Ο «κόκκινος τραπεζίτης» και η «κόκκινη Ελλάδα»

Ξεχάστε τα στραβοχυμένα γκρίζα σακάκια των γραφειοκρατών της τρόικας που κυκλοφορούν πάλι στην Αθήνα. Με τα στενά μαύρα κοστούμια και τα ακόμη πιο στενά λευκά πουκάμισά του – πάντα χωρίς γραβάτα – ο Ματιέ Πιγκάς είναι μια κλασική φιγούρα της παρισινής ελίτ. Ο, κατά Σαρκοζί, «κόκκινος τραπεζίτης» είναι συχνός επισκέπτης της Αθήνας τα τελευταία χρόνια. Κι αυτό γιατί είναι διευθυντής της παρισινής Λαζάρ, που συμβούλευσε τις κυβερνήσεις Παπαδήμου και Παπανδρέου για τα θέματα του χρέους.

Ο Πιγκάς έκατσε κι έγραψε την άνοιξη ένα βιβλίο με τον τίτλο «Επαναστάσεις». Ασχολείται με – τι άλλο; – την Κρίση και κυκλοφορεί σε μερικές εβδομάδες και στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Φερενίκη. Στο βιβλίο ο Πιγκάς ασχολείται με πολλά και μάλιστα από αριστερο-τραπεζική σκοπιά. Ενα από αυτά είναι και η κοινωνική διάσταση των φόρων. Η ανάλυσή του προκαλεί μελαγχολία, αν τη μεταφέρει κανείς στην ελληνική πραγματικότητα μετά το Μνημόνιο. Και θλίψη, αν φέρουμε στον νου μας το πακέτο των 11,8 δισ. ευρώ καθώς και την αύξηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης φέτος τον χειμώνα, που είναι ένας από τους μεγάλους πονοκεφάλους της κυβέρνησης των τριών.

Προσέξτε. Οσο πιο φτωχός είσαι τόσο λιγότερο αποταμιεύεις. Δεν σου περισσεύει σάλιο καθώς τα δίνεις όλα για διατροφή, σχολικά, θέρμανση, ηλεκτρικό και νερό. Αρα, η αύξηση των έμμεσων φόρων – όπως ο ΦΠΑ ήδη από το 2010 αλλά, βεβαίως, και του πετρελαίου θέρμανσης – πλήττει δυσανάλογα και τελικά πολύ περισσότερο τους αδύνατους. Γιατί τους τα παίρνει όλα. Οι πλούσιοι καταναλώνουν λιγότερα από όσα βγάζουν (και στη χώρα μας βγάζουν περισσότερα από όσα δηλώνουν). Εκτός του ότι έχουν πλεονάζοντα εισοδήματα, έχουν και τη δυνατότητα, με τους λογιστές και τους δικηγόρους που έχουν στο πλευρό τους, να κάνουν εταιρείες ή να φροντίσουν να υπαχθούν σε ειδικές φορολογικές κατηγορίες ώστε να γλιτώσουν και άμεσους φόρους.

Μια επισκόπηση – με τέτοιο μάτι – των μεταβολών στη φορολογία από το 2009 και μετά στη χώρα μας εξηγεί πολλά. Η αφαίμαξη των μεσαίων, των μικρομεσαίων, των συνταξιούχων και των μισθωτών δεν προκύπτει μόνο από την άγρια φορολόγηση των εισοδημάτων τους, τις έκτακτες εισφορές, το χαράτσι της ΔΕΗ ή τις περικοπές. Παράλληλα, οι αυξήσεις στους έμμεσους φόρους ρίχνουν επάνω τους ακόμη μεγαλύτερο βάρος της φορολογικής προσπάθειας και τους μετατρέπουν σε υποζύγια των κρατικών εσόδων.

Συμπέρασμα: η φοροδιαφυγή παραμένει το μεγαλύτερο πρόβλημα στην Ελλάδα. Ωστόσο, η φορολογική πολιτική έγινε πολύ, πολύ πιο άδικη επί Μνημονίου. Οχι μόνο γιατί φορολογήθηκαν ακόμη περισσότερο όσοι από εντιμότητα – και κυρίως οι μισθωτοί – δηλώνουν ό,τι βγάζουν. Αλλά γιατί οι αυξήσεις στους έμμεσους φόρους επιτείνουν τις ανισότητες. Η κοινωνική διάσταση της φορολογικής εξίσωσης εξηγεί την πολιτική έκρηξη στις διπλές τελευταίες εκλογές. Και την αριστερόστροφη τάση των μεσαίων και κάτω στρωμάτων, η οποία παραμένει σταθερή. Δηλαδή, την εμφάνιση μιας «κόκκινης Ελλάδας».