Ενας θεατρικός άθλος στη νοηματική γλώσσα

Κι αν θεοί δεν είχαν τάξει/ μοίρας μοίρα για φραγή/ καρδιά γλώσσα θα ‘χε αρπάξει/ τα κρυμμένα για να πει». Ο λόγος του Αγαμέμνονα από την «Ορέστεια» του Αισχύλου έχει διαχρονικό βάρος αλλά την περασμένη Πέμπτη μέσα στον κατάμεστο κήπο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων είχε και μια συγκινησιακή φόρτιση.

Σε απόσταση αναπνοής από τη φωτισμένη Ακρόπολη, μαθητές από το Ειδικό Γυμνάσιο και Γενικό Λύκειο Κωφών και Βαρήκοων Αγίας Παρασκευής υποδύονταν τον Αγαμέμνονα και όλους τους ήρωες της τραγωδίας. Και ο αρχαίος λόγος έπαιρνε υπόσταση από τη νοηματική γλώσσα – από υποβολέα επίσης στη νοηματική – και την παράλληλη αφήγηση που έντυνε την κινησιολογία των κωφών ηθοποιών.

Το αρχικό άγχος και τρακ των παιδιών και των καθηγητών τους είχαν ήδη δώσει τη θέση τους στην ερμηνεία, την κατάδυση στον αρχαίο λόγο και τη συγκίνηση των θεατών για μια περιπέτεια που διήρκεσε δύο χρόνια – τόσο κράτησαν οι ετοιμασίες της παράστασης.

Η «ψυχή» του εγχειρήματος, ο διευθυντής του σχολείου Χρυσόστομος Παπασπύρου – με νοηματική – περιέγραψε στα «ΝΕΑ» την «περιπέτεια»: «Ετοιμαζόμασταν δύο χρόνια, ανεβάσαμε το καλοκαίρι του 2011 το μισό και απόψε ολόκληρο το έργο. Η “Ορέστεια” είναι μεγάλη πρόκληση και μπορεί να καταδείξει ότι η νοηματική είναι σε θέση να στηρίξει την έκφραση των υπερβατικών χαρακτήρων του Αισχύλου».

Το σχολείο της Αγίας Παρασκευής έχει σήμερα περίπου 80 μαθητές και οι διδάσκοντες ακολουθούν τη δίγλωσση εκπαίδευση. «Για την ακρίβεια χρησιμοποιείται η νοηματική ως πρώτη γλώσσα και τα ελληνικά ως δεύτερη» πρόσθεσε ο κ. Παπασπύρου που διασκεύασε το έργο και το έκανε έμμετρο.

«Δουλεύαμε ανελλιπώς κάθε Παρασκευή και πέρυσι ανεβάσαμε τη μισή παράσταση. Φέτος το συνδέσαμε όλο μαζί. Δουλέψαμε αρχικά μέσα στην τάξη με ειδικές ώρες θεατρικής παιδείας και αναλύσαμε επίσης την ψυχολογία των χαρακτήρων του Αισχύλου. Μετά βγήκαμε έξω και αρχίσαμε να δραματοποιούμε τους ρόλους» εξήγησε η καθηγήτρια Ευαγγελία Κρεωνίδου που αργότερα είχε αναλάβει την αφήγηση των γυναικείων ρόλων στο έργο.

Γνώστρια και εκείνη της νοηματικής με έβαλε στο κλίμα: «Η νοηματική προϋπάρχει όλων των γλωσσών, απλώς την έχουμε αφήσει στην άκρη. Εγώ μέσα από τη νοηματική άλλαξα ως άνθρωπος, αφού με αυτήν εκφράζεσαι με χέρια, πρόσωπο, σώμα».

Η παράσταση που άρχιζε σε λίγο διήρκεσε περίπου δύο ώρες, χωρίς διακοπή και είχε μια σημειολογία. Η κ. Κρεωνίδου έκανε τις γυναικείες φωνές και ο Δημήτρης Μαυρέας τις ανδρικές.

Η αναμέτρηση των παιδιών βέβαια με το αρχαίο κείμενο δεν ήταν καινούργια ενώ το σχολείο τους έχει θεατρική παράδοση. Παλιότερα, μαθητές του μάλιστα είχαν ανεβάσει την Αντιγόνη στο Θέατρο Βράχων και είχαν αποσπάσει το Πρώτο Πανελλαδικό Βραβείο. «Τα αγαθά κόποις κτώνται» σκέφτηκα, αν και στη χώρα του απόλυτου αυτοσχεδιασμού, πρέπει να κοπιάσεις ακόμη πιο πολύ. Το βλέμμα μου έπεσε στο σκηνικό του Παλατιού του Αγαμέμνονα και άγγιξα το μεταπλασμένο φελιζόλ.

«Οταν φτιαχνόταν το Μετρό, τα φελιζόλ που μαζέψαμε χρησιμοποιήθηκαν στην παράσταση της Αντιγόνης και σήμερα εδώ. Κρατάμε τα αντικείμενα ως παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές» μου είπε με νόημα η Χρυσαυγή Κασσοπούλου, καθηγήτρια Γλώσσας στο Σχολείο. «Οι στολές είναι χειροποίητες, βοήθησαν όλες οι οικογένειες και διαμορφώθηκε μια συλλογικότητα» συμπλήρωσε με καμάρι για τη θεατρική συνθήκη.

Αεικίνητος στον κήπο, ο Γιώργος Φωτάκης είχε μικρή συμμετοχή στην παράσταση, μεγάλη συμβολή όμως στην προετοιμασία. «Παίζω τον Δικαστή, έναν μικρό ρόλο. Προσπαθήσαμε πολύ για δύο χρόνια, είχα άγχος αλλά σήμερα νιώθω υπερήφανος». Το ίδιο ακριβώς μου είπε και η Σοφία Λεβεντάκη – που έπαιζε στον Χορό. «Φέτος τελείωσα το σχολείο, είναι ωραία να έχεις επαφή με τον κόσμο, να παίρνεις δύναμη από τους ανθρώπους, μπορούμε να παίξουμε τα πάντα» μου είπε ο Σπύρος Πετράκης που είχε τον ρόλο του Ορέστη.

Πιο πέρα, ο Ανδρέας Πλεμμένος, με μια δίψα για το θέατρο, μου εξήγησε – στη νοηματική – πως ονειρεύεται να γίνει ηθοποιός. Ο ίδιος έπαιξε στον Χορό, τον Φύλακα και στις Ερινύες και φοιτά σήμερα στη Β’ Γυμνασίου. «Δεν παίρνουν κωφά παιδιά στο Εθνικό Θέατρο» πρόσθεσε με λίγο παράπονο ο πατέρας του που καμάρωνε πιο πίσω.

Δύο ώρες μετά, η παράσταση είχε τελειώσει και το χειροκρότημα – που στη νοηματική θέλει τα χέρια να ανεμίζουν ψηλά χωρίς να εφάπτονται – δεν ακουγόταν. Ή μάλλον ακούστηκε παντού και για ώρα.