Σενάρια για τον «τυφώνα Ελλάδα»

Το αδιανόητο ξαφνικά μοιάζει πιθανό. Ασκήσεις επί χάρτου κάνουν τραπεζίτες, οικονομολόγοι, πολιτικοί και επενδυτές σε όλο τον κόσμο για την «αντιμετώπιση του τυφώνα Ελλάδα», δηλαδή την πιθανότητα εξόδου της χώρας μας από την ευρωζώνη και τις επιπτώσεις που θα έχει στη διεθνή οικονομία. Κάποιοι θεωρούν ότι επειδή υπήρχε αρκετός χρόνος για την προετοιμασία, μια ελληνική έξοδος από το ευρώ δεν θα προκαλούσε αναταραχή ανάλογη με εκείνη που δημιούργησε η κατάρρευση της Lehman Brothers το 2008, η οποία αποτέλεσε το έναυσμα για παγκόσμια οικονομική κρίση. «Πιστεύω ότι μια έξοδο θα μπορέσουν να την αντέξουν τα εναπομείναντα κράτη-μέλη», υποστηρίζει απευθυνόμενος στους δημοσιογράφους Τζακ Γιούινγκ και Πολ Γκάιτνερ της εφημερίδας «Νιου Γιορκ Τάιμς» ο Φέρντιναντ Φίχτνερ, επικεφαλής προβλέψεων του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών στο Βερολίνο, που συμβουλεύει τη γερμανική κυβέρνηση. «Θα πρέπει όμως να αποτελεί την τελευταία επιλογή».

Υπάρχουν όμως και εκείνοι που διαφωνούν με αυτή την προσέγγιση. «Οι επιπτώσεις θα είναι ανυπολόγιστες, κανείς δεν μπορεί να υποδυθεί ότι γνωρίζει τι ακριβώς θα συμβεί», λέει ο Χόλγκερ Σμίντινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της τράπεζας Μπέρενμπεργκ στο Λονδίνο. «Υπάρχουν πάρα πολλές άγνωστες παράμετροι σε αυτή την εξίσωση», τονίζει ο Βίτορ Κονστάνσιο, αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. «Είναι αδύνατον να κάνουμε οποιονδήποτε σοβαρό υπολογισμό».

Μέσα σε αυτή την αβεβαιότητα σχετικά με τις επιπτώσεις από τα αποτελέσματα των αυριανών εκλογών στην Ελλάδα, ο Μάθιου Κραφτ του πρακτορείου Ασοσιέιτεντ Πρες εξετάζει όλα τα πιθανά σενάρια για την έξοδο της χώρας μας από την ευρωζώνη, έτσι όπως τα έχουν διαμορφώσει τραπεζίτες και επενδυτές.

Η επόμενη ημερα

Η «ανάσταση» της δραχμής προκαλεί πανικό

Η ελληνική κυβέρνηση «ανασταίνει» τη δραχμή και τη θεωρεί ίση με ένα ευρώ. Ωστόσο οι αγορές αντιδρούν. Οι ειδικοί των τραπεζών στις συναλλαγματικές ισοτιμίες αναμένουν να πέσει η δραχμή στο μισό της αξίας του ευρώ, λίγες ημέρες μετά. Για τους Ελληνες αυτό θα σημαίνει άνοδο του πληθωρισμού – περίπου 35% τον πρώτο χρόνο, σύμφωνα με τους υπολογισμούς. Η χώρα εισάγει πολλά προϊόντα και έτσι θα πρέπει να πληρώνει πολύ περισσότερα για πετρέλαιο, ιατρικά υλικά και οτιδήποτε έρχεται από το εξωτερικό. Η ελληνική κεντρική τράπεζα θα πρέπει να τυπώσει περισσότερες δραχμές από τη στιγμή που η χώρα δεν θα μπορεί να δανείζεται απ’ έξω, υποστηρίζει ο Αθανάσιος Βαμβακίδης, ειδικός στις νομισματικές συναλλαγές της Merrill Lynch στο Λονδίνο. Αυτός είναι άλλος ένας λόγος που ωθεί τους αναλυτές να προβλέπουν την πτώχευση της χώρας λόγω χρέους, κάτι που θα προκαλέσει μεγάλες απώλειες στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και άλλους διεθνείς δανειστές.

Πολλοί θεωρούν πως οι ξένες τράπεζες θα πρέπει να διαγράψουν τα δάνεια προς ελληνικές επιχειρήσεις. Γιατί οι Ελληνες να πληρώσουν χρέη προς το εξωτερικό που ουσιαστικά θα διπλασιαστούν όταν υποτιμηθεί στο μισό η δραχμή; Και οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα υποστούν μεγάλο πλήγμα. Εχουν δώσει δάνεια 65 δισ. δολαρίων σε ελληνικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τις αναλύσεις της εταιρείας Nomura. Εκείνες που θα χάσουν περισσότερα είναι οι γαλλικές τράπεζες.

