«Ξέρω πού γύριζες χθες το βράδυ»

Μέχρι τότε, όμως, η αγωνία των γονιών χτυπάει κόκκινο. Οι περισσότεροι το υπομένουν. Αλλοι πάλι αναλαμβάνουν δράση και αποφασίζουν να παρακολουθήσουν τον… φυγάδα. Οχι τρέχοντας πίσω του. Απλά ανοίγοντας το κινητό τους.

Τα τελευταία χρόνια ξεπηδούν σαν τα μανιτάρια οι εφαρμογές (apps) για κινητά τηλέφωνα που επιτρέπουν στους χρήστες να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή πού βρίσκεται ο κάτοχος μιας άλλης συσκευής – εν προκειμένω το παιδί τους.

Τα περισσότερα από αυτά τα προγράμματα είναι δωρεάν ή κοστίζουν ελάχιστα, προσφέροντας όμως πολλά: από τη δυνατότητα να παρακολουθήσει κάποιος το παιδί του σε κάθε του βήμα, μέχρι το να πληροφορηθεί την ταχύτητα με την οποία κινείται – και, άρα, να μάθει αν έχει πάει πράγματι μια βόλτα μέχρι την πλατεία ή αν μπήκε στο λεωφορείο και… έβαλε πλώρη για πιο μακρινούς προορισμούς.

Η χρήση των εφαρμογών εντοπισμού – που εσχάτως παρατηρείται και στην Ελλάδα – εκμηδενίζει την απόσταση μεταξύ του παιδιού και του γονιού, εγκυμονεί όμως τον κίνδυνο να διευρύνει το αιώνιο χάσμα των γενεών, ιδίως αν το παιδί δεν γνωρίζει ότι παρακολουθείται από τους ίδιους τους γονείς του και το ανακαλύψει αργότερα.

Είτε από περιέργεια, είτε από ανασφάλεια, είτε από έλλειψη εμπιστοσύνης, όλο και περισσότεροι γονείς στρέφονται προς τα προγράμματα αυτά, θεωρώντας ότι αν γνωρίζουν – με… ντοκουμέντα – πού βρίσκεται ο γιος ή η κόρη τους, θα έχουν το κεφάλι τους ήσυχο.

«Τον τελευταίο χρόνο έχουμε διαπιστώσει ότι αυτές οι εφαρμογές χρησιμοποιούνται και στην Ελλάδα από γονείς που θέλουν να ξέρουν πού είναι το παιδί τους. Δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία, ωστόσο είναι βέβαιο ότι η χρήση παρόμοιων προγραμμάτων γίνεται πλέον και στη χώρα μας», λέει στα «ΝΕΑ» η δρ Βερόνικα Σαμαρά, συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου.

Η πρακτική της «κατασκοπείας» ανηλίκων από τους κηδεμόνες τους είναι ήδη της μόδας σε αρκετές χώρες του εξωτερικού.

Η χρήση των εφαρμογών εντοπισμού ευνοείται από την ίδια την πραγματικότητα: η διείσδυση των κινητών τηλεφώνων στα παιδιά και τους εφήβους είναι τόσο μεγάλη, ώστε ήταν θέμα χρόνου να δημιουργηθούν εργαλεία που επιτρέπουν στους γονείς να παρακολουθούν τα παιδιά τους μέσα από τις συσκευές που οι ίδιοι τους έδωσαν.

Η πιο πρόσφατη έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου (στοιχεία 2011) καταδεικνύει ότι τα κινητά τηλέφωνα έχουν πλέον μπει και στο… νηπιαγωγείο (σε ποσοστό 1% των νηπίων). Στο δημοτικό σχολείο το ποσοστό εκτοξεύεται στο 36%, ενώ η χρήση των κινητών τηλεφώνων από τους μαθητές γυμνασίου και λυκείου υπερβαίνει το 80% (στο λύκειο αγγίζει το 100%).

