[Πρόσωπα] Ενας επικηρυγμένος ποιητής

^«Μην αγγίζετε τον πρεσβευτή της αραβικής ελευθερίας». Με αυτά τα λόγια 150 διανοούμενοι δηλώνουν την αμέριστη υποστήριξή τους στον μεγαλύτερο εν ζωή αραβόφωνο ποιητή, υποψήφιο εδώ και μια δεκαετία για το βραβείο Νομπέλ αλλά και στόχο μιας πρόσφατης ιντερνετικής εκστρατείας που άρχισαν φανατικοί ισλαμιστές της συριακής αντιπολίτευσης, καταδικάζοντάς τον σε θάνατο. Μυστικιστής ποιητής, φιλόσοφος και στοχαστής, ακούραστος υποστηρικτής των δημοκρατικών ελευθεριών και της χειραφέτησης της γυναίκας, ιστορικός αντίπαλος του καθεστώτος του Ασαντ, ο Αδωνις κατέληξε να κατηγορείται από τους ομοεθνείς του ως αποστάτης και αιρετικός.

Η κατηγορία της αποστασίας έχει να κάνει με το όνομα του μεγάλου σύρου ποιητή. Αδωνις είναι το όνομα του φοινικικού θεού της αναγέννησης και το οποίο το επέλεξε – διηγείται ο ίδιος ο ποιητής που γεννήθηκε πριν από 82 χρόνια ως Aλί Aχμάντ Σάιντ Εσμπέρ σε ένα χωριό Αλεβιτών στη Βόρεια Συρία – για να αποφύγει την όποια υπαγωγή του (θρησκευτική ή φυλετική) και για να γεφυρώσει την απόσταση μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Αλλά για τους τακφιριστές – αυτοί που εκδίδουν τον φετφά – το ψευδώνυμο του ποιητή «αρνείται την ισλαμική παράδοση» και αγκαλιάζει την ανίερη «νεωτερικότητα».

Ακολουθεί το «αμάρτημα της αίρεσης», όπου τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο καθώς η κατηγορία αποτελεί ένα συνονθύλευμα θρησκευτικού και πολιτικού εξτρεμισμού. Αιρετικός ο Αδωνις είναι γιατί είναι ποιητής. Για τους ουαχαμπίτες ισλαμιστές που βρίσκονται σε άνοδο στη Συρία καθώς και για τους χρηματοδότες τους από το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία, η ποίηση είναι «παρακμιακή και ανήθικη». Η κατηγορία της απιστίας όμως σχετίζεται και με την κριτική που εξαπέλυσε ο ποιητής προς τους άραβες «επαναστάτες». Αρχικά ενθουσιασμένος με την Αραβική Ανοιξη – «γράφω ποιήματα για να εκφράσω την ευτυχία, για την αραβική νεολαία που προκάλεσε αυτήν την Ανοιξη» – ο Αδωνις στη συνέχεια έγινε πιο επιφυλακτικός δηλώνοντας ότι «ισλαμιστές και έμποροι μαζεύουν τους καρπούς της επαναστατικής εποχής». Αν από τη μια πλευρά κατηγορούσε «την κτηνωδία του αστυνομικού κράτους» και καλούσε τον Ασαντ να αφήσει την εξουσία, από την άλλη πλευρά κατέκρινε και το «πρόωρο καθεστώς» της αντιπολίτευσης, δηλώνοντας πως «είναι παράλογο η αντίσταση σε μια δικτατορία να μη δέχεται καμιά κριτική. Ετσι, δεν πρόκειται να υπάρξει δημοκρατία. Είμαι κατά των καθεστώτων του Μπεν Αλι και του Ασαντ αλλά είμαι και κατά της ισλαμικής αντιπολίτευσης. Δεν θέλω να πολεμήσω έναν δεσποτισμό υποστηρίζοντας έναν άλλο».

Παρόμοιο συμβάν – η κατηγορία του ποιητή και η έκκληση των διανοουμένων – στη Συρία δεν είχε παρατηρηθεί ξανά χάρη στο ανεκτικό δόγμα των Σούφι που επιτρέπει τη συμβίωση διαφορετικών θρησκευτικών πίστεων. Ο Αδωνις, όντας κλεισμένος στο διαμέρισμά του στο Παρίσι, επιλέγει τη σιωπή και αντί γι’ αυτόν μιλούν οι φίλοι του. Τελευταία φωνή που ακούστηκε υπέρ του, εκείνη της σύριας σκηνοθέτιδας Εύα Νταγούντ, σύμφωνα με την οποία «ο προφήτης της κάθε εποχής θυσιάζεται στον βωμό της άγνοιας και της οπισθοδρομικότητας. Κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, κανένας φιλόσοφος δεν σκότωσε ποτέ έναν άνθρωπο του Θεού, σήμερα όμως οι διανοούμενοι απειλούνται και δολοφονούνται από ανθρώπους της θρησκείας».