Μας βολεύουν προσωρινά με το χρέος

Κορυφώνεται η μάχη των γιγάντων, δηλαδή της ευρωζώνης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, για τη λύση στο πρόβλημα της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους ενόψει του Eurogroup της Τρίτης, όπου ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε προανήγγειλε χθες ότι θα υπάρξει συμφωνία.
Ετσι το ΔΝΤ επιμένει σε δραστικές παρεμβάσεις, που θα περιλαμβάνουν ένα νέο κούρεμα του χρέους, πετώντας το μπαλάκι στην ευρωζώνη, η οποία όμως προτιμά να ακολουθήσει, όπως όλα δείχνουν, μια πιο μεσοβέζικη λύση. Χθες τουλάχιστον ο επίτροπος Ολι Ρεν ήταν σαφής, λέγοντας ότι δεν θα πειραχθεί το κεφάλαιο του δανείου – άρα το κούρεμα έχει φύγει από το τραπέζι – ενώ ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε υπονοούσε πολλά όταν έλεγε ότι η λύση για την Ελλάδα θα κρατήσει καιρό.
Με άλλα λόγια, θα βρεθεί τώρα μια προσωρινή λύση και αργότερα – δηλαδή μετά τις γερμανικές εκλογές – αν χρειαστεί θα υπάρξουν και άλλα βήματα, καθώς οι Ευρωπαίοι και δη οι Γερμανοί δεν θέλουν με τίποτα να ερεθίσουν τα αυτιά των ψηφοφόρων τους. Οχι προς το παρόν, τουλάχιστον.
Στη μάχη αυτή των γιγάντων η ελληνική κυβέρνηση περιορίζεται σε ρόλο παρατηρητή. Αυτή τη στάση τήρησε, σύμφωνα με πληροφορίες, ο υπουργός Οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας την περασμένη Δευτέρα στο Eurogroup, κατόπιν εντολής του Πρωθυπουργού. «Είμαι σε δύσκολη θέση να τοποθετηθώ», φέρεται να είπε.
Οι λόγοι είναι προφανείς. Η ελληνική πλευρά δεν θα ήθελε να εξαγριώσει κανέναν, και ιδίως τους εταίρους της στην ευρωζώνη, αν και είναι προφανές ότι τη συμφέρει περισσότερο η γραμμή του ΔΝΤ.

Στη συμβιβαστική γραμμή της ευρωζώνης κινούνται οι εναλλακτικές λύσεις για τη μείωση του ελληνικού χρέους που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι και συγκεντρώνουν πιθανότητες να υιοθετηθούν: δεν προβλέπουν, δηλαδή, κούρεμα – αν και, υπό μια έννοια, κάποιες αποτελούν έμμεσο κούρεμα.

Οι λύσεις αφορούν αφενός την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της περιόδου 2013-16, που προσδιορίστηκε στο Μνημόνιο στα 32,6 δισ. ευρώ, και αφετέρου την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, που σύμφωνα με το ΔΝΤ σημαίνει μείωσή του στο 120% του ΑΕΠ το 2020.

Ειδικότερα, οι επικρατέστερες αυτές λύσεις είναι οι εξής:

Η μετακύλιση της εξόφλησης των δανείων που λήγουν την περίοδο ώς το 2016, για αργότερα. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσαν να εξασφαλιστούν 8 δισ. ευρώ από τα 32,6 δισ. του χρηματοδοτικού κενού, αναφέρουν αρμόδιες πηγές.

Η μείωση των επιτοκίων των δανείων κατά μέσο όρο 0,7%. Σύμφωνα με υπολογισμούς, αυτό οδηγεί σε εξοικονόμηση περίπου 1,5 δισ. ευρώ τον χρόνο. Για την τετραετία 2013-16, αυτό μεταφράζεται σε εξοικονόμηση άλλων 6 δισ. ευρώ. Ετσι, συνολικά, μαζί με το παραπάνω μέτρο, μειώνεται το χρηματοδοτικό κενό κατά 14 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα, εξάλλου, με πηγή που επικαλείται σε χθεσινό της δημοσίευμα η «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ», δάνεια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (πρώην EFSF και νυν ΕSM) θα μπορούσαν να δοθούν με μηδενικό ή σχεδόν μηδενικό επιτόκιο. Ωστόσο, πηγή του ελληνικού υπουργείου Οικονομικών εξέφραζε αμφιβολίες κατά πόσο αυτό έχει πιθανότητες να περάσει.

Αλλα 8 δισ. ευρώ για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού θα έρθουν από την πίστωση που έχει εγκρίνει το ΔΝΤ, υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, ότι θα υπάρξει συμφωνία με την ευρωζώνη. Ετσι, συνολικά, φτάνουμε στα 22 δισ. ευρώ. Απομένει η εξεύρεση περίπου 10,6 δισ. ευρώ.

Η λήψη μιας δεσμευτικής απόφασης ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες θα αποποιηθούν τα κέρδη τους από τα ομόλογα που αγόρασαν σε χαμηλές τιμές. Αυτό θα οδηγήσει σε κέρδος 8-10 δισ. ευρώ για την Ελλάδα. Εναλλακτικά – και ως πιο πιθανή, αλλά και αποτελεσματική – προβάλλει η λύση να μεταβιβαστούν τα ομόλογα αυτά στον ESM και ο τελευταίος να τα μετατρέψει σε μεγάλης διάρκειας (π.χ. τριακονταετή με δεκαετή περίοδο χάριτος). Αυτό ουσιαστικά ισοδυναμεί με κούρεμα, αφού τα 40 δισ. ευρώ των ομολόγων που κατέχουν, «φεύγουν από την εικόνα», όπως λένε αναλυτές.

Ακόμη εξετάζεται η λύση της επαναγοράς (buy back) των ομολόγων της

Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας – και ίσως και των υπολοίπων των ιδιωτών, αλλά με αυστηρά εθελοντικό χαρακτήρα αυτή τη φορά – στις χαμηλές σημερινές τιμές. Ομως αυτό προϋποθέτει χρηματοδότηση.

Το κούρεμα των ομολόγων που κατέχουν τα κράτη θα γίνει αργότερα, και συγκεκριμένα το 2017-18, εκτιμούν οι ίδιες πηγές. Αργότερα, επίσης, ίσως μπορέσει να γίνει και η μεταφορά του ποσού του δανείου που αφορά την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, περίπου 50 δισ. ευρώ, από το δημόσιο χρέος στις ίδιες τις τράπεζες. Αυτό προϋποθέτει ότι ανάλογη λύση θα εφαρμοστεί για την Ισπανία.

Είναι προφανές, επομένως, ότι τα δύσκολα μεταφέρονται για αργότερα. Προς το παρόν και προκειμένου να τηρηθούν τα προσχήματα και να εμφανιστεί το χρέος ως βιώσιμο, φαίνεται πως παρά τις αντιρρήσεις του ΔΝΤ επικρατέστερη λύση είναι η μετάθεση του χρόνου εξασφάλισης της βιωσιμότητας από το 2020 στο 2022.