Το επόμενο βήμα θα είναι από τον άνθρωπο

Μια ιστορική προσγείωση σε έναν αρχαίο κρατήρα. Με άψογη προσέγγιση στον ηλικίας άνω των 2 δισεκατομμυρίων ετών κρατήρα Γκέιλ του Αρη, το θαύμα της τεχνολογίας που ονομάζεται «Curiosity» πέτυχε πολλά μέσα στα μόνο επτά λεπτά που χρειάστηκαν για να προσεδαφιστεί χωρίς καμιά ανθρώπινη βοήθεια – και αν οι οιωνοί επαληθευθούν, πρόκειται να ανοίξει νέους ορίζοντες για την ανθρωπότητα. Μπαίνοντας στη ροζ ατμόσφαιρα του Αρη, η οποία είναι 100 φορές πιο αραιή από τη γήινη, σε θερμοκρασίες που ξεπερνούσαν λόγω της θερμότητας και της τριβής τους 870 βαθμούς, το πυρηνοκίνητο διαστημικό όχημα χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει το μεγαλύτερο υπερηχητικό αερόστατο που έχει κατασκευαστεί ποτέ, έναν γερανό με προωστήρες και κατόπιν τους δικούς του αντίστροφους προωθητήρες προκειμένου να φτάσει από την ταχύτητα των 13.000 χλμ. την ώρα στην ελάχιστη και να ακουμπήσει απαλά απαλά στο έδαφος του Κόκκινου Πλανήτη. Το «touchdown» μάλιστα του «Curiosity», όπως είπαν περιχαρείς οι επιστήμονες χρησιμοποιώντας ποδοσφαιρικούς όρους, ήταν πολύ πιο απαλό από όσο μπορούσαν να προβλέψουν και δημιούργησε την ελπίδα ότι κανένα από τα υπερσύγχρονα εργαλεία που μεταφέρει δεν έχει υποστεί οποιαδήποτε ζημιά.

ΣΑΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ. Το «Curiosity» έχει μέγεθος αυτοκινήτου, διαθέτει μπαταρίες ραδιενεργού πλουτωνίου και λιθίου και είναι μακράν το μεγαλύτερο όχημα που έχει σταλεί σε πλανήτη. Μεταφέρει μία σειρά από ιδιαίτερα προηγμένα τεχνολογικά χημικά και γεωλογικά εργαλεία, με τα οποία κατά τις επόμενες 98 εβδομάδες – που αναλογούν σε έναν αρειανό χρόνο – θα εξετάσει το έδαφος και τις πέτρες της περιοχής στην οποία προσεδαφίστηκε, αναζητώντας μόρια που να περιέχουν άνθρακα και άλλες ενδείξεις ότι παλαιότερα υπήρχαν οι κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη ζωής. Το «Curiosity» διαθέτει ρομποτικό βραχίονα με ένα πανίσχυρο τρυπάνι στο άκρο του, λέιζερ που μπορεί να κόψει από μακριά πέτρες, χημικό εργαστήριο που μπορεί να εντοπίσει τα χημικά στοιχεία απαραίτητα για τη δημιουργία ζωής και αισθητήρα ώστε να μετρά τα ποσοστά ραδιενέργειας στην επιφάνεια του Αρη. Επίσης, καταμέτρησε τα επίπεδα ραδιενέργειας σε όλη τη διάρκεια του ταξιδιού ώστε να μπορέσει η NASA να αξιολογήσει τους κινδύνους που θα διατρέχουν οι αστροναύτες ενός μελλοντικού ταξιδιού στον Κόκκινο Πλανήτη.

ΤΟ ΠΛΑΝΟ. Επειτα από αρκετές εβδομάδες δοκιμασιών ώστε οι επιστήμονες να καταλάβουν εάν έχουν υποστεί ζημιά κάποια όργανα, το όχημα με τις έξι ρόδες θα αρχίσει να κινείται σιγά σιγά μέσα στον κρατήρα όπου προσεδαφίστηκε. Αργότερα θα σκαρφαλώσει σε πλαγιές του όρους Σαρπ που βρίσκεται μέσα στον κρατήρα, ακολουθώντας προεπιλεγμένη πορεία η οποία χαράχτηκε με βάση φωτογραφίες που ελήφθησαν από άλλα διαστημικά οχήματα.

Ο κρατήρας Γκέιλ επελέγη επειδή σε πολλά σημεία του έχουν διαπιστωθεί ενδείξεις για την ύπαρξη νερού, μια από τις βασικές προϋποθέσεις για την ύπαρξη ζωής όπως τη γνωρίζουμε. Το όρος Σαρπ έχει ύψος σχεδόν 5 χλμ. και όλες οι εικόνες από το Διάστημα δείχνουν ότι το έδαφός του είναι πλούσιο σε ορυκτά που σχηματίζονται με την παρουσία νερού. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι το όρος θα αποτελέσει «παράθυρο» στο παρελθόν του πλανήτη. Οι βράχοι στους πρόποδές του υπολογίζεται ότι είναι ηλικίας άνω των 3,5 δισ. ετών, ενώ οι πέτρες στην κορυφή του βουνού είναι νεότερες. Ετσι το σκαρφάλωμα του οχήματος και οι μετρήσεις που θα κάνει θα προσφέρουν πληροφορίες για όλες τις περιόδους ζωής του Αρη.

Προηγούμενες αποστολές στον Κόκκινο Πλανήτη είχαν αποκαλύψει πάγο κοντά στον βόρειο πόλο και ενδείξεις ότι το νερό έρεε όταν η ατμόσφαιρα του πλανήτη ήταν πιο υγρή και ζεστή από τη σημερινή, που είναι εξαιρετικά κρύα και αφιλόξενη.

Το «Curiosity» αναζητά βασικά στοιχεία αναγκαία για τη ζωή όπως άνθρακας, άζωτο, φώσφορο, θείο και οξυγόνο. Δεν έχει τα κατάλληλα εργαλεία προκειμένου να αναζητήσει ζώνες ή απολιθωμένους μικροοργανισμούς. Για να έχουμε οριστική απάντηση στα ερωτήματά μας, μια μελλοντική αποστολή πρέπει να μεταφέρει στη Γη πέτρες από το έδαφος του Αρη ώστε να εξεταστούν ενδελεχώς σε εργαστήρια.

ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ. Η αποστολή του «Curiosity» έγινε ενώ η NASA επανεξετάζει τη στρατηγική της για την εξερεύνηση του Αρη. Αντιμέτωπη με την οικονομική κρίση, η αμερικανική διαστημική υπηρεσία αποχώρησε από τη συνεργασία της με την ευρωπαϊκή διαστημική υπηρεσία για την αποστολή και προσεδάφιση στον Κόκκινο Πλανήτη οχήματος που θα συλλέξει πέτρες το 2018. Ετσι οι Ευρωπαίοι συνεργάζονται με τους Ρώσους και η NASA ακολουθεί τον δικό της δρόμο.