[Πρόσωπα] Ερευνήτρια στις πηγές του κακού

Κόρη ενός ούγγρου αριστοκράτη και μιας γερμανίδας ηθοποιού, η Γκίτα Σερένι έκανε σκοπό της ζωής της να εξηγήσει τερατώδεις πράξεις προσώπων όπως ο διοικητής του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης της Τρεμπλίνκα Φραντς Στανγκλ ή η δολοφόνος παιδιών Μέρι Μπελ. Η σπουδαία αυτή, αλλά και αμφιλεγόμενη δημοσιογράφος και συγγραφέας αποβίωσε την περασμένη εβδομάδα στο Κέμπριτζ της Αγγλίας έπειτα από μακρά ασθένεια, σε ηλικία 91 ετών. Πέθανε σχεδόν ένα χρόνο μετά τον θάνατο του επί 60 χρόνια συζύγου της, του φωτογράφου Ντον Χάνιμαν, δημιουργού της περίφημης αφίσας με τη χρωματισμένη φωτογραφία του Τσε Γκεβάρα.

Η Γκίτα Σερένι είχε τη φήμη της ατρόμητης κυνηγού ενοχλητικών αληθειών. Τα βιβλία που έγραψε την έφεραν αντιμέτωπη με τους δράστες μερικών από τις τρομερότερες πράξεις του 20ού αιώνα και έκαναν και την ίδια αμφιλεγόμενη. Περνούσε πολλούς μήνες παίρνοντας συνεντεύξεις από ένα πρόσωπο που την ενδιέφερε και ήταν εξαιρετική στο να κάνει τους ανθρώπους να της λένε πράγματα που δεν θα έλεγαν σε κανέναν άλλο. Ο Στανγκλ πέθανε λίγο μετά την τελευταία συνέντευξη που της έδωσε (μίλησε συνολικά μαζί της 60 ώρες σε διάστημα ενός χρόνου), κατά την οποία αποδέχθηκε για πρώτη φορά το μερίδιο της ευθύνης του στο Ολοκαύτωμα. «Τα βιβλία της ανήκουν στα σημαντικότερα κείμενα για τους ναζί και τη βία εναντίον παιδιών», δήλωσε η Ρέιτσελ Κόλντερ, λογοτεχνική πράκτοράς της επί 20 χρόνια.

Η Γκίτα Σερένι γεννήθηκε το 1921 στη Βιέννη και το 1934 είχε παρευρεθεί σε μια από τις μεγάλες συγκεντρώσεις των Ναζί στη Νυρεμβέργη, όταν το τρένο της έπαθε βλάβη στην πόλη αυτή ενώ επέστρεφε στη Βιέννη από ένα οικοτροφείο στην Αγγλία. Μετά τον πόλεμο εργάστηκε με επιζώντες των στρατοπέδων θανάτου, συγκεντρώνοντας λεπτομέρειες για τη ζωή τους κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Αργότερα είπε πως η εμπειρία της αυτή είχε κρίσιμη σημασία για να μπορέσει μετά να αντιμετωπίσει κατηγορούμενους ναζί – ανάμεσά τους και ο φίλος του Χίτλερ, αρχιτέκτονας Αλμπερτ Σπέερ, για τον οποίο η Σερένι αποφάνθηκε πως γνώριζε για το Ολοκαύτωμα, παρά τις διαβεβαιώσεις του περί του αντιθέτου. Μερικοί την επέκριναν πως αντιμετώπισε τους εγκληματίες αυτούς με συμπάθεια, αλλά τα αντιναζιστικά διαπιστευτήριά της επισφραγίστηκαν όταν κατέθεσε αγωγή εναντίον της για δυσφήμηση ο αρνητής του Ολοκαυτώματος ιστορικός Ντέιβιντ Ιρβινγκ.

Παρότι το μεγαλύτερο μέρος του έργου της αφορά το Τρίτο Ράιχ, η Γκίτα Σερένι έγινε περισσότερο γνωστή για τις έρευνές της γύρω από τη Μέρι Μπελ, η οποία εξέτισε ποινή κάθειρξης 12 ετών επειδή στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν δεν είχε κλείσει ακόμη τα 11, σκότωσε δύο αγόρια 3 και 4 ετών. Το 1998 ακολούθησε ένα δεύτερο βιβλίο, το «Cries Unheard», για το οποίο δέχθηκε πολλές επικρίσεις όταν έγινε γνωστό πως πλήρωσε την Μπελ 50.000 στερλίνες για τη συνεργασία της.