[Φαινόμενα] Η λογοτεχνία γεννά «Κορίτσια» και στην TV

Η «λογοτεχνία» του 21ου αιώνα είναι οι σειρές «νέας γενιάς», αποφαίνεται μια σημαντική αρθρογραφία στον αμερικανικό Τύπο, όπου οι ιστορίες των Φόκνερ, Φιτζέραλντ, Στάινμπεκ και Χέμινγουεϊ που δημοσιεύονταν στις αρχές του 20ού αιώνα στα «Αμέρικαν Μέρκιουρι» και «Δε Νιου Γιόρκερ» θεωρούνται ίσης σημασίας και αφηγηματικής ποιότητας με τις σειρές «The Wire», «Mad Men» ή το ολοκαίνουργιο και ήδη πολυσυζητημένο «Girls» (θεωρείται μια εκλεπτυσμένη συνέχεια του «Sex and the City», με ηρωίδες 20χρονα κορίτσια στη Νέα Υόρκη της κρίσης πλέον και όχι της καταναλωτικής υστερίας).

Κατ’ αρχήν, πρόκειται για μια συζήτηση που μάλλον επιθυμεί να κλείσει οριστικά τη λανθασμένη εντύπωση πολλών ότι το είδος αυτό της τηλεόρασης υψηλής ποιότητας είναι ο «νέος κινηματογράφος». Μπορεί να υιοθετεί τα υψηλά στάνταρ παραγωγής ενός σινεμά οσκαρικού επιπέδου, αλλά η τηλεοπτική αφήγηση έχει μεγαλύτερη σχέση με τη λογοτεχνική. Εξού και πολλοί χαρακτηρίζουν τις σειρές «οπτικά μυθιστορήματα».

Δυο γεγονότα στάθηκαν η αφορμή για να ξεκινήσει αυτό το ριζοσπαστικό ρεύμα «σκέψης» για την τηλεόραση ως λογοτεχνία του μέλλοντος. Το ένα ήταν η άποψη που εξέφρασε η Αμερικανική Ακαδημία ότι η σειρά «Mad Men» – αυτή η συγκλονιστική σάγκα για το πώς διαμόρφωσαν οι «οικογένειες» των διαφημιστικών εταιρειών και οι διαφημιστές, οι πρώτοι σουπερστάρ των αγορών, τον σύγχρονο κόσμο, τα ήθη και τις προτιμήσεις του – είναι η καλύτερη τηλεοπτική σειρά από καταβολής τηλεόρασης.

Και το άλλο ότι το «Νιου Γιορκ Ριβιού οφ Μπουκς», που ασχολείται αποκλειστικά με υψηλής ποιότητας λογοτεχνικές εκδόσεις, έδωσε χώρο στην τηλεόραση αφιερώνοντας άρθρα στον Ντέιβιντ Σάιμον, συγγραφέα της σειράς «The Wire» (2002), η οποία διδάσκεται στο Χάρβαρντ και στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, στη Ναντέρ. Ορισμένοι υποστήριξαν μάλιστα ότι είναι πολύ πιθανόν σε δέκα χρόνια από σήμερα ο Σάιμον, που τον χαρακτηρίζουν «Ντίκενς της σύγχρονης εποχής», να τιμηθεί ακόμη και με Νομπέλ γι’ αυτή την πρωτοποριακή «οπτική λογοτεχνία» του.

Υπερβολές; Ετσι κι αλλιώς η επιρροή της τηλεόρασης σε ολόκληρο το φάσμα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων δεν σταμάτησε ποτέ να απασχολεί, συνήθως με αντίληψη επικριτική. Ωστόσο, από την εποχή που οι τέχνες θρηνούσαν για την «άλωση» της ανθρώπινης σκέψης και της ποιότητας του πνεύματος από την τηλεοπτική ευτέλεια, αποσπασματικότητα και κατάλυση των κανόνων προστασίας τους, έχει διανύσει και η ίδια η τηλεόραση μια μακρά διαδρομή μέχρι να φτάσει στην αξιοποίηση των τεχνικών δυνατοτήτων της και του συντακτικού της και να δημιουργήσει στον τομέα της παραγωγής σειρών, στον 21ο αιώνα πλέον, ένα απόθεμα από δημιουργίες που στέκονται, τουλάχιστον από την πλευρά της υποδοχής από τους κριτικούς και από το κοινό, στο επίπεδο πολλών αναγνωρισμένων λογοτεχνικών – και κινηματογραφικών – έργων.

Ηδη η σειρά «Girls» (Κορίτσια) της πολύ νέας Λίνα Ντάνχαμ, που ξεκίνησε πριν από λίγους μόλις μήνες και θεωρείται ήδη η εμβληματική «λογοτεχνική» τηλεόραση για τη σύγχρονη νέα γενιά, όπως υπήρξε το «Generation X» για τις προηγούμενες, έχει προκαλέσει έναν ιντερνετικό διάλογο μεταξύ των νέων που διαπιστώθηκε ότι είναι πολύ πιο σοβαρός και εκλεπτυσμένος από τον διάλογο για την κουλτούρα προ 20ετίας.

Φυσικά υπάρχει και ο αντίλογος, με κορυφαία επικρίτρια αυτής της τάσης να ταυτίζεται η τηλεόραση με τη λογοτεχνία τη Χίδερ Χαβριλέσκι του «Νιου Γιορκ Τάιμς Μάγκαζιν», που έγραψε ότι η αφήγηση στις σειρές οδηγεί σε «συμπεράσματα που οδηγούν σε άλλα συμπεράσματα και αυτά πάλι οδηγούν στο τίποτα» και ότι το κοινό καταναλώνει βουλιμικά το ένα επεισόδιο μετά το άλλο οδηγούμενο σε έναν λαβύρινθο χωρίς λύση.

Η συζήτηση μόλις ξεκίνησε, εμπλουτίζεται με πλήθος επιχειρημάτων και αν μη τι άλλο αποδεικνύει ότι η τηλεόραση παραμένει μέσο ζωντανό, σε διαρκής διάλογο με το κοινό και ως εκ τούτου σε διαρκή εξέλιξη.