Οι μισθοί έπεσαν, η ακρίβεια επιμένει

Στο ύψος τους στέκονται οι τιμές των προϊόντων στην Ελλάδα παρά το μεγάλο κούρεμα των μισθών και τη μείωση του κόστους εργασίας την τελευταία διετία. Παρότι τα εισοδήματα μειώθηκαν τη διετία 2011-2012 σε ποσοστό 22% και αναμένεται περαιτέρω μείωσή τους κατά 6% το 2013, οι τιμές βασικών αγαθών αντιστέκονται παρουσιάζοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και άνοδο.

Σύμφωνα με ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας, οι αυξήσεις του ΦΠΑ και των Ειδικών Φορών Κατανάλωσης, η αύξηση της τιμής της ενέργειας, αλλά και η ανοδική πορεία των τιμών των εισαγόμενων καταναλωτικών αγαθών πολυεθνικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και των πρώτων υλών είναι οι βασικές αιτίες για την ακαμψία των τιμών, σε συνδυασμό και  με την περιορισμένη ελληνική παραγωγή.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο Οικονομικό Δελτίο της τράπεζας, παρά το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις το διάστημα 2010-2011 απορρόφησαν σχεδόν το 20% των φορολογικών αυξήσεων, οι ειδικοί φόροι που επεβλήθησαν σε καύσιμα, οινοπνευματώδη και προϊόντα καπνού, αλλά και οι αυξήσεις στον ΦΠΑ οδήγησαν σε νέες ανατιμήσεις. Αυτό, σε συνδυασμό με τις ανατιμήσεις που υπήρξαν το ίδιο διάστημα στα εισαγόμενα προϊόντα, είχε ως αποτέλεσμα τη συντήρηση της ακρίβειας σε βασικά είδη πρώτης ανάγκης.

Από την άλλη, όπως σημειώνεται στην έκθεση, το διάστημα αυτό υπήρξε δραματική πτώση των εισοδημάτων στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης. Μέσα σε μία τριετία 750.000 εργαζόμενοι έχασαν τη δουλειά τους ενώ τα μέτρα που επιβλήθηκαν συντέλεσαν στην ταχεία μείωση των μισθών, η οποία αναμένεται να ξεπεράσει το 28% έως το 2013. Οπως παρατηρεί η έκθεση, σε αντίθεση με την ταχεία προσαρμογή στο κόστος εργασίας, αυτό δεν είχε αντίκρισμα στις τιμές, εκτός από τον τομέα των υπηρεσιών όπου εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια μείωσης, και συγκεκριμένα σε κλάδους όπως η εκπαίδευση, οι τουριστικές υπηρεσίες και οι ιατρικές υπηρεσίες.

Βαθιά ύφεση. Την ίδια ώρα αποκαλυπτικά είναι και τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής σχετικά με τη βαθιά ύφεση στην οποία έχει βυθιστεί η ελληνική οικονομία και την κατακόρυφη μείωση των εισοδημάτων. Το δεύτερο τρίμηνο του 2012 το διαθέσιμο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκε κατά 13,6% σε 34,1 δισ. ευρώ, από 39,5 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2011. Το γεγονός αυτό οφείλεται στη μείωση κατά 15,1% των αποδοχών των εργαζομένων, στη μείωση κατά 9,5% των κοινωνικών παροχών και των επιδομάτων που εισπράττουν τα νοικοκυριά, αλλά και στην αύξηση κατά 37,3% των φόρων στο εισόδημα και στην περιουσία που πληρώνουν τα νοικοκυριά. Η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 7,3% το δεύτερο τρίμηνο του 2012 σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, από 40,0 δισ. ευρώ σε 37,1 δισ. ευρώ.

Ωστόσο, όπως αναφέρει η ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας, υπάρχει φως στο τούνελ καθώς η μείωση του εργασιακού κόστους – που εκτιμάται ότι χρειάζεται σχεδόν ενάμιση χρόνο για να μετακυλιστεί στις τελικές τιμές -, σε συνδυασμό με τη συρρίκνωση των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων, αναμένεται να επιτρέψει την αποκλιμάκωση των τιμών καταναλωτή την επόμενη διετία. Λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά την ίδια περίοδο η αναμενόμενη συνολική αύξηση των τιμών στην ΕΕ θα διαμορφωθεί στο 4,5%, εκτιμάται ότι η συνολική βελτίωση της ανταγωνιστικότητας  της Ελλάδας σε όρους τιμών θα υπερβεί πιθανότατα το 10% τη διετία 2013-14, επιτρέποντας στην ελληνική οικονομία να ανακτήσει σχεδόν εξ ολοκλήρου τις απώλειες της προηγούμενης δεκαετίας. Μάλιστα, η ανάλυση της Εθνικής προβλέπει ότι οι τιμές θα μειωθούν σωρευτικά κατά σχεδόν 5% την επόμενη διετία.