Το ύφος είναι ο άνθρωπος – η περίπτωση Σαμαρά

Στην αρχή δόθηκε μια αίσθηση ρετρό. Συσκέψεις αρχηγών υπό τον Πρωθυπουργό είχε να δει η ελληνική πολιτική από το 1992-93, δηλαδή από εποχής Μακεδονικού. Δεν είχαν φέρει ιδιαίτερο αποτέλεσμα. Η επαναφορά του θεσμού το 2010, όταν άρχισε να σκουραίνει η κρίση, αποδόθηκε στο αντισυμβατικό στυλ πολιτικής του Γιώργου Παπανδρέου. Ακόμη και τώρα ο πρώην πρωθυπουργός, που δεν στερείται εμμονών, επιμένει κατ’ ιδίαν ότι «δεν έγινε αρκετή διαβούλευση» την περίοδο που είχε την εξουσία.

Ωστόσο, οι συσκέψεις αρχηγών αποδείχθηκαν η μόνη σταθερά της ελληνικής πολιτικής τα τελευταία τρία χρόνια. Λειτούργησαν ως μήτρα από την οποία γεννήθηκε η κυβέρνηση Παπαδήμου. Ο τελευταίος προσέφυγε σε συναντήσεις με τον Σαμαρά και τον Παπανδρέου ή και τον Βενιζέλο, για αποφάσεις που αφορούσαν κρίσιμα θέματα της διακυβέρνησής του. Από τον Ιούνιο και μετά, όμως, οι συναντήσεις των πολιτικών αρχηγών έχουν θεσμοποιηθεί αφού έχουμε κυβέρνηση τριών. Σαμαράς, Βενιζέλος και Κουβέλης συγκροτούν ένα άτυπο διευθυντήριο, καθώς ο πρώτος είναι Πρωθυπουργός και οι άλλοι δύο εκτός κυβέρνησης.

Πλησιάζοντας στην οριστικοποίηση και την ψήφιση του πακέτου των 11,8 δισ. ευρώ, μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι το μοντέλο των συσκέψεων των αρχηγών έχει αλλάξει κάπως την πρωθυπουργοκεντρική δημοκρατία μας. Αλλά και ότι έχει βολέψει τον Σαμαρά. «Κατάλαβε ενστικτωδώς», λέει πολιτικός αναλυτής που τον ξέρει, «την αξία των αρχηγικών συσκέψεων». Οι λόγοι είναι δύο.

Ο ένας λόγος είναι τακτικός και προφανής. Ο Πρωθυπουργός κρύβεται μέσα στις συσκέψεις και αφήνει τους άλλους να μιλάνε. Στην αρχή Κουβέλης και Βενιζέλος έσπευδαν στην καγκελόπορτα του Μαξίμου για να κάνουν δηλώσεις. Ετσι όμως ο Σαμαράς πήρε θεσμικό ύψος και απέφυγε την ταύτιση με το γράψε – σβήσε των μέτρων. Το βάρος πήγε στον Γιάννη Στουρνάρα, που είναι ο γκεστ σταρ των αρχηγικών συσκέψεων. Λέγεται πως, στην αναγνωριστική φάση, όταν ο Πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομικών έπαιρναν ο ένας το μέτρο του άλλου ο Στουρνάρας είπε στον Σαμαρά: «Ρίχ’ τα όλα επάνω μου». Το αποτέλεσμα ήταν να πέσει το ΠΑΣΟΚ επάνω του – ώσπου με καθυστέρηση κατάλαβαν το λάθος τους. Οπως παραδεχόταν έμπειρο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ που μετέχει στο κλιμάκιο το οποίο πήγε στο υπουργείο Οικονομικών για το θέμα των μέτρων, «ο Στουρνάρας μάς είναι αδιάφορος. Με τον Σαμαρά θέλουμε να τα βάλουμε…».

Ο άλλος λόγος έχει να κάνει με την προσωπικότητα του Πρωθυπουργού. Οπως λέει ο πολιτικός αναλυτής, «ο Σαμαράς έχει προσωπική γοητεία και κερδίζει γνησίως τους άλλους στην επαφή». Αυτό τού επιτρέπει να χειρίζεται με άνεση, ευελιξία και, τελικά, ευγένεια τη μεταβλητή γεωμετρία των σχέσεών του με Βενιζέλο και Κουβέλη. Παίζει, δηλαδή, σε ένα γήπεδο που τον βολεύει.

Οπως πάντα, όλα τα ωραία πράγματα έχουν ένα τέλος. Από την επόμενη εβδομάδα οι διαβουλεύσεις κεκλεισμένων των θυρών τελειώνουν. Η κυβέρνηση των τριών βγαίνει στο ξέφωτο ή, μάλλον, εξέρχεται στην αρένα της Βουλής όπου ο Σαμαράς, αλλά και ο Βενιζέλος με τον Κουβέλη θα δώσουν ο καθένας τη δική του μάχη.