Χαμόγελα από την Ευρώπη, πιέσεις από την τρόικα

Ωστόσο το μείζον πρόβλημα, δηλαδή η ασυνεννοησία της ελληνικής κυβέρνησης με την τρόικα, εξακολουθεί να παραμένει, ενώ εμπλοκή στο ελληνικό ζήτημα δημιουργείται και λόγω της απροθυμίας της Ισπανίας και της Κύπρου να προσφύγουν στην ευρωπαϊκή βοήθεια με αντίτιμο την υπαγωγή τους σε μνημόνια.

Χθες πάντως τα χαμόγελα δεν έλειψαν στα ηγετικά κλιμάκια των Βρυξελλών. Η απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου να απορρίψει τις προσφυγές κατά της συμμετοχής της Γερμανίας στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας έγινε δεκτή με χειροκροτήματα από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, ανοίγοντας ταυτόχρονα τον δρόμο για την άμεση ενεργοποίηση του εν λόγω μηχανισμού.

ΜΕΤΑΣΤΡΟΦΗ. Ανάλογη ικανοποίηση επικράτησε και λίγο αργότερα, όταν άρχισε να καθίσταται σαφές ότι το ολλανδικό εκλογικό σώμα όντως μετεστράφη την προηγούμενη εβδομάδα και ανέδειξε ουσιαστικό νικητή των χθεσινών βουλευτικών εκλογών τον μετριοπαθή αριστερό ηγέτη του Εργατικού Κόμματος Ντίντερικ Σάμσομ, ο οποίος στη διάρκεια των προεκλογικών συζητήσεων, κατά κοινή ομολογία, συνέτριψε τους αντιπάλους του, αρχής γενομένης από τον ηγέτη της ριζοσπαστικής Αριστεράς Εμίλ Ρούμερ.

Το γεγονός ότι ο Ντίντερικ Σάμσομ είναι ο μόνος ολλανδός πολιτικός που απερίφραστα τάχθηκε υπέρ της οικονομικής αρωγής προς την Ελλάδα αναμφιβόλως συνιστά ένα θετικό σήμα προς την Αθήνα.

Οι αβεβαιότητες που υπήρχαν έως χθες για τις εξελίξεις στη Γερμανία και την Ολλανδία είναι δύο από τους βασικούς παράγοντες που στην πράξη έχουν παγώσει την υλοποίηση των αποφάσεων της συνόδου κορυφής του περασμένου Ιουνίου, ανάμεσα στις οποίες ήταν και η εκταμίευση της επόμενης δόσης των δανείων προς την Ελλάδα. Αποτέλεσμα του άτυπου αυτού παγώματος ήταν η εξασθένηση κατά το τελευταίο δίμηνο των κοινοτικών πιέσεων προς την Ελλάδα για την επίτευξη ταχείας συμφωνίας με την τρόικα. Η μετριοπαθής στάση έναντι της Ελλάδας ήταν και είναι εξάλλου επιθυμητή και από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όπου ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα έχει στις κατ’ ιδίαν επαφές του με ευρωπαίους ιθύνοντες καταστήσει σαφές ότι στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου στις ΗΠΑ ευκταίο θα ήταν να επικρατήσει ηρεμία στην Ευρώπη και εν πάση περιπτώσει να μην έλθουν μηνύματα που θα μπορούσαν να κλονίσουν την εμπιστοσύνη των αγορών προς τη σταθερότητα της παγκόσμιας – και κατ’ επέκταση της αμερικανικής – οικονομίας.

Ωστόσο τα «καλά λόγια» της πολιτικής ελίτ της Ευρώπης δεν έχουν επηρεάσει την τρόικα, η οποία στις διαπραγματεύσεις της με την κυβέρνηση Σαμαρά δεν φαίνεται να έχει διόλου μεταβάλει τις θέσεις που είχε επί των κυβερνήσεων Παπανδρέου, Πικραμμένου και Παπαδήμου. Εξακολουθεί να απαιτεί την εφαρμογή όλων των συμφωνηθέντων σε όλους τους τομείς κατά τρόπο άκαμπτο. Η ακαμψία της τρόικας σε συνδυασμό με την απροθυμία της ελληνικής πλευράς να αποδεχθεί τη σκληρή πραγματικότητα έχει οδηγήσει ώς σήμερα σε αδιέξοδο.

