Ο λαϊκισμός βρικολάκιασε στη χώρα του λυκόφωτος

ΓΡΗΓΟΡΟ κουίζ για τους εραστές της συγκριτικής πολιτικής ανάλυσης: ποιον αρχηγό κόμματος αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει αρχίσει να θυμίζει ο Αλέξης Τσίπρας; Οσοι θυμούνται τη Βουλή του 2001-2003 – και η αλήθεια είναι ότι δεν έχουν απομείνει πολλοί – έχουν μια παράξενη αίσθηση ότι το έργο αυτό το έχουν ξαναδεί παρακολουθώντας τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ στο βήμα της Βουλής. Είναι αυτό που οι Γάλλοι αποκαλούν «déjà vu».

Λοιπόν, ο Τσίπρας θύμιζε, τηρουμένων των αναλογιών, κάτι σε Κώστα Καραμανλή της εποχής εκείνης. Ηταν άραγε το διάπλατο άνοιγμα των χεριών ως συνοδευτική χειρονομία ρητορικών εξάρσεων ή και ως έκφραση σιγουριάς; Ηταν μήπως η ακατάσχετη προσφυγή σε έναν σκληρό λαϊκισμό; Ηταν η αυτοϊκανοποίηση απέναντι σε μια Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ που κρεμόταν από τα χείλη του αρχηγού της; Ή μήπως ήταν τελικά η φυσική αλαζονεία του νεότερου παίκτη που θεωρεί ότι ο πολιτικός χρόνος είναι αναπόφευκτα με το μέρος του; Γιατί ο Τσίπρας είναι δύο δεκαετίες νεώτερος από τον Αντώνη Σαμαρά, διαφορά ηλικίας αντίστοιχη με αυτή που είχε ο Καραμανλής από τον Κώστα Σημίτη.

Ο Στουρνάρας, που το έχει ξαναδεί το έργο, αφού ήταν στα οικονομικά επιτελεία των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ της εποχής, δεν μπόρεσε να συγκρατηθεί. Παρότι συνεσταλμένος κοινοβουλευτικά, απευθύνθηκε στον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ για να αναρωτηθεί: «Πού ζείτε;». Φυσικά, το πρόβλημα δεν είναι πού ζει ο Αλέξης. Αλλά ότι όλοι εμείς συνεχίζουμε να ζούμε σε μια χώρα όπου ο λαϊκισμός είναι πάγια επιλογή για την αξιωματική αντιπολίτευση – ιδίως όταν οσφραίνεται, όπως ο καρχαρίας το αίμα στη θάλασσα, ότι κάπου κοντά μπορεί να είναι η εξουσία.

Από εποχής Κώστα Καραμανλή στα έδρανα της αντιπολίτευσης ουδείς πολιτεύθηκε διαφορετικά. Αυτό δημιούργησε πολιτικές δεσμεύσεις που δεν μπόρεσε να αποτινάξει ούτε ο Καραμανλής ο οποίος μπήκε στο Μαξίμου το 2004 μη μπορώντας να τιθασεύσει τη λαϊκή Δεξιά που ήταν δικό του δημιούργημα ούτε ο Γιώργος Παπανδρέου ο οποίος έχασε πολύτιμο χρόνο τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2009 καθώς δυσκολευόταν να αποδεσμευτεί από τις λογικές του βαθέος ΠΑΣΟΚ που είχε υιοθετήσει στις πιο δύσκολες στιγμές του στην αντιπολίτευση. Φυσικά, χαμένη βγήκε σε αμφότερες περιπτώσεις η χώρα. Μόνο ο Σαμαράς κυβέρνησε από την πρώτη μέρα σαν να ξεκινούσε ο πολιτικός χρόνος από το μηδέν – αλλά, βέβαια, είχαμε πια φθάσει στο μηδέν.

Τηρουμένων των αναλογιών, λοιπόν, ισχύει η πεπατημένη του λαϊκισμού. Και ο λαϊκισμός δίνει φόρα που μετά οι αρχηγοί δεν μπορούν να τη μαζέψουν. Ο Τσίπρας έχει τους Λαφαζάνηδες που τραβάνε τα οικονομικά στα άκρα – δηλαδή στην επιστροφή στο εθνικό νόμισμα. Και διάφορα σκληρά παλαιοπασοκικά στοιχεία, όπως ο Στάθης Παναγούλης, που βλέπουν τα πράγματα με όρους Βεγγάζης σε μια δημοκρατία του λιντσαρίσματος. Οπως και οι προκάτοχοί του, ο Τσίπρας, παρότι κυρίαρχος στο κόμμα του, είναι παθητικός στους εσωκομματικούς χειρισμούς. Θα έπρεπε να είχαν δείξει την έξοδο στον Παναγούλη, όπως θα πρέπει να σταματήσουν να μιλάνε με δύο φωνές στα οικονομικά. Αλλωστε, το βαθύτερο ζήτημα είναι σε ποιον ανήκει ο ΣΥΡΙΖΑ του 27%. Μήπως στους παλαιοπασόκους; Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αλέξης Μητρόπουλος θεωρεί ότι από το 27% της 17ης Ιουνίου, κοντά το 20% είναι πρώην ψηφοψόφοι ΠΑΣΟΚ. Ή μήπως στο Ρεύμα; Ο Αλέκος Αλαβάνος έχει θέσει εαυτόν εκτός, αλλά οι σύντροφοι του Ρεύματος εξακολουθούν να θεωρούν ότι αυτοί έκαναν τον Αλέξη αρχηγό το 2008, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Συμπέρασμα: ο λαϊκισμός βρικολάκιασε και στον ΣΥΡΙΖΑ, μόνο που αυτό συμβαίνει με τη χώρα να βρίσκεται στο λυκόφως.