[Διαστάσεις] Πολιτική στη σκοτεινή αίθουσα

Η επιτυχία του έχει εκπλήξει σχεδόν τους πάντες. Αυτή η εβδομάδα μάλιστα ίσως ήταν και η καλύτερη για το «2016: Obama’s America», το αμερικανικό ντοκιμαντέρ του συντηρητικού ινδού σκηνοθέτη Ντινές Ντ’Σούζα που αναζητά τις ρίζες τού υποτιθέμενου αντιαμερικανού Ομπάμα και του αντικαπιταλιστικού ριζοσπαστισμού του. Προς τι όμως η κατάπληξη; Ούτε το πρώτο και πιθανότατα ούτε το τελευταίο ντοκιμαντέρ πολιτικού περιεχομένου που κάνει θραύση στους κινηματογράφους, θα πείτε – το «Fahrenheit 9/11» του Μάικλ Μουρ, με στόχο τον Τζορτζ Μπους τον νεότερο, είχε σημειώσει εξίσου μεγάλη επιτυχία το 2004. Οι λόγοι είναι κυρίως δύο.

Ο πρώτος έχει να κάνει με τη χρονική συγκυρία, ότι δηλαδή το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ προβλήθηκε την ίδια περίοδο με ταινίες όπως το «Premium Rush» του Ντέιβιντ Κεπ και εισπρακτικά τις ξεπέρασε όλες – υπενθυμίζεται ότι ο Κεπ θεωρείται ο τέταρτος πιο επιτυχημένος σκηνοθέτης και σεναριογράφος παγκοσμίως, δημιουργός εισπρακτικών θριάμβων όπως «Τζουράσικ Παρκ», «Επικίνδυνες αποστολές», «Σπάιντερμαν», «Ο Ιντιάνα Τζόουνς και το βασίλειο του κρυστάλλινου κρανίου», «Δωμάτιο πανικού» και πάρα πολλά άλλα. Σε αυτήν την παράμετρο, θα πρέπει να συνυπολογίσει κανείς ότι αρχικά το ντοκιμαντέρ είχε περιορισμένη διανομή σε λίγες αίθουσες.

Η εισπρακτική νίκη, η οποία σύμφωνα με το γαλλικό περιοδικό «Παρί Ματς» υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 9 εκατ. δολάρια, μας οδηγεί αυτομάτως στον δεύτερο λόγο της έκπληξης: για ποιον λόγο θα πλήρωνε κανείς, εν έτει 2012, για να δει ένα πολιτικό ντοκιμαντέρ; Από το 2004 (και το «Fahrenheit 9/11») έως σήμερα η ψηφιακή τεχνολογία έχει αλλάξει εσαεί τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούμε ταινίες, και ακόμη περισσότερο ντοκιμαντέρ. Είτε κατεβάζοντάς τα από το BitTorrent, είτε βλέποντάς τα στο YouTube, η πρόσβαση πλέον είναι εύκολη και άμεση.

Ας σημειωθεί ακόμη ότι το «2016: Obama’s America» δεν είναι καν η πρώτη φίλα προσκείμενη προς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ταινία. Εχει προηγηθεί επίσης το «October Baby», ένα θρησκευτικό δράμα μιας γυναίκας, παρ’ ολίγον θύμα άμβλωσης, η οποία αναζητά τη βιολογική της μητέρα.

Αν και όχι τόσο προφανής, απάντηση υπάρχει. Και σύμφωνα με τον Μάικλ Μπάρτελ, υποψήφιο διδάκτορα από το Τμήμα Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, κρύβεται στη θεωρία της μάζας. Οταν μία ομάδα ανθρώπων αισθάνεται ότι οι αξίες της δέχονται επίθεση – εξηγεί -, αυτό που θέλει να κάνει είναι να βγει δημοσίως και να τις υποστηρίξει. Αγοράζει, ας πούμε, ένα εισιτήριο κινηματογράφου, δίνοντας έτσι μια ισχύ στην επιλογή της και επιδεικνύοντας στην άλλη πλευρά ότι δεν φοβάται. Σε αυτήν την περίπτωση – προσθέτει ο Μπάρτελ – οι κινηματογράφοι δεν είναι απλώς σκοτεινές αίθουσες, αλλά τόπος επίδειξης δύναμης. Και μάλιστα ο καταλληλότερος, κατά τους κριτικούς κινηματογράφου, αφού μόνον εκεί μπορεί κανείς να αντλήσει όλη την αλήθεια μιας ταινίας και να βιώσει τη συλλογική εμπειρία. Με λίγα λόγια, εάν επιλέγουμε να βρεθούμε μαζί με άλλους σε ένα συγκεκριμένο μέρος, μια συγκεκριμένη στιγμή, δεν είναι για να ακούσουμε κάτι το οποίο ενδεχομένως γνωρίζουμε, αλλά για να δούμε και τους άλλους να κάνουν το ίδιο ακριβώς πράγμα.