«Είχε μουντζουρωθεί για να γλιτώσει»

Με πατέρα Σμυρνιό και μητέρα Κωνσταντινουπολίτισσα, η εικαστικός Ελλη Σολομωνίδου – Μπαλάνου μια ζωή τώρα «αναπνέει» αέρα Σμύρνης. «Ο θείος μου, συνιδρυτής της Εστίας Νέας Σμύρνης, Χρήστος Σολομωνίδης ήταν περίφημος σμυρναιογράφος. Από τη δεκαετία του ’50, έγραψε γύρω στα 30 βιβλία για κάθε πτυχή της Σμύρνης. Ολη αυτή η βιβλιογραφία χρησιμοποιείται εκτενώς και σήμερα», λέει στα «ΝΕΑ» η ανιψιά του. Γεννημένη το 1931 στο Ψυχικό, έχει ακόμα στα αυτιά της τις συνεχείς σμυρναίικες αναφορές του, αλλά και αυτές της θείας – νονάς της Ελλης Μπρουνέτη. «Μου έχουν διηγηθεί πώς ζούσε τη δεκαετία του 1910 η αστική τάξη στη Σμύρνη, τότε που τα παιδιά πήγαιναν στο σχολείο με τον υπηρέτη της οικογένειας, που τους κουβαλούσε τη σάκα. Και, βεβαίως, μου έχουν περιγράψει λεπτομερώς πώς ακριβώς υποχρεώθηκαν και εν τέλει απομακρύνθηκαν από τον τόπο τους», αναφέρει.

Δημογέροντας και εκδότης τα χρόνια εκείνα ο παππούς της, ήταν φίλος με τον Μητροπολίτη Χρυσόστομο, που μαρτύρησε στα χέρια των Τούρκων. «Ηταν κάτι σαν σύμβουλός του. Πήγε κάποια στιγμή να του πει, “φύγε τώρα όσο είναι καιρός”, αλλά ο δεσπότης αρνήθηκε. Απλώς έδωσε στον παππού μου ένα γράμμα, να το πάει στον Οικουμενικό Πατριάρχη, να ζητήσει βοήθεια. Μόνο που η επιστολή αυτή ήταν αδύνατο να φτάσει στην Κωνσταντινούπολη», διηγείται η κ. Σολομωνίδου. Για μέρες ολόκληρες μετά την Καταστροφή, ο πατέρας και ο θείος της που έφυγαν έγκαιρα από τη Σμύρνη, αναζητούσαν επίμονα ανάμεσα στα πλοία που έφταναν στον Πειραιά με πρόσφυγες τη γιαγιά και την ανήλικη τότε θεία της, που είχε μουντζουρωθεί για να δείχνει άσχημη, να γλιτώσει από ενδεχόμενο βιασμό. «Και ο παππούς μου διέφυγε στην Αθήνα μόλις μία ημέρα πριν από την Καταστροφή. Ο θείος μου, πάλι, είχε επιστρατευτεί από τους Τούρκους, αλλά το ‘σκασε με κίνδυνο της ζωής του», λέει χωρίς να ξεχνά την πρώτη φορά που και η ίδια βρέθηκε στη γενέτειρα του πατέρα της, τη δεκαετία του ’80. «Τότε η πόλη ήταν ακόμη όπως την είχα δει σε φωτογραφίες, με καμιά δεκαριά τελευταία ελληνικά σπίτια. Στεκόμουν, θυμάμαι, στην προκυμαία με πολλή συγκίνηση».