Δημοσιογραφία που αλλάζει τον κόσμo

Η διαπίστωση ότι η δημοσιογραφία αλλάζει προέρχεται από πολλές πλευρές. Τα νέα μέσα, η υπερπληθώρα των ειδήσεων, η σχεδόν σε πραγματικό χρόνο μετάδοση των όσων συμβαίνουν, η συμμετοχή των πολιτών, οι αλλαγές στα παραδοσιακά μέσα, όλα αυτά συμβάλλουν στη μεταμόρφωση της ενημέρωσης, τουλάχιστον έτσι όπως την γνωρίζαμε. Υπάρχουν όμως και φορές που η παλιά, καλή δημοσιογραφία με χαρακτηριστικά όπως η ενδελεχής έρευνα, το ξεπέρασμα όποιων εμποδίων και η επιμονή οδηγεί σε μια αποκάλυψη που έχει τη δυναμική να αλλάξει κάποια πράγματα.

Πρόσφατο παράδειγμα, το ρεπορτάζ του Ντέιβιντ Μπαρμπόζα στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», ο οποίος έπειτα από δουλειά μηνών αποκάλυψε ένα τεράστιο δίκτυο επιχειρήσεων πίσω από τις οποίες βρίσκονται συγγενείς και συνεργάτες του Πρωθυπουργού της Κίνας Γουέν Τζιαμπάο. Η διαφθορά στην Κίνα δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, η πλήρης χαρτογράφηση όμως του περίπλοκου επιχειρηματικού δικτύου που έχει στηθεί από την οικογένεια του πρωθυπουργού της χώρας αποτελεί μεγάλο πλήγμα για την κινεζική ηγεσία, η οποία αυτές τις ημέρες προχωρεί στην αλλαγή των στελεχών της. Την ίδια στιγμή, οι κινέζοι πολίτες που παρά τις απαγορεύσεις έμαθαν για την ύπαρξη του ρεπορτάζ αντιδρούν έντονα, αν και ακόμα όχι οργανωμένα.

Το ρεπορτάζ του Μπαρμπόζα, που διαθέτει όλα τα στοιχεία της υψηλού επιπέδου δημοσιογραφίας, βασίζεται σε στοιχεία που έχουν επιβεβαιωθεί από πολλές πηγές, αποδείξεις που δύσκολα μπορούν να διαψευσθούν, περίπλοκες οικονομικές αναλύσεις από ανεξάρτητους λογιστές οι οποίοι προσλήφθηκαν προκειμένου να εξακριβώσουν την ακρίβεια του ρεπορτάζ και μια μακρά, κοπιαστική και ιδιαίτερα βαθιά ερευνητική δουλειά. Μια «δημοσιογραφία που αλλάζει τον κόσμο», όπως σχολίασε πρόσφατα στην εφημερίδα «Ελ Παΐς» ο Μοϊσές Ναΐμ, διάσημος βενεζουελάνος συγγραφέας και αρθρογράφος. Η διαφθορά στην Κίνα προφανώς και δεν θα αντιμετωπισθεί με αυτή τη δημοσίευση, όμως είναι σημαντικό οι ηγέτες να κατανοήσουν ότι η εποχή που μπορούσαν να κάνουν ό,τι θέλουν ατιμωρητί έχει παρέλθει.

Η καλή δημοσιογραφία είναι ανεκτίμητη αλλά και ακριβή. Το ρεπορτάζ του Μπαρμπόζα δεν θα μπορούσε να έχει γραφτεί από έναν μπλόγκερ, από ακτιβιστές των κοινωνικών δικτύων ή από έναν οργανισμό ο οποίος απλά συλλέγει άρθρα από τα έντυπα στο Ιντερνετ. Αυτή η αποκάλυψη έγινε δυνατή χάρη στην ανεξαρτησία, την οργάνωση, τις οικονομικές πηγές και τα υψηλά επαγγελματικά στάνταρτ των «Νιου Γιορκ Τάιμς». «Και μας θυμίζει πόσο πιο φτωχοί θα ήμασταν όλοι μας εάν δεν υπήρχαν δημοσιογραφικοί οργανισμοί που να μπορούν να παράγουν και να αναδεικνύουν αντικειμενικά, ανεξάρτητα και ποιοτικά κείμενα», τονίζει ο Ναΐμ.

Ο ίδιος ο Μπαρμπόζα περιέγραψε τον δαιδαλώδη τρόπο με τον οποίο έφθασε σε αυτά τα σημαντικά ευρήματα, μέσα από νομικά γραφεία που ζήτησαν στοιχεία για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις στην Κίνα και τους μετόχους της, από τις κρατικές υπηρεσίες, έναντι αμοιβής 200 δολαρίων για καθεμία, αλλά και για τις δυσκολίες που συνάντησε όλους αυτούς τους μήνες της έρευνας όταν πλησίαζε κοντά σε «μεγάλα» ονόματα. Το συμπέρασμα είναι ένα: Η δημοσιογραφία υψηλής κοινωνικής αξίας αποτελούσε πάντοτε και θα συνεχίσει να αποτελεί τη βάση της ενημέρωσης.