Στην παγίδα της ύφεσης

Mια ακόμη χρονιά βαθιάς ύφεσης, με το ΑΕΠ να υποχωρεί κατά 3,8% σημειώνοντας συνολικές απώλειες από το 2008 σχεδόν 24%, προβλέπει ο προϋπολογισμός του 2013 καθώς η οικονομία θα υποφέρει από το πακέτο των μέτρων ύψους 7,8 δισ. ευρώ που επιβάλλεται για τη μείωση του ελλείμματος.

Στο προσχέδιο του προϋπολογισμού που κατέθεσε χθες στη Βουλή η κυβέρνηση δεν κρύβει την γκρίζα εικόνα. Αντίθετα, αναγνωρίζει ότι η «οικονομία έχει περιπέσει σε φαύλο κύκλο δημοσιονομικής προσαρμογής – ύφεσης – μη επίτευξης των δημοσιονομικών στόχων, με κεντρικό σημείο την εντεινόμενη αβεβαιότητα».

Για να συγκρατήσει αυτό τον φαύλο κύκλο η κυβέρνηση επιδιώκει κατ’ αρχάς να εξασφαλίσει την επιμήκυνση. Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας έθεσε χθες εμμέσως πλην σαφώς το θέμα επισημαίνοντας την ανάγκη «να τροποποιηθούν στην πορεία όροι προς την κατεύθυνση της ελάφρυνσης των πιέσεων». Αν η επιμήκυνση εξασφαλισθεί, η πρόβλεψη για την ύφεση θα αναθεωρηθεί ελαφρώς προς το καλύτερο. Κυρίως, όμως, η κυβέρνηση ευελπιστεί ότι οι θυσίες αυτές θα αποτελέσουν τη βάση ώστε στο τέλος του δρόμου να επιτευχθεί, όπως δήλωσε ο κ. Σταϊκούρας, σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών, αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην οικονομία και επανεκκίνηση της παραγωγικής διαδικασίας εντός της ευρωζώνης.

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ. Στην κατεύθυνση αυτή ο προϋπολογισμός του 2013 προβλέπει την εξασφάλιση πρωτογενούς πλεονάσματος (μετά την πληρωμή των τόκων) ύψους 1,1% το ΑΕΠ ή 2,2 δισ. ευρώ. Κάτι που αποτελεί προϋπόθεση για τη συγκράτηση της δυναμικής του δημοσίου χρέους. Τα μεγέθη του προσχεδίου μπορεί να αλλάξουν ανάλογα και με την έκβαση της διαπραγμάτευσης με την τρόικα, η οποία φέρεται να διεκδικεί μεγαλύτερες περικοπές σε μισθούς και συντάξεις.

ΤΡΟΜΑΖΟΥΝ. Το προσχέδιο του προϋπολογισμού που κατέθεσε χθες στη Βουλή ο υπουργός Οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας δεν επιτρέπει χαμόγελα καθώς περιέχει μεγέθη που κόβουν την ανάσα. Χαρακτηριστικά είναι τα εξής:

n Η ανεργία θα συνεχίσει την ανοδική της πορεία και θα διαμορφωθεί στο 24,7% από 23,5% φέτος.

n Το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να τραβάει την ανηφόρα καθώς προβλέπεται να φτάσει τα 346,2 δισ. ή 179,3% του ΑΕΠ, έναντι 340,6 δισ. ή 169,5% του ΑΕΠ στο τέλος της φετινής χρονιάς.

n Τα μέτρα θα στερήσουν το 2013 από την ανάπτυξη 5,4 δισ. ευρώ. Αν δεν λαμβάνονταν τα μέτρα, το ΑΕΠ θα διαμορφωνόταν στα 198,4 δισ., ενώ με τα μέτρα προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 193 δισ. επιστρέφοντας στα επίπεδα του 2005.

n Ενα μεγάλο μέρος των μέτρων χάνεται λόγω της ύφεσης. Συγκεκριμένα, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί το 2013 κατά 5,2 δισ. (από τα 13,2 δισ. ή 6,6% του ΑΕΠ φέτος στα 8 δισ. ή 4,2% του ΑΕΠ το 2012), ενώ τα μέτρα που λαμβάνονται είναι 7,8 δισ. Και αυτό γιατί η μείωση των εισοδημάτων που θα προκαλέσουν τα μέτρα θα οδηγήσει σε αντίστοιχη μείωση των φορολογικών εσόδων.

Το ίδιο έχει συμβεί όλα τα προηγούμενα χρόνια. Ετσι, συνολικά έχουν ληφθεί από την αρχή του Μνημονίου μέτρα 49 δισ. ή 22,5% του ΑΕΠ και έχουν οδηγήσει σε μείωση του ελλείμματος κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες, από το 15,6% στο 6,6% του ΑΕΠ φέτος.

Πάντως, από την άλλη πλευρά, η μείωση του ελλείμματος από το 2010 είναι η μεγαλύτερη  προσαρμογή που έχει επιτευχθεί σε κράτος – μέλος της ευρωζώνης. Σημειώνεται ότι και η Ιρλανδία πήρε μέτρα που αντιστοιχούν στο 21% του ΑΕΠ της, αλλά για μεγαλύτερη χρονική περίοδο (2008-2015).

Η κυβέρνηση, εξάλλου, ανακοίνωσε ότι φέτος θα εξοφλήσει ληξιπρόθεσμες οφειλές της ύψους 3,5 δισ. ευρώ ενώ άλλα 3,5 δισ. προβλέπεται να καταβάλει το 2013, κάτι που διαψεύδει τις προσδοκίες για άμεση εξόφληση των ληξιπρόθεσμων οφειλών που είχαν είχαν καλλιεργηθεί στις αρχές του καλοκαιριού για να ενισχυθεί η ρευστότητα.

Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, ο πληθωρισμός υποχωρεί μεν αλλά όχι όσο θα επέβαλλαν οι συνθήκες ύφεσης. Φέτος με τη βοήθεια και της εξίσωσης του φόρου κατανάλωσης του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης θα κρατηθεί στο 1,2% και του χρόνου προβλέπεται να υποχωρήσει στο 0,7%.

ΤΑ ΕΣΟΔΑ. Να σημειωθεί ότι ο προϋπολογισμός του 2012 διασώζεται και κλείνει κοντά στον επιδιωκόμενο στόχο χάρη στη δραστική περικοπή δαπανών ενώ τα έσοδα εκτιμάται ότι θα σημειώσουν υστέρηση 2,5 δισ. ευρώ.

Για το 2013, εξάλλου, ο ίδιος ο προϋπολογισμός προβλέπει για πρώτη φορά έπειτα από χρόνια μείωση εσόδων κατά σχεδόν 2 δισ. καθώς τα μέτρα δεν βασίζονται σε νέα χαράτσια όπως τα προηγούμενα χρόνια, αλλά σε περικοπές δαπανών. Μειωμένες κατά 450 εκατ. θα είναι και οι δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.