Το ελληνικό Ιντερνετ έχει κατακλυστεί από διαφημίσεις εταιρειών που πωλούν εφαρμογές παρακολούθησης κινητών τηλεφώνων, κινούμενες στα όρια της παρανομίας. «Είναι το απόλυτο λογισμικό κατασκόπων για κινητό τηλέφωνο που καταγράφει κάθε δραστηριότητα σε πραγματικό χρόνο. Εχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει τους ανθρώπους να αποκαλύψουν την αλήθεια για τα παιδιά, τους υπαλλήλους τους ή οποιονδήποτε άλλον», αναφέρεται σε μία από αυτές τις καταχωρίσεις.

Η αγωνία πολλών γονιών να ανακαλύψουν τι κάνει το βλαστάρι τους στην ιδιωτική του ζωή δεν αποτελεί σημείο των καιρών.

Αρχικά έψαχναν τα συρτάρια του παιδιού τους όταν εκείνο έλειπε στο σχολείο, προσευχόμενοι να μην ανακαλύψουν κάτι που θα τους αναστατώσει. Στη συνέχεια προσπαθούσαν να διαβάσουν στα κρυφά τα μηνύματά του στο κινητό. Εσχάτως αρκετοί έχουν βαλθεί να μάθουν τι – και σε ποιους – γράφει το παιδί τους στο facebook.

Οσο προοδεύει η τεχνολογία τόσο περισσότερες λύσεις για να ικανοποιηθεί η περιέργειά τους (ή το ενδιαφέρον τους) προκύπτουν.

Πόσο θεμιτό είναι όμως να κατασκοπεύει κάποιος το παιδί του; «Καθόλου, στην περίπτωση που το παιδί δεν το ξέρει», απαντά η Βερόνικα Σαμαρά. «Αν οι γονείς κρίνουν ότι πρέπει να εγκαταστήσουν μια τέτοια εφαρμογή στο κινητό της κόρης ή του γιου τους, οφείλουν προηγουμένως να τους ενημερώσουν. Κινήσεις τύπου Τζέιμς Μποντ μόνο ζημιά μπορεί να προκαλέσουν».

Η χρήση λογισμικού παρακολούθησης χωρίς τη συναίνεση του υποκειμένου είναι εξ ορισμού παράνομη. Ακόμη και όταν πρόκειται για το παιδί μας; «Δικαίωμα στην ιδιωτικότητα έχουν ασφαλώς και οι ανήλικοι. Αλλά και οι γονείς έχουν δικαίωμα στην προστασία και στον – εντός λογικών πλαισίων – έλεγχο του παιδιού τους», σημειώνει η συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου.

Τι γίνεται στην περίπτωση που ο ανήλικος αρνηθεί να εγκαταστήσει το λογισμικό στο κινητό του; «Ο γονιός, εφόσον έχει αποφασίσει ότι θα το κάνει, πρέπει να επιμείνει και να πει στο παιδί του: “Σε αφήνω να έχεις κινητό, αλλά με τον όρο να μπορώ να ξέρω πού είσαι”. Από την άλλη πλευρά, οι γονείς δεν πρέπει να κάνουν κατάχρηση αυτής της λειτουργίας, κατασκοπεύοντας διαρκώς το παιδί τους», εξηγεί η κ. Σαμαρά.

Η αμερικανίδα δημοσιογράφος Μόλι Ουίλιαμς, η οποία παραδέχθηκε δημοσίως ότι είναι «μια πολύ αδιάκριτη μαμά», έγραψε στην εφημερίδα «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ» όπου εργάζεται ότι χρησιμοποιεί εφαρμογές εντοπισμού των παιδιών της.

