[Το πνεύμα του τόνου] Βίοι παράλληλοι

Στο έργο του Μαξ Φρις «Ο Μπίτερμαν και οι εμπρηστές» που είχε πρωτοανεβάσει ο Κουν πριν από 45 χρόνια, δύο αγαθοί μικροαστοί σύζυγοι που έχουν μείνει ξερά κούτσουρα στο μεγάλο τους σπίτι, αποφασίζουν να νοικιάσουν τη σοφίτα του όχι μόνο για να εξοικονομήσουν χρήματα όσο ελπίζοντας πως οι νοικάρηδές τους θα μπορούν να γίνουν μια καλή συντροφιά, κυρίως τον κρύο χειμώνα. Στις αγγελίες που δημοσιεύουν ανταποκρίνονται δύο νέοι άνθρωποι που φαίνονται και εύθυμοι και ζωηροί και επικοινωνιακοί. Σπεύδουν να νοικιάσουν τη σοφίτα. Και οι νεαροί συχνά τούς κάνουν παρέα, πίνουν μαζί τους τσάι, παίζουν τρίλιζα ή λένε ανέκδοτα. Μια μέρα ένας από αυτούς φέρνει και ανεβάζει στη σοφίτα ένα-δύο μπιτόνια με πετρέλαιο. Την επομένη ο άλλος εμφανίζεται με ένα φιτίλι περίπου 40 μέτρα και την τρίτη ζητούν από το αμήχανο ζεύγος σπίρτα! Οταν το σπίτι λαμπαδιάζει είναι πλέον αργά. Η ανοχή των μικροαστών είχε κάνει την καταστροφή πραγματικότητα. Ο ιδιοφυής συγγραφέας είχε εισαγάγει και χορό τραγωδίας στο έργο του, είναι χορός πυροσβεστών που παρωδούν χορικά της Αντιγόνης του Σοφοκλή. Πικρό σχόλιο το όλον και για τον τρόπο με τον οποίο η Γερμανία ανέχτηκε την άνοδο του ναζισμού και την αρχαιολατρία του ναζιστικού καθεστώτος. Ο Μαξ Φρις, μαθητής του Μπρεχτ, δραματοποιεί ένα ποίημα του μεγάλου εκείνου διαλεκτικού που έλεγε περίπου: «Στην αρχή πιάναν τους Εβραίους, μετά τους τοξικομανείς, μετά τους ομοφυλόφιλους. Τι μας ένοιαζε, δεν ήμασταν ούτε Εβραίοι ούτε ναρκομανείς ούτε ομοφυλόφιλοι. Οταν άρχισαν και έπιαναν και μας και φωνάζαμε “βοήθεια” κανείς δεν άκουγε». Μήπως σας πάει ο νους σας κάπου αλλού και σε κάποιαν άλλη εποχή και γωνιά της Γης, συνέλληνες;