Το «Χάος» της ελληνικής κοινωνίας

Η πρώτη ταινία για την ελληνική κρίση είναι γεγονός. Πρόκειται για ένα γαλλικό ντοκιμαντέρ γυρισμένο στην Ελλάδα, χωρίς ενδιάμεσο σχολιασμό, μόνο με εικόνες και συνεντεύξεις με καθημερινούς ανθρώπους. Δεν μιλούν σε αυτό ούτε πολιτικοί (με εξαίρεση τον βουλευτή Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ Μανώλη Γλέζο) ούτε οικονομολόγοι. Μιλούν αυτοί που υφίστανται άμεσα τις συνέπειες της κρίσης.

Το ντοκιμαντέρ προβάλλεται από χθες σε 8 γαλλικές αίθουσες και θα προβληθεί συνολικά σε 100 μέχρι τον Φεβρουάριο. Λέγεται «Khaos, les visages humains de la crise grecque» («Χάος, τα ανθρώπινα πρόσωπα της ελληνικής κρίσης») και το έχει γυρίσει μία 34χρονη γαλλορουμάνα ρεπόρτερ, η Αννα Ντουμιτρέσκου, που δουλεύει κυρίως για το πρακτορείο Gamma και το «National Geographic». Είχε έρθει στην Ελλάδα από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάιο, περπάτησε την Αθήνα με την κάμερά της, πήγε στην Τζια, πήγε στα Τρίκαλα και αλλού, συνοδευόμενη από έναν έλληνα γαλλοσπουδασμένο ιστορικό, ανθρωπολόγο και μπλόγκερ, τον Παναγιώτη Γρηγορίου.

Την ταινία, διάρκειας λίγο παραπάνω από μιάμιση ώρα, την έκανε μόνη της. Μόνη της τη γύρισε, μόνη της έκανε το μοντάζ, μόνη της έβαλε τα λεφτά. Εστησε ακόμη και την εταιρεία που διένειμε την ταινία στις αίθουσες. Οι μαρτυρίες είναι αυθόρμητες, συχνά παρμένες έξω από ένα βενζινάδικο ή μέσα σε ένα μπαρ. Μιλάνε αγρότες, εργάτες, υπάλληλοι, φοιτητές, αστυνομικοί, ένας οδοντίατρος, συνταξιούχοι, μικροί επιχειρηματίες. «Οι Ελληνες ζουν αυτή τη στιγμή ένα γύρισμα της Ιστορίας, μια φάση αλλαγής», λέει η δημιουργός της ταινίας σε μια συνέντευξή της. «Για την ώρα, ταλαντεύονται ανάμεσα στη μοιρολατρία και τη δυσκολία να αποκηρύξουν το παρελθόν. Ολες οι χώρες αναρωτιούνται για το μέλλον τους και για το πώς θα ξεπεράσουν την κρίση, αλλά η Ελλάδα το κάνει περισσότερο από κάθε άλλη. Κάτι που δημιουργεί μία κατάσταση αναμονής. Το καινούριο έρχεται. Αλλά ποιο είναι αυτό; Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα τεράστιο ερωτηματικό».

Η Ντουμιτρέσκου λέει ότι οι Ελληνες, που βλέπουν ότι η Ευρώπη δεν είναι παρά μια οικονομική ένωση, αισθάνονται προδομένοι. Οτι οι Γερμανοί τούς πουλούσαν επί χρόνια τα προϊόντα τους και τώρα τους κατηγορούν που τα αγόραζαν. Αναγνωρίζουν ότι το χρέος είναι αυτό που είναι. Αλλά βλέπουν ότι η λιτότητα δεν βοηθάει, ότι τα πράγματα δεν αλλάζουν.

Εχουν όλο και λιγότερη εμπιστοσύνη στα πολιτικά κόμματα που δεν προτείνουν παρά λιτότητα. Από τη μια υπάρχει αυτή η κουλτούρα της συναίνεσης στη λιτότητα και από την άλλη ομάδες που υποκαθιστούν το κράτος στον κοινωνικό του ρόλο. «Οι Ελληνες δεν ξέρουν πια σε ποιον θεό να πιστέψουν και αυτό είναι πολύ επικίνδυνο για τη χώρα», λέει.

