Μετεξεταστέες στη διαφάνεια η ΕΤΕπ και η EBRD

Τον περασμένο μήνα ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της μελέτης Δείκτες Διαφάνειας της Αναπτυξιακής Βοήθειας 2012, στην οποία εξετάζεται ο βαθμός συμμόρφωσης δημόσιων τραπεζών και φορέων προς τα διεθνή πρότυπα. Τη βαθμολόγηση πραγματοποιεί τα τελευταία χρόνια η οργάνωση Publish What You Fund με έδρα στο Λονδίνο, ενώ στη λίστα περιλαμβάνονται η Παγκόσμια Τράπεζα, το αρμόδιο τμήμα του ΟΗΕ για την ανάπτυξη, εθνικοί φορείς αναπτυξιακής συνεργασίας και βοήθειας όπως η Hellenic Aid και η γερμανική KfW, καθώς και ευρωπαϊκές δημόσιες τράπεζες όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD).

Στη συγκεκριμένη αξιολόγηση η Hellenic Aid πέτυχε από τις χαμηλότερες βαθμολογίες, ενώ οι αντίστοιχοι εθνικοί φορείς σε Γαλλία, Κύπρο, Κίνα και Μάλτα τα πήγαν ακόμα χειρότερα. Ωστόσο, η είδηση για τις διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που παρακολουθούν τις τραπεζικές δραστηριότητες βρισκόταν αλλού: «Οι ευρωπαϊκές δημόσιες τράπεζες πρέπει να βελτιώσουν τη διαφάνειά τους», ήταν ο τίτλος στην ανακοίνωση που εξέδωσαν οι ΜΚΟ Counter Balance και Bankwatch, στην οποία εξηγούσαν ότι η ΕΤΕπ και η EBRD φαίνεται να έχουν σοβαρά προβλήματα στην παροχή πληροφοριών για τις δραστηριότητές τους και τους τρόπους διάθεσης των κεφαλαίων τους.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, η EBRD κατέλαβε την 21η θέση ανάμεσα σε 72 εξεταζόμενες τράπεζες κατρακυλώντας κατά έξι θέσεις σε σχέση με το 2011, με αποτέλεσμα να μπει στην ομάδα των μετρίων. Ακόμα χειρότερα τα πήγε η ETEπ στην 36η θέση καθώς τη χωρίζει ελάχιστη απόσταση από την ομάδα των τραπεζών που έχουν «κακούς» βαθμούς.
«Στην έρευνα του 2012 φαίνεται ξεκάθαρα πως η ΕΤΕπ υπολείπεται σε θέματα διαφάνειας σε σχέση με άλλα δημόσια τραπεζικά ιδρύματα. Η συγκεκριμένη διαπίστωση είναι ιδιαίτερα σημαντική αν λάβουμε υπόψη ότι η ΕΤΕπ είναι θεσμικός φορέας της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ο οποίος υποτίθεται ότι εκπροσωπεί τα υψηλότερα πρότυπα διαφάνειας», λέει στα «ΝΕΑ» η Αν Ρόγκενμπακ από τον οργανισμό Bankwatch που ασχολείται με τις τραπεζικές πρακτικές.

Δεν δίνουν πληροφορίες. Το μεγαλύτερο πρόβλημα των ευρωπαϊκών δημόσιων τραπεζών είναι ότι δεν υιοθετούν τις αρχές της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για τη Διαφάνεια της Αναπτυξιακής Βοήθειας. «Ωστόσο, κατά την καθημερινή ενασχόλησή μας με την EBRD και την ΕΤΕπ αντιμετωπίζουμε συγκεκριμένα προβλήματα, όπως
η άρνηση να παρέχουν σαφείς πληροφορίες για τα πραγματικά κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη των έργων που χρηματοδοτούν, πριν αλλά και αφού αυτά ολοκληρωθούν. Επιπλέον, διαπιστώνουμε έλλειψη πληροφοριών σχετικά με τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται μέσω ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών, π.χ. για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις», υποστηρίζει η Ρόγκενμπακ.

Εξηγεί επίσης πως ένας ευρωπαίος πολίτης δεν έχει πρόσβαση σε βασικές πληροφορίες για τις χρηματοδοτήσεις. Π.χ., δεν υπάρχει πληροφόρηση αν οι εμπορικές τράπεζες που έλαβαν κεφάλαια από την ΕΤΕπ ώστε να τα διοχετεύσουν με τη μορφή δανείων σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις όντως τα διένειμαν και σε ποιους. «Επιπλέον, δεν παρέχει στους ευρωπαίους πολίτες πληροφορίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ενός πρότζεκτ προτού εγκριθεί η χρηματοδότησή του από το διοικητικό συμβούλιο της τράπεζας. Μερικές φορές δεν δίνονται πληροφορίες για αυτόν που παίρνει το δάνειο, υποτίθεται για λόγους εμπορικών συμφερόντων», συμπληρώνει το μέλος της Bankwatch.
Από την πλευρά της, η ΕΤΕπ έχει δηλώσει πως όλα γίνονται με «υποδειγματική διαφάνεια και σύμφωνα με τα τραπεζικά πρότυπα». Οσο για το θέμα των «εμπορικών συμφερόντων», εκπρόσωπος της ΕΤΕπ δήλωσε το 2010 πως «καμία τράπεζα στον κόσμο δεν θα δημοσιοποιούσε όλες αυτές τις πληροφορίες για τους πελάτες της», εννοώντας πως οι οργανώσεις για τη διαφάνεια ζητούν την αποκάλυψη σχετικά ευαίσθητων δεδομένων.
Σημειώνεται ότι για λόγους «εμπορικών συμφερόντων» η ΕΤΕπ δεν δημοσιοποίησε ούτε τα στοιχεία των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής Bielsko Biala στην Πολωνία, τον οποίο χρηματοδότησε με ευρωπαϊκό χρήμα, χωρίς μάλιστα να δώσει εξηγήσεις γιατί υπήρχε η ανάγκη να προστατευθούν τα συμφέροντα του σταθμού με αυτό τον τρόπο – μια υπόθεση που βρίσκεται πλέον στα χέρια του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή Νικηφόρου Διαμαντούρου. Για την ιστορία, οι χορηγήσεις σε εγκεκριμένα έργα από την ETEπ και την EBRD ανήλθαν το 2011 σε 63 και 9 δισ. ευρώ αντίστοιχα.