Στο κόκκινο η απειλή λοιμώξεων από την κατάχρηση αντιβιοτικών

Την επιδημία λοιμώξεων που καταγράφεται στα ελληνικά νοσοκομεία αναδεικνύει η προσβολή νεογνών από το πολυανθεκτικό μικρόβιο κλεμπσιέλλα στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου της Θεσσαλονίκης. Είναι ενδεικτικό ότι τα μικρόβια – κυρίως αυτά που ενδημούν στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) – έχουν αναπτύξει αντίσταση έως και 80% σε ισχυρά αντιβιοτικά εξαιτίας της κατάχρησής τους  εντός και εκτός νοσοκομείων. Οι ελλείψεις σε προσωπικό και κλίνες ΜΕΘ ακυρώνουν στην πράξη τα απαραίτητα μέτρα υγιεινής για καθαρά νοσοκομεία.

Τα κριτήρια που ισχύουν στις περισσότερες χώρες-μέλη της ΕΕ είναι ιδιαίτερα αυστηρά σε ό,τι αφορά την αναλογία νοσηλευτών / ασθενών στις Μονάδες, καθώς ορίζει ότι δεν πρέπει να ξεπερνά το «ένας προς έναν».

«Στην Ελλάδα η αντιστοιχία είναι μία νοσηλεύτρια για τρεις ασθενείς», υπογραμμίζει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Εντατικής Θεραπείας και διευθυντής της Β΄ Πανεπιστηµιακής Κλινικής Εντατικής Θεραπείας του νοσοκοµείου Αττικόν, καθηγητής Απόστολος Αρµαγανίδης.

Μάλιστα, σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ανεπάρκεια νοσηλευτών ανά βάρδια αυξάνει τον κίνδυνο ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων κατά 20%. Και αυτό γιατί ενόσω εργάζονται υπό πίεση παραμελούν, για παράδειγμα, την υγιεινή των χεριών ή την αλλαγή γαντιών κάθε φορά που φροντίζουν έναν νέο ασθενή, με αποτέλεσμα να βοηθούν στη μεταφορά μικροβίων.

Σύμφωνα με παλαιότερη έρευνα που διεξήγαγε ο αναπληρωτής καθηγητής Παθολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Δάικος στο Λαϊκό, μόλις το 20% των γιατρών και των νοσηλευτών συμμορφωνόταν στους κανόνες. Ο ίδιος ωστόσο υπογραμμίζει στα «ΝΕΑ» ότι ύστερα από εντατική εκπαίδευση του προσωπικού τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, ήδη βελτιώνονται οι δείκτες, με τη συμμόρφωση να έχει αγγίξει το 80% σε συγκεκριμένες κλινικές. Ενδεικτικά αναφέρει την Αιματολογική Κλινική στο Λαϊκό, όπου οι λοιμώξεις έχουν περιοριστεί σημαντικά.

Οι αλυσιδωτές επιπτώσεις της έλλειψης προσωπικού δεν σταματούν εδώ, αφού αποτελούν τη βασική αιτία που δεν λειτουργούν όλα τα διαθέσιμα κρεβάτια ΜΕΘ στη χώρα. Ετσι, «το να κλείσεις μία Μονάδα αποτελεί πρόβλημα, όταν ούτως ή άλλως δεν επαρκούν οι κλίνες», επισημαίνει από την πλευρά του ο καθηγητής Μικροβιολογίας στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, Αλκιβιάδης Βατόπουλος.

ΤΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ. Ο ίδιος προσθέτει ότι οι ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις είναι πρόβλημα που απασχολεί όλα τα νοσοκομεία του κόσμου. «Χρειάζεται όμως πολιτική βούληση για να αντιμετωπιστεί, όπως άλλωστε και η μικροβιακή αντοχή». Ο ίδιος δίνει το παράδειγμα της Αγγλίας,  όπου επιβάλλονται ακόμη και κυρώσεις στους διοικητές των νοσοκομείων στην περίπτωση που δεν επιτευχθούν οι στόχοι που το υπουργείο Υγείας της Βρετανίας έχει ορίσει.

Παράλληλα, η ένδεια πόρων και οι χωροταξικοί περιορισμοί δεν επιτρέπουν τη λήψη μέτρων, όπως είναι η απομόνωση ασθενών που αποτελούν φορείς πολυανθεκτικών στις αντιβιώσεις μικροβίων. Οπως προκύπτει από στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων που συγκέντρωσε έως και τον Δεκέμβριο του 2011, οι περισσότερες λοιμώξεις καταγράφονται στις ΜΕΘ (54,9%), με τους ασθενείς να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι λόγω του ήδη αποδυναμωμένου ανοσοποιητικού τους.