Πάντως, σύμφωνα με όλες τις υπάρχουσες ενδείξεις, η φάση της βραδυπορίας και της θερινής ραστώνης σε σχέση με το ελληνικό ζήτημα μάλλον βαίνει προς το τέλος της. Τα χρονικά περιθώρια έχουν στενέψει αφού με τους ρυθμούς που συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις δεν αναμένεται να σημειωθεί κάποια πρόοδος όχι μόνο στο άτυπο Eurogroup που θα συνέλθει αύριο και μεθαύριο στην Κύπρο αλλά ούτε καν στο επόμενο τακτικό Eurogroup που θα συνέλθει στις 8 Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο. Ετσι όλα δείχνουν ότι η επικύρωση της ειλημμένης απόφασης για την εκταμίευση της επόμενης δόσης των 31,5 δισ. ευρώ για την Ελλάδα θα γίνει από τη Σύνοδο Κορυφής της 18ης Οκτωβρίου. Κάτι που σημαίνει ότι μεταξύ 8 και 18 Οκτωβρίου θα πρέπει (έστω με τηλεδιάσκεψη) να συνέλθει και πάλι το Eurogroup με αποκλειστικό θέμα την Ελλάδα.

ΤΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟ Η ΔΟΣΗ. Στην καλύτερη λοιπόν περίπτωση η εκταμίευση της επόμενης δόσης των δανείων προς την Ελλάδα δεν πρόκειται να αρχίσει να υλοποιείται πριν από τον Νοέμβριο. Σε μια περίοδο που αναμφιβόλως «ο χρόνος είναι χρήμα» η καθυστέρηση αυτή δεν είναι ό,τι καλύτερο μπορούσε να συμβεί για την ελληνική οικονομία. Πόσω μάλιστα όταν εκτιμάται ότι οι θετικές εντυπώσεις από τις πρόσφατες ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεν αναμένεται να διαρκέσουν για πολύ και οι Ευρωπαίοι θα βρεθούν και πάλι το 2013 αντιμέτωποι με τις αγορές και τις αντιφάσεις τους. Η εκταμίευση της δόσης των 31,5 δισ. ευρώ δεν φαίνεται να εξαρτάται όμως μόνο από τον χρόνο κατά τον οποίο θα επιτευχθεί συμφωνία της Αθήνας με την τρόικα. Και αυτό διότι όλο και περισσότερο καθίσταται σαφές ότι ατύπως οι ισχυρότερες οικονομικώς χώρες της ευρωζώνης έχουν συνδέσει τη βοήθεια προς την Ελλάδα με τις εξελίξεις στην Ισπανία και την Κύπρο. Οι ευρωπαίοι ιθύνοντες θεωρούν ότι Μαδρίτη και Λευκωσία οφείλουν πλέον να συμφιλιωθούν με την ιδέα πως χρειάζονται την ευρωπαϊκή βοήθεια και ότι πρέπει να τεθούν υπό καθεστώς μνημονίων. Γνωρίζοντας μάλιστα ότι η ομαλοποίηση της κατάστασης στην Ελλάδα είναι εκ των ων ουκ άνευ για τη ριζική επίλυση των προβλημάτων της Κύπρου και της Ισπανίας, οι ιθύνοντες της ευρωζώνης αντιμετωπίζουν πλέον τις τρεις χώρες ως ενιαίο πακέτο ευελπιστώντας ότι μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής του Οκτωβρίου τα πράγματα θα έχουν ωριμάσει.

Οι ιθύνοντες της ευρωζώνης ελπίζουν πως εντός του Σεπτεμβρίου θα έχει συμφωνήσει με την τρόικα για την υλοποίηση όλων των «προαπαιτούμενων ενεργειών» (που εκκρεμούν από την κυβέρνηση Παπαδήμου), για το σχέδιο προϋπολογισμού του 2013 και για τις βασικές οικονομικές κατευθύνσεις του 2014. Ως προς το ζήτημα της επιμήκυνσης θα μπορούσε στη συνέχεια να τεθεί υπό συζήτηση αλλά υπό το φως των αποφάσεων που υιοθετήθηκαν για την Πορτογαλία, η οποία για να λάβει μια βραχυπρόθεσμη αναβολή των χρόνων επίτευξης των στόχων του Μνημονίου υποχρεώθηκε προχθές στην υιοθέτηση μακροπρόθεσμων πρόσθετων μέτρων, δίδοντας παράλληλα τη διαβεβαίωση πως δεν θα ζητήσει πρόσθετη οικονομική ενίσχυση από την ευρωζώνη.