Η Αθήνα ποντάρει στη Μέρκελ

Αν έπρεπε να βάλει κανείς το χέρι του στη φωτιά για την Ανγκελα Μέρκελ, θα το έκανε για ένα πράγμα: η γερμανίδα Καγκελάριος δεν μπήκε στην πολιτική για να κάνει φίλους. Η χημεία της με τον Νικολά Σαρκοζί δεν ήταν ποτέ καλή, ο οποίος στις ιδιωτικές εκρήξεις του την αποκαλούσε «Γερμαναρού». Η γνωριμία με τον Φρανσουά Ολάντ είναι φρέσκια και, μολονότι δεν προσφέρεται ακόμη για ασφαλή συμπεράσματα, δεν γεννά και πολλές ελπίδες. Η αμηχανία του Ντέιβιντ Κάμερον όταν βρέθηκε στην αγκαλιά της στον τελικό του Τσάμπιονς Λιγκ λέει πολλά για το είδος της σχέσης που μπορεί να υπάρξει ανάμεσα σε έναν 45άρη γόνο βρετανών αριστοκρατών και μια 60άρα κόρη γερμανού πάστορα. Ο Μπαράκ Ομπάμα δεν έχει τηλεφωνήσει περισσότερο σε άλλον ηγέτη. Η δύναμη της πειθούς του, όμως, πέφτει πάντα πάνω σε ένα τείχος – και τσακίζεται. Η Ανγκελα Μέρκελ δεν φαίνεται να συγκινείται ούτε από τα εξωτερικά χαρίσματα των ανδρών συναδέλφων της, όπως συνέβαινε με τη Μάργκαρετ Θάτσερ, την πρώτη Σιδηρά της Γηραιάς Ηπείρου.

Πώς μπορεί, λοιπόν, να «τουμπάρει» κανείς τη γερμανίδα Καγκελάριο; Το ερώτημα αποκτά δραματικό χαρακτήρα ενόψει της επίσκεψης του Αντώνη Σαμαρά στο Βερολίνο στις 24 Αυγούστου. Ο έλληνας Πρωθυπουργός δεν πάει στο πρώτο ραντεβού για να αιφνιδιάσει τη συνομιλήτριά του. Εκ των πραγμάτων, όμως, η συνάντηση αποτελεί το πιο δύσκολο τεστ της διαπραγματευτικής του δεινότητας. Αυτό που ανεβάζει ψηλά τον πήχη δεν είναι μόνο ο άφιλος χαρακτήρας της Καγκελαρίου. Είναι και η παγιωμένη αντίληψη στο εγχώριο πολιτικό προσωπικό ότι το πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι ούτε οικονομικό ούτε πολιτικό, αλλά πρωτίστως πρόβλημα διαπραγμάτευσης. Τη σημαία τη σήκωσε πρώτος ο σημερινός Πρωθυπουργός όταν βρισκόταν στα έδρανα της αντιπολίτευσης. Σήμερα την ανεμίζει ο Αλέξης Τσίπρας, ενώ μια νέα θεωρητική κατεύθυνση στην έννοια έδωσε ο Βαγγέλης Βενιζέλος με την επιμονή του στη συγκρότηση μιας διαπραγματευτικής ομάδας.

Από μια άποψη, οι έλληνες πολιτικοί κομίζουν γλαύκα ες Αθήνας. Στη σλανγκ της αγοράς η διαπραγμάτευση λέγεται παζάρι. Και η Ανγκελα Μέρκελ, από χαρακτήρα και άποψη, είναι ο τελευταίος άνθρωπος που θα έμπαινε σε μια τέτοια διαδικασία. Η συγκυρία κάνει τα πράγματα ακόμη δυσκολότερα. Η Μέρκελ δεν πρόκειται να δεσμευτεί για οτιδήποτε πριν από τις 12 Σεπτεμβρίου, οπότε το Συνταγματικό Δικαστήριο της Καρλσρούης θα αποφανθεί περί της συνταγματικότητας του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης. Επειτα είναι οι κυβερνητικοί εταίροι των Χριστιανοδημοκρατών, που έχουν συρρικνωθεί δημοσκοπικά στα όρια της ανυπαρξίας και βλέπουν στον «θάνατο» της Αθήνας την τελευταία τους ευκαιρία για να μείνουν ζωντανοί. Σύμφωνα μάλιστα με δηλώσεις των γερμανών βουλευτών Κλάους Πέτερ Βιλς (Χριστιανοδημοκράτες) και Φρανκ Σέφλερ (Ελεύθεροι Δημοκράτες) στο Μπλούμπεργκ, η Καγκελάριος εξετάζει χαλάρωση των όρων του ελληνικού πακέτου διάσωσης, δημιουργώντας περαιτέρω εντάσεις. Οι Φιλελεύθεροι δεν είναι τα μόνα «γεράκια» που ψηφίζουν έξοδο με το βλέμμα στις κάλπες που θα στηθούν στη Γερμανία το φθινόπωρο του 2013. Το είδος έχει διακομματικό χαρακτήρα κι εξαιρετική απήχηση σε μια κοινή γνώμη που έχει πειστεί ότι μόνο πληρώνει.

Μοιάζει με ειρωνεία της τύχης, αλλά η Αθήνα μπορεί να ποντάρει στον συντηρητισμό της Μέρκελ – τον ίδιο από τον οποίο έχει υποφέρει. Η φυσική της επιφυλακτικότητα και ο φόβος ότι μια ελληνική έξοδος θα μπορούσε να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτες καταστάσεις την κάνουν να ανθίσταται στις πιέσεις που δέχεται ακόμη και από τον υπουργό των Οικονομικών της Σόιμπλε. Οι πληροφορίες από το Βερολίνο λένε ότι ούτε η ίδια πιστεύει πια ότι μπορεί να σωθεί η Ελλάδα. Ωστόσο, δεν έχει γραφτεί ακόμη στο κλαμπ της «διαχειρίσιμης εξόδου». Και, από χαρακτήρα, περιμένει την έκθεση της τρόικας – περισσότερο και από το παζάρι με τον Α. Σαμαρά.

Σύνταγμα über alles
Η Ανγκελα Μέρκελ δεν πρόκειται να δεσμευτεί για οτιδήποτε απέναντι στην Ελλάδα πριν από τις 12 Σεπτεμβρίου, οπότε το Συνταγματικό Δικαστήριο της Καρλσρούης θα αποφανθεί περί της συνταγματικότητας του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης