Οι αδελφοί Γκριμ και το «χάπι εντ»

^«Τα παραμύθια ήταν ιστορίες που έλεγαν οι άνθρωποι γύρω από τη φωτιά και διαδίδονταν από στόμα σε στόμα. Από διήγηση σε διήγηση ο εκάστοτε αφηγητής προσέθετε το δικό του στοιχείο στην ιστορία» λέει ο Γιώργος Ευγενικός από το Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών, υπεύθυνος για τον σχεδιασμό και την τεκμηρίωση της έκθεσης στο Ευγενίδειο Ιδρυμα που πραγματοποιείται με αφορμή τα 200 χρόνια από την πρώτη καταγραφή της προφορικής λαϊκής παράδοσης που επιχείρησαν οι αδελφοί Γκριμ.

Το 1812 οι Βίλχελμ και Γιάκομπ Γκριμ συγκέντρωσαν 86 αριθμημένα λαϊκά παραμύθια και τα εξέδωσαν. Τα παραμύθια, τα οποία ουσιαστικά ήταν ιστορίες εξοικείωσης των ανθρώπων με την πραγματικότητα, δεν είχαν αίσιο τέλος με συνέπεια το βιβλίο – για ενηλίκους μόνο – να μη σημειώνει πωλήσεις. Στην «Κοκκινοσκουφίτσα», για παράδειγμα, αρχικά ο κακός Λύκος έτρωγε και τη Γιαγιά και την Κοκκινοσκουφίτσα. Τελεία.

ΑΥΤΟΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ. Οι Γκριμ αναγκάστηκαν να διαμορφώσουν τις ιστορίες βάζοντας καλό τέλος. Ουσιαστικά αυτολογοκρίθηκαν. Στη νέα τους εκδοχή, με χάπι εντ, τα παραμύθια των Γκριμ πλέον μπορούσαν να διαβαστούν και από παιδιά.

Η έκθεση «Τα παραμύθια μας: Κείμενα και εικόνες άλλοτε και σήμερα» δεν περιορίζεται στα περίπου 160 τ.μ. της  βιβλιοθήκης του Ιδρύματος Ευγενίδου.  Η διαδρομή από την είσοδο του Πλανηταρίου μέχρι την πόρτα της είναι παραμυθένια.

Εργα σύγχρονων ελλήνων εικαστικών εμπνευσμένα από τα παραμύθια κοσμούν τον μακρύ διάδρομο. Και μετά αναλαμβάνουν να συνοδεύσουν τον επισκέπτη ζωγραφιές παιδιών με θέμα το παραμύθι. Ανάμεσα στις σπάνιες εκδόσεις περιλαμβάνονται και οι «Μεθύστρα παπαδιά, παραμύθι διά τα καλά παιδιά», «Η πανούργα Δαλιδά» και το «Griechische Maerchen», «οι πρώτες προσπάθειες καταγραφής μύθων στην Ελλάδα, πλάι στα παραμύθια του Αντερσεν (μτφ. Δ. Βικέλα) και των Γκριμ που είναι οι πρώτες μεταφράσεις παραμυθιών στην Ελλάδα» ενημερώνει η Μάνια Καπλάνογλου, καθηγήτρια Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ουσιαστικά πρόκειται για μια βουτιά στον χωροχρόνο, στη φαντασία, την προφορική λαϊκή παράδοση και την εξελικτική της πορεία με την οποία παρακολουθούμε πώς το παραμύθι από κιβωτός λαϊκών προφορικών παραδόσεων γίνεται εμπορεύσιμο προϊόν.