Ο τραπεζίτης που προέβλεψε την κρίση

Και τώρα η Ισπανία. Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του Πρωθυπουργού της χώρας, Μαριάνο Ραχόι, ότι η Ισπανία δεν πρόκειται να χρειαστεί και να ζητήσει βοήθεια από τα ευρωπαϊκά ταμεία, η Μαδρίτη προστέθηκε στην τρόικα των «διασωθέντων» κρατών της ευρωζώνης που έγιναν πλέον κουαρτέτο.

Στο επίκεντρο της τραπεζικής κρίσης στη χώρα βρίσκεται ο Χοσέ Ιγκνάθιο Γκοϊριγκολθάρι, ο τραπεζίτης ο οποίος τοποθετήθηκε επικεφαλής της Bankia, αντικαθιστώντας έναν παλιό «έμπιστο» του Λαϊκού κόμματος, τον Ροντρίγκο Ράτο.

Η κρατικοποίηση της τέταρτης σε μέγεθος τράπεζας της Ισπανίας και της πλέον εκτεθειμένης σε τοξικά περιουσιακά στοιχεία της αγοράς κατοικίας, υπήρξε αναμφίβολα η θρυαλλίδα για την προσφυγή της χώρας στο πακέτο διάσωσης των τραπεζών.

Ο άνθρωπος που επέλεξε η κεντροδεξιά κυβέρνηση της Μαδρίτης ως νέο πρόεδρο της τράπεζας είναι ένας έμπειρος τραπεζίτης από τη χώρα των Βάσκων, ο οποίος το τελευταίο διάστημα υπήρξε αρκετά προφητικός στις εκτιμήσεις του. Γράφοντας στο προσωπικό του ιστολόγιο, ο 58χρονος Γκοϊριγκολθάρι προειδοποιούσε ήδη από την περασμένη χρονιά την κυβέρνηση του Χοσέ Θαπατέρο ότι οι ζημιές του τραπεζικού κλάδου ήταν πολύ μεγαλύτερες από όσο είχε τότε εκτιμηθεί. Αλλά και όταν, τον περασμένο Φεβρουάριο, ο Ραχόι εξήγγειλε πρόγραμμα αναδιάρθρωσης του χρηματοπιστωτικού κλάδου, ο ίδιος προσπάθησε να προσγειώσει τον νέο πρωθυπουργό σε «ρεαλιστικές εκτιμήσεις και εφικτούς στόχους». «Θα πρέπει να είμαστε ακριβείς στους στόχους που θέτουμε», έγραφε ο ισπανός τεχνοκράτης επιχειρηματολογώντας υπέρ της ανάγκης κεφαλαιακής ενίσχυσης των τραπεζών αλλά και της διαφάνειας στη χορήγηση πιστώσεων «σε υγιείς επιχειρήσεις».

Ασφαλώς ο άλλοτε υπ’ αριθμόν 2 του τραπεζικού κολοσσού της BBVA δεν είναι οιωνοσκόπος. Απλώς η πολυετής εμπειρία του στην τραπεζική αγορά και η απουσία «πολιτικού κόστους», του επέτρεψαν να είναι ειλικρινής. Πράγματι, η αρχική εκτίμηση της κυβέρνησης για τις ανάγκες χρηματοδότησης των τραπεζών αποδείχτηκε εξαιρετικά άστοχη («μετριοπαθή» τη χαρακτηρίζουν πολλοί αναλυτές). Μέχρι πριν από τρεις μήνες ο Ραχόι πίστευε ότι με 54 δισ. ευρώ θα μπορούσε να καθαρίσει την «Κόπρο του Αυγεία» ολόκληρου του τραπεζικού συστήματος. Λίγες μέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του ο Γκοϊριγκολθάρι ζήτησε νέα βοήθεια για λογαριασμό της Bankia, ανεβάζοντας το σύνολο της κρατικής ένεσης ρευστότητας στα 23,5 δισ. ευρώ. Επιπροσθέτως, το πακέτο των 100 δισ. που θα λάβει η Μαδρίτη για λογαριασμό των τραπεζών δείχνει πόσο έξω είχε πέσει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης.

Το πότε θα πάψει η Bankia να βρίσκεται υπό δημόσιο έλεγχο, είναι κάτι άγνωστο προς το παρόν. Ο πρόεδρός της δηλώνει ότι η κυβέρνηση είναι αυτή που θα αποφασίσει «πότε θα είναι η πιο ευνοϊκή συγκυρία» για τα συμφέροντα των φορολογουμένων. Μιλώντας με το χαρακτηριστικό ιδίωμα των Βάσκων, ο Γκοϊριγκολθάρι παραδέχτηκε σε πρόσφατη ομιλία του ότι το δικό του χρέος είναι να κάνει ξανά την τράπεζα μια επιχείρηση που παράγει κέρδη, όχι όμως και να επιστρέψει τα κεφάλαια που εισέπραξε από το κράτος.

Αλλά η Μαδρίτη δεν φοβάται μήπως χάσει τα χρήματα που δαπάνησε για τη διάσωση της Bankia, κι ας αυξάνει έτσι το δημόσιο χρέος. Αυτό θα ήταν το μικρότερο κακό. Ο πραγματικός κίνδυνος για τον Ραχόι είναι το ενδεχόμενο «διαρκούς επέκτασης» της κρίσης στην ευρωζώνη, για το οποίο έκανε λόγο τη Δευτέρα ο ιταλός Πρωθυπουργός Μάριο Μόντι. Διότι πιθανή επιβεβαίωση αυτών των φόβων θα έκανε τα προβλήματα των ισπανικών τραπεζών να μοιάζουν με παιχνιδάκι, και την Ισπανία με έναν ακόμα κρίκο στην αλυσίδα της χρονίζουσας ευρωπαϊκής κρίσης.