Χιονοστιβάδα χτυπάει τις ευρωπαϊκές τράπεζες

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η ΕΕ θα πρέπει να πείσουν τους ομολογιούχους ότι θα μπορέσουν να εμποδίσουν την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιταλία να βγουν και αυτές από την ευρωζώνη, αλλιώς το κόστος δανεισμού γι’ αυτές τις χώρες θα ανέβει στα ύψη. «Εάν αποτύχουν να καθησυχάσουν τους επενδυτές ομολόγων, όλα τα εφιαλτικά σενάρια μπορεί να γίνουν πραγματικότητα», παρατηρεί ο Ρόμπερτ Σαπίρο, πρώην υφυπουργός Εμπορίου στην κυβέρνηση Κλίντον. Εάν η Ελλάδα βγει από το ευρώ, τα κρατικά ομόλογα Ισπανίας, Πορτογαλίας και Ιταλίας θα χάσουν την αξία τους και θα αρχίσουν να πωλούνται μαζικά, με αποτέλεσμα να πέσει η τιμή τους και να ανέβουν τα επιτόκια. Το αυξημένο κόστος δανεισμού θα συμπιέσει υπερβολικά τους προϋπολογισμούς των χωρών και θα τις βυθίσει πιο βαθιά στην ύφεση. Οι χαμηλές τιμές των ομολόγων θα βάλουν σε κίνδυνο τις ήδη προβληματικές ευρωπαϊκές τράπεζες.Ολα αυτά θα προκαλούσαν πανικό στους καταθέτες, οι οποίοι θα έσπευδαν στις τράπεζες να σηκώσουν τα λεφτά τους σε όλη την Ευρώπη. Αναλυτές και επενδυτές τονίζουν πως αυτός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Σε πιο ήπιους καιρούς, οι κυβερνήσεις θα παρενέβαιναν με μετρητά ή αναλαμβάνοντας τις τράπεζες. Ωστόσο, βάσει αυτού του σεναρίου, η ισπανική ή η ιταλική κυβέρνηση δεν θα μπορούν πλέον να δανειστούν αρκετά από επενδυτές ώστε να αντιδράσουν. «Δεν θα αντέξουν να εγγυηθούν καταθέσεις», λέει ο Σαπίρο. Κάπου εδώ θα ξεκινήσει η χιονοστιβάδα. Οι περισσότερες τράπεζες θα καταρρεύσουν και όσες επιβιώσουν θα σταματήσουν να δανείζουν η μία στην άλλη. Ενας τρόπος να εμποδιστεί η εξάπλωση της μόλυνσης θα ήταν τα ευρωομόλογα, από τα οποία θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν χρήματα οι χώρες που αντιμετωπίζουν πρόβλημα.

Αν η κρίση περάσει και τον Ατλαντικό

Μια γενικευμένη κρίση θα περάσει τον Ατλαντικό. Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μπράουν Π. Μπλάιθ θεωρεί ότι πρέπει να κοιτάξουμε τις συμφωνίες ανταλλαγής χρέους, δηλαδή τα γνωστά swaps, που δημιουργήθηκαν σαν ένα είδος εγγύησης για δάνεια. Εάν κάποιοι θεωρήσουν πως και άλλες χώρες μπορεί να ακολουθήσουν την Ελλάδα στην έξοδο από την ευρωζώνη, θα ανεβάσουν τα επιτόκια δανεισμού πουλώντας κρατικά ομόλογα, κάτι το οποίο θα οδηγήσει σε άνοδο το κόστος εγγυήσεων του χρέους τους. Οταν οι αγορές αρχίσουν να αντιμετωπίζουν την Ισπανία ως μεγάλο κίνδυνο λόγω του χρέους της, όσοι πήραν εγγυήσεις προκειμένου να προστατευτούν από την πτώχευσή της μπορούν να αναγκάσουν τις τράπεζες που πούλησαν τις εγγυήσεις να αποδείξουν ότι μπορούν να ανταποκριθούν. Για να γίνει αυτό, οι τράπεζες ρευστοποιούν κάτι άλλο – αμερικανικά ομόλογα, χρυσό ή ό,τι έχουν να πουλήσουν. Η κρίση μπορεί να εξαπλωθεί ως ντόμινο στις αγορές.

Υπάρχουν άραγε πολλοί που πιστεύουν πως η κρίση θα πάει τόσο μακριά; Αυτή τη στιγμή, μάλλον όχι. Για παν ενδεχόμενο, πάντως, οι αναλυτές της Barclay’s αποπειράθηκαν να κάνουν εκτιμήσεις. Προβλέπουν ότι η τιμή του πετρελαίου θα πέσει στα 50 δολάρια το βαρέλι, τα χρηματιστήρια εκτός Ευρώπης θα πέσουν περίπου 30% και το δολάριο θα φθάσει να ανταλλάσσεται με το ευρώ 1 προς 1.