1926: Το Μικρό Μαύρο Φόρεμα

Το Μικρό Μαύρο Φόρεμα γεννήθηκε το 1926 στη χειμερινή συλλογή της Κοκό Σανέλ. Ηταν το μοντέλο με τον κωδικό 817, το οποίο η αμερικανική «Vogue» της εποχής αναπαρήγαγε σε πατρόν κάνοντάς το προσιτό σε όλες τις γυναίκες που λάτρευαν το ύφος Chanel αλλά δεν είχαν τα χρήματα για να αποκτήσουν μια δημιουργία της.

Η γραμμή αυτού του μοντέλου έδινε έμφαση στην απλότητα και την ελευθερία. Ηταν η υπογραφή της ίδιας της δημιουργού του, η οποία είχε γίνει το πρότυπο της γυναικείας χειραφέτησης. Χάρη στη δουλειά της, τον οίκο μόδας της και την αυτοκρατορία που έχτισε με το Chanel No 5 είχε γίνει μια garçonne. Δηλαδή, σύμφωνα με το λήμμα του λεξικού της γαλλικής γλώσσας, «η νεαρή γυναίκα που διάγει ανεξάρτητο βίο».

Το Μικρό Μαύρο Φόρεμα είχε ελάχιστα κοινά με την κοινή αντίληψη για τη γυναικεία ομορφιά. Φτιαγμένο από μαύρο κρεπ ντε σιν ύφασμα, έπεφτε ίσιο και άφηνε ελεύθερο το σώμα. Αμαρκάριστο από το περίγραμμα του στήθους και της μέσης.

Στα μέσα των 20s οι κανόνες της έλξης είχαν αλλάξει και το σώμα με καμπύλες έφτανε στη λήξη του. Σε αυτό βοήθησαν η συλλογική φοβία για την έκθεση του γυμνού σώματος και ταυτόχρονα η έκφραση ενός ενθουσιασμού για το ανδρόγυνο, τόσο από τους άνδρες όσο και από τις γυναίκες.

Ωστόσο, η Chanel έδειξε με αυτό το φόρεμα ότι το ανδρόγυνο δεν ήταν η αντίθεση του θηλυκού, αλλά μια δραστήρια γυναίκα που επιθυμεί να πειραματιστεί με το σώμα της και τη σεξουαλικότητά της.

Το ύφασμα του ρούχου ήταν εξαιρετικά διαφορετικό για τα πρότυπα των υλικών που επέλεγαν οι γυναίκες. Το σχέδιό του ήταν απλό και ίσιο μπροστά, το μήκος του έφτανε ακριβώς κάτω από το γόνατο, με μακριά και στενά εφαρμοστά μανίκια και κόψιμο χαμόγελο στον λαιμό. Στο πίσω μέρος είχε ένα κόψιμο σαν κοντό σακάκι μπολερό. Το κάτω τμήμα του αμυδρά αποκτούσε φάρδος στους γοφούς.

Το μοντέλο 817 είχε θερμή υποδοχή στις αμερικανίδες δημοσιογράφους της «Vogue» που έγραψαν ότι «είναι το ένδυμα που θα φορέσει όλος ο κόσμος. Είναι η Ford της μόδας» και το συνέκριναν με το μοντέλο Τ που κυκλοφορούσε στους δρόμους της Αμερικής.

Το φόρεμα της Chanel έγινε ένα δημοκρατικό κομμάτι ρούχου που κατήργησε τα προνόμια της υψηλής μόδας, αποκομμένης από τον πραγματικό κόσμο. Το φόρεμα αυτό του πρωινού ντυσίματος ήταν η στολή των γυναικών έτσι όπως την επιβεβαίωσε στα γραπτά του ο γάλλος διηγηματογράφος Μαρσέλ Πρεβόστ: «Η δούκισσα, η ηθοποιός, η δακτυλογράφος και η οικιακή βοηθός έλκονται από το ίδιο ύφος εμφάνισης». Χάρη σε αυτό, τα ρούχα δεν υποδείκνυαν πια την ταξική τους διαφορά.

Με την Κοκό Σανέλ και το Μικρό Μαύρο Φόρεμά της οι κώδικες ενδυμασίας υπογράμμιζαν τις γυναικείες προσδοκίες και ανάγκες και όχι την κοινωνική τους κατάσταση. Από τότε έως σήμερα το Μικρό Μαύρο Φόρεμα δεν λείπει από καμία συλλογή του οίκου Chanel. Κι όπως στη γενετική αλυσίδα οι διαφορετικοί συνδυασμοί των τεσσάρων βασικών συστατικών δημιουργούν τους κρίκους της εξέλιξης, οι διαφορετικές παραλλαγές στο σχέδιό του συντείνουν στη διάρκεια του δημοκρατικού χαρακτήρα της μόδας.

Στο ατελιέ

– Το μαύρο χρώμα το φορούσαν οι καλόγριες ως ένδειξη εξουσίας, μετριοφροσύνης και εγκράτειας. Η Κοκό Σανέλ (φωτογραφία) όταν το έβαλε στη μόδα της με μία φράση της επέβαλε το μαύρο χρώμα της «φτώχειας» στην εποχή της: «Τίποτα δεν μεγαλώνει τη γυναίκα όσο το πλούσιο βαρυποίκιλτο ντύσιμο».
– Η Κοκό Σανέλ είχε επηρεαστεί από τις απόψεις των ρώσων φουτουριστών ζωγράφων. Ιδιαίτερα από τον πίνακα του Καζιμίρ Μάλεβιτς «Μαύρο τετράγωνο σε λευκό φόντο» (φωτογραφία). Η ριζοσπαστική αυτή πρόταση εμφανίστηκε στο υπεραπλουστευμένο μαύρο φόρεμά της και στις μετέπειτα ασπρόμαυρες συλλογές της.
– Η μοντέρνα θεωρία των τακτοποιημένων γραμμών των εκπροσώπων του κινήματος Μπαουχάους αρχιτεκτόνων Λούντβιχ Μις βαν ντε Ρόε, Βάλτερ Γκρόπιους και του Λε Κορμπιζιέ άφησε ίχνη πάνω στις λιτές, αυστηρές γραμμές του σύμπαντος Chanel.