Μεταξύ Ανατολής και Δύσης

Οι ζωγράφοι της βενετοκρατούμενης Κρήτης αναλάμβαναν παραγγελίες για εικόνες ζωγραφισμένες, τόσο σύμφωνα με τη βυζαντινή, όσο και με τη δυτική παράδοση. Σε συμβόλαια παραγγελιών οι εικόνες που ακολουθούν τη βυζαντινή εικονογραφία και τεχνοτροπία αναφέρονται ως alla maniera greca, ενώ οι εικόνες που ακολουθούν τη δυτική εικονογραφία και τεχνοτροπία αναφέρονται ως alla maniera latina. Οι δύο εικόνες της Παναγίας με τον Χριστό (εικ. 5 και 6, που βρίσκονται στο Μουσείο Μπενάκη, ανήκουν ακριβώς σε αυτήν την κατηγορία. Στην πρώτη (εικ. 5) τόσο η Παναγία όσο και ο Χριστός έχουν αποδοθεί με καθαρά βυζαντινό τρόπο. Στη δεύτερη (εικ. 6) η βρεφοκρατούσα Παναγία αποδίδεται στον τύπο της Madre della Consolazione, που μεταφράζεται ως η Παναγία της Παραμυθίας, της Παρηγοριάς.

Οι παραγγελιοδότες των κρητικών εικόνων δεν ήταν μόνο οι Κρητικοί αλλά και οι Βενετοί της Κρήτης. Παράλληλα ο δρόμος άνοιξε και σύντομα οι κρητικές εικόνες έγιναν ένα από τα πιο δημοφιλή εξαγώγιμα προϊόντα του νησιού, που έφταναν όχι μόνο στη Βενετία και σε ολόκληρη την Ιταλία, αλλά και στη Β. Ευρώπη μέχρι και τη Φλάνδρα.

Το πόσο δημοφιλείς ήταν οι κρητικές εικόνες της Παναγίας φαίνεται από τρία συμβόλαια παραγγελίας που συντάσσονται στον βενετοκρατούμενο Χάνδακα (σημερινό Ηράκλειο) στις 4 Ιουλίου του 1499 μεταξύ δύο εμπόρων, του Giorgio Basegio από τη Βενετία και του Πέτρου Βαρσαμά από την Πελοπόννησο και τριών κρητικών ζωγράφων, του Γεώργιου Μιτσοκωνσταντή, του Νικολό Γρυπιώτη και του Μιχαήλ Φουκά. Οι δύο έμποροι παραγγέλλουν στους τρεις ζωγράφους 700 εικόνες της Παναγίας: 500 από τις οποίες έπρεπε να είναι in forma alla latina και 200 in forma greca. Ως ημερομηνία παράδοσης των 700 εικόνων ορίζεται η 15η Αυγούστου, δηλαδή ανάμεσα στην ημέρα παραγγελίας και την ημέρα παράδοσης μεσολαβούσε ένα διάστημα μόλις 45 ημερών.