Γιατί δεν θέλουν πάντα θεραπεία οι στενώσεις των αρτηριών

Ενα σύνηθες ερώτημα που αντιμετωπίζει αυτή η στήλη είναι κάτι που πολλές φορές έχει εξηγήσει και μάλιστα με πολλούς τρόπους αλλά ακόμη παραμένει ως απορία. Ερώτημα: «Γιατί λέτε όταν βλέπουμε 2-3 στενώσεις στη στεφανιογραφία σε έναν άρρωστο χωρίς κανένα σύμπτωμα να μην τις εξαφανίζουμε με το μπαλονάκι και να τις αφήνουμε να παραμένουν; Δεν είναι προτιμότερο να είναι φυσιολογική η αρτηρία παρά να υπάρχουν οι στενώσεις;». 

Ομολογώ πως είναι πολύ δύσκολο να απαντήσεις και να πείσεις έναν άνθρωπο όταν έχει αυτή τη λογικοφανή απορία. Ο,τι και να πεις περί κατευθυντηρίων οδηγιών, πολυκεντρικών μελετών και παθοφυσιολογίας της αθηρωματικής πλάκας είναι πολύ δύσκολο να γίνουν αντιληπτά από τον μη γιατρό. 

Αναγκάζομαι, λοιπόν, να δίνω ένα πειστικό απλοϊκό παράδειγμα. Σε ένα δάσος υπάρχουν 2-3 ξερά δέντρα. Αυτά το καλοκαίρι είναι ευκολότερο να πάρουν φωτιά και να καταστραφεί το δάσος. Εάν κόψεις αυτά τα δέντρα, δεν ελαττώνεις την πιθανότητα πυρκαγιάς; Φαίνεται λογικό. Ομως αυτό στην πράξη δεν συμβαίνει. Εάν δεν εξαφανίσεις όλους τους αποξηραμένους θάμνους, ο κίνδυνος πυρκαγιάς παραμένει γιατί οι θάμνοι είναι εκείνοι που θα κάψουν το δάσος.

Ετσι συμβαίνει και με τις αρτηρίες. Οι θάμνοι είναι οι μικρές στενώσεις του 10%-20% που πολλές φορές δεν φαίνονται ούτε με την κλασική στεφανιογραφία. Αυτούς τους θάμνους πρέπει να τους διατηρείς υγρούς με νερό ή εάν μπορείς να τους εξαφανίσεις για να μην αποτελέσουν εστία πυρκαγιάς. Ετσι συμβαίνει και με τις μικρές στενώσεις. Σταθεροποιούνται και δεν σπάνε εύκολα, οπότε δεν δημιουργούν εμφράγματα όταν ο άρρωστος θεραπεύεται με τα σωστά φάρμακα και ιδιαίτερα με τις στατίνες.

Ομως τι πραγματικά συμβαίνει με όλες τις αρτηρίες, και όχι μόνο τις αρτηρίες της καρδιάς; Θα αναφέρω μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο αναμφισβήτητου κύρους ιατρικό περιοδικό «New England Journal of Medicine». 

Στη μελέτη αυτή έγινε σύγκριση της φαρμακευτικής θεραπείας με την εμφύτευση ειδικού stent σε στενώσεις των αρτηριών του εγκεφάλου. Συγκεκριμένα, σε 451 ασθενείς με πρόσφατο εγκεφαλικό επεισόδιο και με στένωση του αυλού της υπεύθυνης αρτηρίας του εγκεφάλου από 70% έως 99%, δόθηκε για έναν μήνα τυχαιοποιημένα φαρμακευτική θεραπεία ή φαρμακευτική θεραπεία και πραγματοποιήθηκε εμφύτευση ειδικού stent. 

Το περίεργο ήταν ότι και η επιβίωση των ασθενών, σε μια παρακολούθηση περίπου ενός έτους, ήταν καλύτερη και η πιθανότητα ενός νέου εγκεφαλικού επεισοδίου ήταν μικρότερη στην ομάδα που είχε λάβει φαρμακευτική θεραπεία. 

Τα αποτελέσματα ήταν συνδυασμένα και με αποτελέσματα άλλων μελετών που αφορούσαν στενώσεις των αρτηριών του λαιμού (καρωτίδων). Με απλά λόγια, ό,τι συμβαίνει με την αντιμετώπιση των στενώσεων στις αρτηρίες της καρδιάς το ίδιο συμβαίνει σε όλες τις αρτηρίες του οργανισμού. 

Ολα αυτά καθιστούν αναγκαία  την πιστή εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών. Και τούτο γιατί οι κατευθυντήριες οδηγίες προσδιορίζουν τις υποομάδες των ασθενών που μπορούν να ωφεληθούν από την εμφύτευση ενός stent – είτε είναι στην καρδιά είτε σε οποιαδήποτε άλλη αρτηρία. Αντίθετα, η γενίκευση, είτε προς την μία ή την άλλη κατεύθυνση της θεραπείας, του τύπου «όλοι οι άρρωστοι να αντιμετωπίζονται με stents» ή το αντίθετο, δεν οδηγεί στην επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος.

Ετσι, διαβάζοντας κάποιος τις εξελίξεις μέσα από τη διεθνή βιβλιογραφία, αντιλαμβάνεται πόσο σοφή ήταν η ρήση του Ιπποκράτη για την εποχή που δεν υπήρχαν ούτε stents ούτε κατευθυντήριες οδηγίες. Ο Ιπποκράτης έλεγε ότι πάντα το καλύτερο φάρμακο είναι ο σωστός γιατρός, ο οποίος και καθορίζει το είδος της θεραπείας. Εκτοτε, έχουν περάσει 2.500 χρόνια, όμως η φιλοσοφία της Ιατρικής παραμένει αναλλοίωτη.