Ενας παλαίμαχος στις Βρυξέλλες

Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Οπως θα έχετε αντιληφθεί, ο επιβάτης στη θέση 1Α ήταν ο Κάρολος Παπούλιας. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πέταξε για Βρυξέλλες προκειμένου να εκπροσωπήσει τη χώρα σε μία από τις πιο δύσκολες συνόδους κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αιτία, ως γνωστόν, το κώλυμα ασθενείας του Αντώνη Σαμαρά. Η αποθεραπεία από την εγχείρηση στο μάτι δεν επιτρέπει αεροπορικά ταξίδια στον Πρωθυπουργό. Η θέση 1Α είναι δίπλα στο παράθυρο. Ο επιβάτης μπορεί να ατενίσει τον ουρανό και τα σύννεφα κάτω από τα οποία βρίσκεται η Ευρώπη. Η αλήθεια είναι ότι σύννεφα σκεπάζουν κατά μεταφορικό τρόπο και το μέλλον της ευρωζώνης.

Φυσικά, ο Παπούλιας είναι ένας έμπειρος πολιτικός και ένας μάχιμος Πρόεδρος. Υπουργός Εξωτερικών στις κυβερνήσεις του Ανδρέα Παπανδρέου, έχει ζήσει κι έχει ζήσει συνόδους κορυφής στην Ευρώπη. Η εμπειρία Παπούλια σκεπάζει χρονικά τρεις γενιές ηγετών: από την Ευρώπη της Θάτσερ και του Μιτεράν στην Ευρώπη του Σιράκ και του Μπλερ και, τελικά, στην Ευρώπη της Μέρκελ, του Σαρκοζί και τώρα του Ολάντ. Τα ίδια και στην Κομισιόν: από τον Ντελόρ στον Σαντέρ και από τον Πρόντι στον Μπαρόζο.

Είναι πράγματα που οι Ευρωπαίοι τα αναγνωρίζουν αυτόματα και τα σέβονται. Εξού και στο ξεκίνημα της Συνόδου ο Ντέιβιντ Κάμερον, με τη γνωστή ευγένεια των βρετανών αριστοκρατών, πήγε και χαιρέτησε θερμά τον έλληνα Πρόεδρο. Ενώ η Ανγκελα Μέρκελ συνομίλησε επί αρκετή ώρα μαζί του. Το τηλεφωνικό επεισόδιο του δημοψηφίσματος ανήκει στο παρελθόν. Γερμανομαθής και γνώστης της γερμανικής κουλτούρας, ο Παπούλιας ήταν πάντα αναφορά για το Βερολίνο. Ενα καλοκαίρι που είχε πάει ιδιωτικά στο Μπαϊρόιτ για να ακούσει Βάγκνερ, ο έλληνας Πρόεδρος κάθησε μαζί με την Ανγκελα Μέρκελ.

Ολα αυτά όμως είναι να γίνουν την Πέμπτη το απόγευμα, όταν η σύνοδος ξεκινά μέσα σε απόλυτο αδιέξοδο και παρατείνεται μέσα στη νύχτα. Φορέας πολιτικής ιστορίας, ο Παπούλιας έχει προνομιακή μεταχείριση από την Ιστορία. Το γύρισμα της τύχης – ή μάλλον η περιπέτεια της υγείας του Σαμαρά – τον καθιστά παρόντα σε μια Σύνοδο που θα μπορούσε να είναι η αρχή του τέλους του ευρώ.

Την Τετάρτη όμως το απόγευμα ο Πρόεδρος κοιτάζει έξω από το παράθυρο στα διαλείμματα των συνεργασιών και των συζητήσεων που είχε με κυβερνητικούς και πολιτικούς συνταξιδιώτες στην ίδια πτήση. Και σκέπτεται. Ο Παπούλιας θα τα πει αναλυτικά με τον Κωστή Χατζηδάκη, με τον Χρήστο Σταϊκούρα, με τον Γιώργο Ζανιά – αλλά και με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, ο οποίος πάει στις Βρυξέλλες για τη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος που γίνεται πάντα στο περιθώριο κάθε συνόδου κορυφής.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ. Ο Παπούλιας ανήκει σε μια πολιτική γενιά που πέρασε από την Κατοχή και τον Εμφύλιο, σπούδασε με δυσκολία στην Ευρώπη, μπήκε στην πολιτική σε ανώμαλες συνθήκες, υπήρξε αντιστασιακός στη δικτατορία, για να έρθει το 1974 η ώρα της Μεταπολίτευσης. Είναι από αυτούς που ξέρουν ότι το νήμα σταθερότητας και προόδου της ελληνικής Πολιτείας που ξεκίνησε πριν από 38 χρόνια δεν πρέπει να κοπεί, παρά το τέντωμα της κρίσης. Παρ’ όλα αυτά, ο Παπούλιας έχει πλήρη συναίσθηση του ρόλου του. Πάει στις Βρυξέλλες εν καθαρώ. Οχι για να πρωθυπουργεύσει, αλλά για να εκπροσωπήσει τη χώρα κατά την προσωρινή απουσία του Πρωθυπουργού, πάντα στο πλαίσιο του θεσμικού του ρόλου ως Προέδρου της Δημοκρατίας. Αλλωστε είναι πολιτικός πλήρης εμπειριών – χωρίς απωθημένα. Κάτι που δεν σημαίνει, βέβαια, ότι δεν έχει τις απόψεις του. Ο Παπούλιας πιστεύει ότι η Ευρώπη πρέπει να ξαναμπεί πάση θυσία στον δρόμο της ανάπτυξης. Και ότι η Γερμανία πρέπει να εκπληρώσει τον ευρωπαϊκό της ρόλο.

Την Πέμπτη το πρωί ο Πρόεδρος ξεκινά με ευρεία σύσκεψη με κυβερνητικούς, υπηρεσιακούς παράγοντες, αλλά και τους συνεργάτες του στην Προεδρία. Το μεσημέρι τρώει με τον κύπριο ομόλογό του Δημήτρη Χριστόφια. Η Κύπρος, άλλη κρίσιμη ιστορική συγκυρία, είναι η πέμπτη χώρα της ευρωζώνης που ζητάει βοήθεια. Στις τέσσερις η ώρα, στο κτίριο του Συμβουλίου, ξεκινά η Σύνοδος. Μετά τις χειραψίες και την κουβέντα στα όρθια, οι αντιπροσωπείες παίρνουν τις θέσεις τους για να κλείσουν οι πόρτες.

Ποιος μπορεί να πει, καθώς ξεκινούν οι τοποθετήσεις, ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έχει, ως έλληνας πολιτικός με μακρά καριέρα, μια αίσθηση déjà vu – δηλαδή ότι το έχει ξαναδεί το έργο – καθώς ανοίγουν τα μικρόφωνα;