«Οταν τα είχα με τον Μπρους, εγώ ήμουν το Αφεντικό!»

«Οταν με ρωτούν εάν θέλω να ταξινομούν τα βιβλία μου στα ράφια της λογοτεχνίας ή της βιογραφίας απαντώ πάντα “Οχι στη λογοτεχνία”», λέει με αποφασιστικότητα ο Ντέιβιντ Σεντάρις «διότι μπορεί πάντα να υπερβάλλω, όμως αν είναι κατά το 97% πραγματικότητα, δεν θα το χαρακτηρίσω λογοτεχνία, επειδή το 3% είναι φανταστικό. Μακάρι το ίδιο να έκαναν όλοι οι δημοσιογράφοι».

Ο Ντέιβιντ Σεντάρις δεν φοβήθηκε ποτέ τις προκλήσεις, ίσα ίσα που τις εκτόξευε προς όλες τις κατευθύνσεις. Στο πρώτο διήγημα του «Ντελίριουμ» λ.χ. πέφτουμε πάνω στην «Παρέλαση», μια περιγραφή των ερωτικών σχέσεων που υποτίθεται πως είχε ο συγγραφέας με μια πλειάδα διάσημων Αμερικανών, από τον υπερσυντηρητικό πολιτικό σχολιαστή Πατ Μπιουκάναν έως τον Μπρους Σπρίνγκστιν – «εγώ ήμουν το αφεντικό όταν ήμασταν μαζί με τον Μπρους. Ισως θα έπρεπε να κάνω ένα τηλεφώνημα στην Πάτι και να ξεκαθαρίσουμε αυτό το θέμα με το Αφεντικό μια και καλή. Να της πω πώς σερνόταν και παρακαλούσε ο Μπρους για ένα σημάδι δέσμευσης και πώς συμπεριφέρθηκε όταν τον απέρριψα. Του είπα: “Τι νόημα έχει να είσαι πολυεκατομμυριούχος αν είναι να τριγυρνάς ντυμένος σαν υδραυλικός;”». Η λίστα των εραστών συνεχίζεται με τον Τσάρλτον Ιστον και τον πρωτοπυγμάχο Μάικ Τάισον, με παράθεση από μικρές λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής. Διηγείται λ.χ. πως ένα βράδυ «μόλις είχαμε κάνει πολύ επίμοχθο, πολύ ολοκληρωμένο έρωτα», άπλωσε (ο συγγραφέας) το χέρι του να πιει νερό και κατά λάθος κατάπιε τη χρυσή μασέλα του Τάισον.

Στο «Ντελίριουμ» που πρωτοκυκλοφόρησε το 1994, υπάρχει ήδη η υπερβολή στην ανάδειξη λεπτομερειών – φανταστικών ή πραγματικών δεν έχει ποτέ σημασία στο έργο του Σεντάρις – και η προσπάθεια καταγραφής των όσων συμβαίνουν στον περίγυρό του. Μια προσπάθεια που σταδιακά θα αποκτήσει δυναμική στο έργο του και ιδιαίτερο χιούμορ για να κορυφωθεί στο σπαρταριστό «Μια σχεδόν φυσιολογική οικογένεια», το οποίο κυκλοφόρησε πρώτα στην Ελλάδα το 2006 και αργότερα στις ΗΠΑ. Σε αυτό οι περιγραφές της ελληνοαμερικανικής οικογένειάς του στη Βόρεια Καρολίνα είναι αστείες μέχρι δακρύων καθώς οι μικρές πινελιές της καθημερινότητας συνδυάζονται με έναν κυνισμό που βρίσκει κανείς στα μικρά παιδιά και στους μεγάλους προβοκάτορες. Σχεδόν εφάμιλλο είναι και το επόμενο το «Εγκώ μιλήσει καλά κάποια μέρα» με ιστορίες από την προσπάθεια προσαρμογής του στον τρόπο ζωής στη Γαλλία, όπου πήγε πριν να εγκατασταθεί πρόσφατα στη Βρετανία.

Ο Σεντάρις έχει έναν μοναδικό τρόπο να αναδεικνύει την μπαναλιτέ της αμερικανικής καθημερινότητας, την εμμονή με το σταρ σίστεμ και τις παρασπονδίες του κίτρινου Τύπου. Η υπερβολή με την οποία συχνά τροφοδοτεί τις ιστορίες του μπορεί να μοιάζει κάποιες φορές κουραστικά πληθωρική για την ευρωπαϊκή κουλτούρα, ήταν απαραίτητη όμως για να ακουστεί η φωνή ενός συγγραφέα και μάλιστα κωμικού στις ΗΠΑ των Μπους και του Σούπερ Μπόουλ. Πρόσφατα διηγήθηκε πως σε μια παρουσίαση βιβλίου του στο Ιλινόι, έπειτα από την ομιλία, πήγε να φάει και ένας από τους θαυμαστές του τον ακολούθησε και την ώρα που έτρωγε έσκυψε και πήρε από το πιάτο του ένα κομμάτι από τον σολομό του. «Συνήθως βρίσκω ότι είναι καλή πολιτική να συμπαθείς όσους σε συμπαθούν» περιέγραψε. «Δεν με ενόχλησε ότι χάλασε το φαγητό μου ή ότι έβαλε το χέρι του στο πιάτο μου αλλά ότι ήθελε να κλέψει λίγα δευτερόλεπτα φήμης». Αυτή την Αμερική περιγράφει ο Σεντάρις – των μικρών πόλεων, της φροντισμένης αυλής και των οικογενειακών συγκεντρώσεων που κρύβουν αρκετά μυστικά, πολλές συγκρούσεις και εκκεντρικές ιστορίες.

Και δεν είναι τυχαίο ότι η ελαφράδα του γραψίματός του συνδυάζεται πια όλο και πιο συχνά, με μια σκοτεινή σκιά τόσο παρούσα στην πραγματική ζωή.