«Πρόσφατα πήγα την έφηβη κόρη μου στο κέντρο όπου θα συναντούσε τους φίλους της για να δειπνήσουν. Αργότερα, όταν έλεγξα την εφαρμογή παρακολούθησης στο τηλέφωνό μου, διαπίστωσα ότι η κόρη μου ήταν στο πάρκο. Τι δουλειά είχε ένας έφηβος στο πάρκο μες στη νύχτα; Της έστειλα μήνυμα για να μάθω. “Κάνουμε κούνια!”, μου απάντησε».

Αλλοι γονείς είναι πιο επιφυλακτικοί στη χρήση τέτοιων εφαρμογών. «Ομολογώ ότι με δελεάζει η ιδέα να μπορώ να ξέρω ανά πάσα στιγμή πού βρίσκεται το παιδί μου. Ωστόσο δεν νομίζω ότι θα εγκαθιστούσα ένα τέτοιο πρόγραμμα. Θα ήταν σαν να φακέλωνα το ίδιο μου το παιδί», λέει στα «ΝΕΑ» ο 43χρονος αυτοκινητιστής Ανδρέας Μήτσης, πατέρας δύο αγοριών επτά και εννέα ετών.

Την προσοχή στο θέμα του «φακελώματος» εφιστά και η Βερόνικα Σαμαρά: «Μας απασχολεί ιδιαίτερα το ζήτημα της παρακολούθησης μέσα από συστήματα εντοπισμού θέσης (GPS). Είναι πιθανό εκτός από εμάς να παρακολουθεί και κάποιος άλλος το παιδί μας. Καλό θα ήταν να μην έχουμε συνεχώς ενεργοποιημένο το GPS».

Τελικά, πρέπει ή όχι να εγκαθιστούμε προγράμματα παρακολούθησης στα κινητά των παιδιών μας; «Αν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ του γονιού και του παιδιού, όλα τα υπόλοιπα περιττεύουν», απαντά η κ. Σαμαρά.

Φακελώνουν τους κοπανατζήδες

Ο εντοπισμός των… ατίθασων νιάτων δεν γίνεται μόνο από τους γονείς τους, αλλά και από τους δασκάλους τους. Τον Φεβρουάριο του 2011 μια σχολική περιφέρεια στις ΗΠΑ αποφάσισε να βάλει τέλος στις κοπάνες των μαθητών, εφαρμόζοντας μια αμφιλεγόμενη μέθοδο.

Η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της πόλης Αναχάιμ στην Καλιφόρνια επέβαλε στους μαθητές που είχαν περισσότερες από τέσσερις αδικαιολόγητες απουσίες να φέρουν μια συσκευή GPS.

Κάθε πρωί ελάμβαναν ένα μήνυμα που τους υπενθύμιζε ότι πρέπει να πάνε στο σχολείο. Αν κάποιος δεν παρουσιαζόταν, το σύστημα εντόπιζε τη θέση του και ειδοποιούσε την Αστυνομία! Η επίμαχη τεχνολογία έχει χρησιμοποιηθεί πιλοτικά και σε άλλα αμερικανικά σχολεία, μειώνοντας τις κοπάνες έως και 95%, σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς.

Ενα «οπλοστάσιο» μέσα στο smartphone

Πολλοί γονείς θέλουν να ξέρουν πού βρίσκονται και τι κάνουν τα παιδιά τους ανά πάσα στιγμή. Για να το μάθουν μπορούν να τους τηλεφωνήσουν (και να μην αμφισβητήσουν την ειλικρίνειά τους) ή να κατεβάσουν μία από τις δεκάδες εφαρμογές εντοπισμού θέσης για κινητά τηλέφωνα – ενημερώνοντας πρώτα το παιδί τους για την εγκατάσταση του λογισμικού.

Αν πάλι δεν είναι εξοικειωμένοι με την υψηλή τεχνολογία και δεν διαθέτουν έξυπνο κινητό τηλέφωνο (smartphone), μπορούν να εντοπίσουν τη θέση των παιδιών τους από τον ηλεκτρονικό τους υπολογιστή. Ακόμη κι αν το παιδί δεν έχει smartphone, υπάρχουν προγράμματα εντοπισμού κινητών παλαιού τύπου.