Και προσθέτει: «Η Ευρώπη υπάρχει από δεκαετίες, αλλά τώρα γίνεται αντιληπτό ότι δεν γνωριζόμαστε ως λαοί. Οτι δεν μιλάμε όχι μόνο την ίδια μητρική γλώσσα, αλλά την ίδια γλώσσα γενικώς. Οι Ελληνες βαρέθηκαν να τους δείχνουν με το δάχτυλο. Οι επαναλαμβανόμενες κατηγορίες για τους Ελληνες που δεν πληρώνουν τους φόρους τους τούς πληγώνουν πολύ».

ΑΠΛΗΡΩΤΟΙ, ΟΧΙ ΑΠΕΛΠΙΣΜΕΝΟΙ. Η Αννα Ντουμιτρέσκου συνάντησε ανθρώπους που συνεχίζουν να πηγαίνουν στη δουλειά τους ενώ δεν πληρώνονται πια. Λένε ότι είναι καλύτερο να πηγαίνουν εκεί παρά να μην πηγαίνουν πουθενά. Είναι, πιστεύει, ένα είδος ελπίδας, ότι πηγαίνοντας στη δουλειά τελικά δεν θα τη χάσεις και ότι τα πράγματα μπορεί να βελτιωθούν ξανά. «Αυτό που επίσης εκπλήσσει είναι ότι πολλοί συνεχίζουν να παριστάνουν ότι όλα πάνε καλά, να συμπεριφέρονται όπως πριν. Πρέπει να πλησιάσεις πιο κοντά για να δεις ότι δεν πάνε όλα τόσο καλά», σημειώνει. Ως προς το τι τελικά επιθυμεί η κοινωνία, η σκηνοθέτις δεν αποκόμισε μια σαφή εντύπωση. «Κάποιοι θέλουν την επανάσταση. Αλλοι δεν θέλουν να βγουν από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αλλά δεν υπάρχει ένα ρεύμα που πραγματικά να επικρατεί. Υπάρχει μια Ελλάδα αντιγερμανική, τουλάχιστον ως προς την αίσθηση ότι η Γερμανία την έκλεψε, που όμως δεν είναι αντιευρωπαϊκή. Οι Ελληνες ξέρουν ότι αν βγουν από το ευρώ δεν θα μπορούν να κάνουν εισαγωγές, ενώ είναι εξαρτημένοι από αυτές».

θεατρο του παραλογου. Αλλά τα ερωτήματα που θέτουν παραμένουν ανοιχτά. «Πώς θα βγούμε από την κρίση μειώνοντας μισθούς και φορολογώντας τα πάντα; Πώς θα ξαναβάλουμε μπροστά την οικονομία την ώρα που δεν κερδίζουμε τίποτα;»».

Σε μια χαρακτηριστική σκηνή της ταινίας, μια δασκάλα σε σχολείο της Καισαριανής αισθάνεται ότι το επάγγελμά της είναι πλέον άχρηστο: «Ζητάω από τους μαθητές μου να αγοράσουν υλικά που οι γονείς τους δεν μπορούν να τους αγοράσουν», λέει μπροστά στην κάμερα. «Δεν μπορεί να ζητάει χρωματιστά μολύβια από παιδιά που έρχονται στο σχολείο υποσιτισμένα».

Σε μια άλλη σκηνή κάποιοι οργανώνουν λαϊκά συσσίτια. Οι Αρχές λένε ότι δεν συμφωνούν με αυτά γιατί δεν είναι σίγουρο ότι ανταποκρίνονται στα υγειονομικά στάνταρ. «Το “Khaos” είναι ένα θέατρο του παραλόγου» γράφει η εφημερίδα «Με Μοντ». «Και μας κάνει να σκεφτόμαστε τις συνέπειες κάθε λιτότητας» προσθέτει η εφημερίδα «Λε Παριζιέν»…