[Διαστάσεις] Με τη γούνα από μέσα

«Θα έπρεπε να έχει ρωτήσει κανείς μια νοικοκυρά της Σουηβίας», δήλωσε η Καγκελάριος Μέρκελ το 2008 όταν τη ρώτησαν για την κατάρρευση της Lehman Brothers. Από τότε, έχει επικαλεστεί πολλές φορές αυτό το παράδειγμα όταν θέλει να καταγγείλει ότι οι Ελληνες, οι Ισπανοί ή κάποιοι άλλοι τεμπέληδες ζουν πάνω από τις δυνάμεις τους. Είναι υπαρκτή όμως η περίφημη schwäbische Hausfrau ή πρόκειται για ένα από τα γνωστά κλισέ των πολιτικών; H εφημερίδα «Γκάρντιαν» έστειλε μια δημοσιογράφο στο Γκέρλινγκεν για να μάθει.

Το Γκέρλινγκεν είναι μια πόλη 20.000 κατοίκων κοντά στη Στουτγάρδη. Πολυτελή καταστήματα εδώ δεν υπάρχουν. Η αγοραστική δύναμη των κατοίκων όμως – κάπου 500 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο – είναι μεγαλύτερη από οποιαδήποτε άλλη πόλη της Βάδης-Βυρτεμβέργης. «Εδώ, η νοικοκυρά κρατά και την οικογένεια ενωμένη και τα χρήματα», λέει η Βάλτραουντ Μάγιερ, χαρακτηριστικός εκπρόσωπος του είδους. Η ίδια, όπως και οι φίλες της, χρησιμοποιεί πιστωτική κάρτα μόνο στις διακοπές της, και μόνο όταν είναι σίγουρη ότι έχει αρκετά χρήματα στον λογαριασμό της για να πληρώσει το χρέος της ανά πάσα στιγμή. Ψωνίζει πάντα με μετρητά, και μόνο ό,τι χρειάζεται (αν και έκανε μια εξαίρεση για να αγοράσει μια τηλεόραση επίπεδης οθόνης). Μια ντουλάπα θεωρείται είδος πολυτελείας. Πρέπει λοιπόν να είναι γερή, για να κρατήσει μια ζωή. Οσο για κρέας και άλλα τρόφιμα, η κ. Μάγιερ τα αγοράζει μόνο από τον χασάπη και τον μπακάλη, ποτέ από σούπερ μάρκετ όπως το Aldi ή το Lidl. «Η ποιότητα είναι καλύτερη», λέει, «και μπορείς να αγοράσεις δύο καρότα αντί για ένα κιλό». Και φυσικά δεν πετάει τίποτα. Ολα κάπου μπορούν να ξαναχρησιμοποιηθούν, όλα μπορούν να ανακυκλωθούν.

Οι Σουήβοι αγοράζουν ακριβά ρούχα, αλλά δεν τους αρέσει να τα επιδεικνύουν, εξηγεί η Αγγελα Σμιτ, επικεφαλής της Ενωσης Νοικοκυρών της Βυρτεμβέργης. Μια γυναίκα θα φορέσει ένα ακριβό καπέλο μόνο σε μια επίσκεψη, ποτέ στον δρόμο. Κι αν κάνει κρύο και θέλει να κυκλοφορήσει με ένα γούνινο παλτό, θα φροντίσει να φορά τη γούνα από μέσα, για να μη φαίνεται. Υπάρχει μια έκφραση γι’ αυτό: hälinge reich, μυστικός πλούτος. Η συμπεριφορά αυτή έχει τις ρίζες της στον 19ο αιώνα, όταν η περιοχή ήταν πολύ φτωχή. Μια άλλη επιρροή είναι ο Πιετισμός ή Ευσεβισμός, ένα κίνημα του Λουθηρανισμού που δίνει έμφαση στη σκληρή δουλειά και περιφρονεί τη διασκέδαση. Και βέβαια, καταλυτικό ρόλο έχουν παίξει οι μνήμες από τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, όταν ο κόσμος έσπρωχνε στους δρόμους καρότσια γεμάτα με χαρτονομίσματα.

«Εδώ αισθάνεσαι ένοχος όταν δεν δουλεύεις», λέει η Χάιντι Σίκινγκερ, μια άλλη νοικοκυρά. «Τίποτα δεν έρχεται από το πουθενά». Schaffe, schaffe, Häusle baue, λένε οι Σουήβοι. Δούλευε, δούλευε, για να κτίσεις ένα σπίτι. Πώς κάνουν οι Ελληνες; Καμία σχέση.