις.

Οταν τον πλησίασα από κοντά κατάλαβα ότι ήταν ένας νέος, Ελληνας προφανώς, που σήκωσε με ευγνωμοσύνη τα λαμπερά αλλά θλιμμένα μάτια του και μου είπε ένα ευχαριστώ γεμάτο ψυχική συγκίνηση και απομακρύνθηκα χωρίς άλλη κουβέντα.

Ισως οι προσωπικές μου ενοχές και ευθύνες για τέτοιου είδους καταστάσεις δεν μου άφησαν περιθώρια να κάνω κάποια συζήτηση μαζί του. Ο,τι είχε να μου πει, μου το είπε με εκείνα τα αθώα μάτια στα λίγα δευτερόλεπτα που διασταυρώθηκε το βλέμμα μας. Και μου είπε πολλά.

Μου είπε ότι δεν είναι επαίτης, δεν είναι κλέφτης ούτε ψεύτης. Μου είπε, ίσως, ότι είναι κάποιος γόνος μιας ξεπεσμένης οικογένειας, ένας νεόπτωχος από τους πολλούς.

Ενας νέος που μπορεί να είναι της διπλανής πόρτας μας. Ενας νέος που μπορεί να είναι ο γιος μας, ο εγγονός μας, ο κάθε άθλιος ή νεοάθλιος της εποχής μας.

Μου είπε επίσης πόση αξία και σημασία έχουν τα σκουπίδια και, μάλιστα, όταν είναι εμπλουτισμένα με ληγμένα τρόφιμα. Ολα σήμερα, μου είπε, είναι ληγμένα: ληγμένα τρόφιμα, ληγμένα όνειρα, ληγμένες ελπίδες, ληγμένες προσδοκίες, ληγμένες ηθικές συνειδήσεις. Μου είπε πως ένας τρόμος που πλανάται ακόμα και στις δικές μας νεανικές ψυχές φαντάζει δυστυχώς οικείος, καθημερινός και ίσως μοιραίος. «Η νιότη μου ‘λεγε πως θα γινόμουν άλλος», αισιόδοξος, δυνατός, επαναστάτης, αξιοπρεπής.

Μια φοβική συντριβή των συνειδήσεών μας εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους και για μας και για την επιβίωση της πατρίδας μας. Σας ζητάμε να μας δώσετε πίσω την ελπίδα μας για ζωή, για εργασία, για οικογένεια, για μέλλον.

Εχετε και εσείς, μου είπε, τις δικές σας ευθύνες για την κατάντια μας αυτή. Εσείς μας είχατε οδηγήσει στο πλαστικό χρήμα, στα ταξιδοδάνεια, στα σπιτοδάνεια, στα διασκεδοδάνεια, στα γαμοδάνεια, στα αυτοκινητοδάνεια, στα μετοχοδάνεια και βάλε.

Μας είχατε γεμίσει με πλαστικά όνειρα και ζούσαμε μια πλαστική ευτυχία. Μας είχατε προϊδεάσει ότι η societas abudantiae, η κοινωνία της αφθονίας και του υλικού ευδαιμονισμού θα μας χαρίσει και την ψυχική και πνευματική ευδαιμονία.

Αντ’ αυτού, ο homo economicus μάς οδήγησε στον homo homini lupus, στον λυκάνθρωπο και όχι στον homo sapiens. Το χειρότερο, ότι τα καταφέραμε όλοι μαζί να συμφιλιωθούμε με την εξαθλίωσή μας και να την έχουμε κάνει modus vivendi.

Ελπίζω, μου είπε, όλοι οι οικονομολόγοι που παρελαύνουν καθημερινά στις τηλεοράσεις και ασχολούνται με τα δάνεια της οικονομικής μας σωτηρίας να παραχωρήσουν το βήμα της τηλεθέασης στους πραγματικά πνευματικούς ανθρώπους και αρμόδιους για την ψυχική και πνευματική μας σωτηρία, γιατί το πρόβλημά μας δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά κυρίως ηθικό, αξιακό, ανθρωπιστικό. Ζητείται, μου είπε, αποδόμηση και αναδόμηση της εξαθλιωμένης κοινωνίας μας, επειγόντως.

Ενας άθλιος, διά αθλίου προς αθλίους.

Ιωάννης Ροβολής

Χωρίς σχόλια…