[Διαστάσεις] H οργάνωση της εμπιστοσύνης

Είμαστε καταδικασμένοι στη λιτότητα; Συμβιβάζεται η λιτότητα με την ανάπτυξη; Υπάρχει αριστερή λιτότητα; Αν τα ερωτήματα αυτά δεν τέθηκαν ποτέ στην Ελλάδα, γιατί παραγκωνίστηκαν από τον πανικό, τίθενται σήμερα με έμφαση στη Γαλλία. Και όπως γράφει ο Ζακ Ζιλιάρ στο περιοδικό «Marianne», θα κρίνουν την επιτυχία ή την αποτυχία του Φρανσουά Ολάντ.

Οι οικονομολόγοι δεν δίνουν πειστικές απαντήσεις. Για ορισμένους, το κράτος δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα ούτε να επεμβαίνει πουθενά. Για άλλους, είναι αρκετό το κράτος να δαπανά περισσότερα από όσα κερδίζει. Ο νεοφιλελεύθερος κρετινισμός εναντίον του κεϊνσιανισμού των ηλιθίων, όπως λέει ο γάλλος αρθρογράφος. Μια φυγή προς τα εμπρός α λα ελληνικά, που οδηγεί στην καταστροφή, εναντίον μιας ορθοπεταλιάς προς τα πίσω, που απλώς αναβάλλει την ίδια καταστροφή. Δεν μπορεί, θα υπάρχει και άλλος δρόμος.

Το βασικό ερώτημα είναι βέβαια ποιος θα πληρώσει. Στην Ελλάδα η απάντηση εδώ και τρία χρόνια (για να μη μιλήσουμε για τρεις δεκαετίες) είναι η ίδια: Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες φοροδιαφεύγουν και οι πλούσιοι βρίσκονται στο απυρόβλητο. «Μα γιατί δεν φορολογείτε τους πλουσίους;» ήταν μία από τις κυριότερες ερωτήσεις που έθεσαν οι αναγνώστες της «Χάντελσμπλατ» προς τον Αντώνη Σαμαρά. «Επειδή είμαι δεξιός», θα μπορούσε να απαντήσει εκείνος, αν δεν είχαν κάνει τα ίδια και οι αριστεροί προκάτοχοί του. Ο Ολάντ πάντως τους φορολογεί, και με το παραπάνω. Μόνο που αυτό δεν είναι αρκετό για να λυθεί το πρόβλημα. Θα πληρώσει μοιραία και η μεσαία τάξη. Και η μεγάλη πρόκληση για κάθε ηγέτη, δεξιό ή αριστερό, είναι η κατανομή των βαρών να γίνεται με δίκαιο τρόπο. Το ακριβώς αντίθετο, δηλαδή, από αυτό που γίνεται στην Ελλάδα.

Ο γάλλος Πρόεδρος άργησε. «Η πενταετής θητεία μου θα ξεκινήσει με διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ώστε να μπορέσουμε στη συνέχεια να ανακατανείμουμε αυτά που θα έχουμε δημιουργήσει», είπε τον περασμένο Ιανουάριο στην ομιλία του στο Μπουρζέ. Πέρασαν πέντε μήνες από τη μεγάλη νίκη του και οι μεταρρυθμίσεις που είχε προαναγγείλει δεν έχουν ξεκινήσει. Στο μεταξύ, η δημοτικότητά του πέφτει και ο κόσμος άρχισε να βγαίνει στους δρόμους. Σε μια δημοσκόπηση που έγινε τον περασμένο Αύγουστο οι Γάλλοι δήλωσαν πιο απαισιόδοξοι από ό,τι έναν χρόνο νωρίτερα. Το ποσοστό των απαισιόδοξων φθάνει σήμερα στο 68%. Και είναι πιο αυξημένο μεταξύ αυτών που μπαίνουν στην αγορά εργασίας (ηλικιακή κατηγορία 25-34 ετών) και των συνταξιούχων (άνω των 65 ετών).

Ενας στρατάρχης, γράφει ο Ζιλιάρ, είναι όμως πάνω απ’ όλα ένας οργανωτής της εμπιστοσύνης. Γιατί, σε τελευταία ανάλυση, η οικονομία είναι μια ψυχολογική υπόθεση, μια «cosa mentale», όπως έλεγε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι για τη ζωγραφική. Χωρίς καλή ψυχολογία και ένα κλίμα εμπιστοσύνης καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να προχωρήσει. Ο Σαμαράς το ξέρει, ο Ολάντ το ξέρει, φαίνεται ότι το κατάλαβε και η Μέρκελ.