Footprints. Μια εφαρμογή για τηλέφωνα Android και iPhone που βοηθά τους γονείς να απαντήσουν σε δύο βασικά ερωτήματα: «Πού βρίσκονται τώρα τα παιδιά μου;» (παρέχοντας πληροφορίες για την τρέχουσα τοποθεσία) και «Πού ήταν νωρίτερα;» (καταγράφοντας τα 50 τελευταία σημεία που επισκέφθηκε ο χρήστης). Επιπλέον, λαμβάνουν ειδοποίηση όταν το τηλέφωνο (και άρα το παιδί τους) κινείται εκτός της προκαθορισμένης περιοχής.

Τιμή: 3,2 ευρώ (ετησίως)

SecuraFone. Το πρόγραμμα διατίθεται για τηλέφωνα Android και iPhone και ενημερώνει τους γονείς όταν το παιδί τους βρίσκεται σε κάποιο μεταφορικό μέσο, υπολογίζοντας την ταχύτητα με την οποία κινείται. Αν το παιδί κλείσει το τηλέφωνο για να… γλιτώσει, η μαμά και ο μπαμπάς λαμβάνουν μια ειδοποίηση με την τελευταία θέση που καταγράφηκε προτού απενεργοποιηθεί η συσκευή.

Τιμή: Δωρεάν, 7,1 ευρώ (έκδοση Premium)

Find My iPhone. Η εφαρμογή, που είναι διαθέσιμη για τα τηλέφωνα iPhone, παρέχει ένδειξη σε πραγματικό χρόνο για την ακριβή θέση της συσκευής. Επιπλέον επιτρέπει στους χρήστες να μοιράζονται με τους φίλους τους τη θέση στην οποία βρίσκονται. Οι γονείς μπορούν να χρησιμοποιήσουν την εφαρμογή για να εντοπίσουν το σημείο που βρίσκονται τα παιδιά τους.

Τιμή: Δωρεάν

Sprint Family Locator. Η εφαρμογή για Android εντοπίζει τη θέση του τηλεφώνου, δίνοντας στον χρήστη τη δυνατότητα να δει σε πραγματικό χρόνο πού βρίσκεται το παιδί του μέσα από διαδραστικούς δορυφορικούς χάρτες. Επίσης ελέγχει αν τα παιδιά έφτασαν στο σπίτι. Αν όχι, ειδοποιεί τους γονείς. Αν δεν έχετε έξυπνο κινητό τηλέφωνο, ο εντοπισμός μπορεί να γίνει μέσω Ιντερνετ από υπολογιστή.

Τιμή: Δωρεάν για 15 ημέρες και κατόπιν 4 ευρώ τον μήνα

Life360. Η εφαρμογή αυτή ενδείκνυται για όποιον δεν έχει smartphone και θέλει να εντοπίσει τη θέση στην οποία βρίσκεται ο κάτοχος μιας συσκευής παλαιού τύπου. Το παιδί στέλνει στους γονείς ενημερώσεις για το πού βρίσκεται και οι γονείς απαντούν (αν θέλουν) με μηνύματα. Η χρήση της εφαρμογής προϋποθέτει τη ρητή συναίνεση (μέσω e-mail) όλων των εμπλεκομένων μερών.

Τιμή: 4 ευρώ

Sms2WhereAreYou. Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη για συσκευές Android και είναι ιδιαίτερα απλή στη χρήση: για τον εντοπισμό τού κινητού χρησιμοποιεί το σύστημα μηνυμάτων κειμένου. Ο γονιός στέλνει ένα SMS στο παιδί του και λαμβάνει αμέσως την ακριβή θέση του τηλεφώνου. Ο γεωγραφικός εντοπισμός επιτυγχάνεται μέσα από το σύστημα GPS.

Τιμή: 4,89 ευρώ