«Κάνουν πολύ λίγα, πολύ αργά»

«Η Γερμανία δεν μαθαίνει από τα παθήματα της δεκαετίας του ’30» διαπιστώνουν σε κοινό τους άρθρο στην εφημερίδα «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο βρετανός ιστορικός Νάιαλ Φέργκιουσον και ο αμερικανός οικονομολόγος Νουριέλ Ρουμπινί, οι οποίοι τονίζουν πως «το Βερολίνο πρέπει να κατανοήσει ότι η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και άλλα μέτρα δεν είναι προαιρετικά, είναι απαραίτητα ώστε να σωθεί η ευρωπαϊκή ένωση».

Στο ίδιο πλαίσιο ο γάλλος οικονομολόγος Ζαν-Πολ Φιτουσί, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ρεπούμπλικα» εμφανίζεται ιδιαίτερα συγκρατημένος ως προς την αποτελεσματικότητα της επέμβασης στις ισπανικές τράπεζες, καθώς θεωρεί ότι η επέμβαση του Eurogroup όχι μόνο δεν λύνει τα προβλήματα αλλά «αντίθετα, αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο μιας νέας επίθεσης των κερδοσκόπων που θα προκαλέσει νέα άβυσσο και δεν θα μπορεί να αντιμετωπιστεί παρά με νέα επέμβαση».

Στο άρθρο τους οι Φέργκιουσον και Ρουμπινί εκφράζουν τον φόβο ότι η πολιτική της γερμανικής κυβέρνηση να κάνει «πολύ λίγα, πολύ αργά» ρισκάρει την επανάληψη της κρίσης που ξέσπασε στα μέσα του εικοστού αιώνα και ως απάντηση στην οποία ήρθε η ευρωπαϊκή ενοποίηση. «Εγκλωβισμένοι στην ανύπαρκτη απειλή του πληθωρισμού, οι σημερινοί Γερμανοί δίνουν περισσότερη σημασία στο 1923 (τη χρονιά του υπερπληθωρισμού) παρά στο 1933 (την χρονιά που πέθανε η δημοκρατία). Καλό θα είναι να θυμηθούν πως η ευρωπαϊκή τραπεζική κρίση δύο χρόνια πριν το 1933 συνέβαλε απευθείας στη διάλυση της δημοκρατίας όχι μόνο στη χώρα τους αλλά σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο». Σημειώνουν ότι δεν έγινε τίποτα τα τελευταία τρία χρόνια, παρά τις προειδοποιήσεις, και έτσι τώρα οι πολίτες φαίνεται να χάνουν την εμπιστοσύνη τους. «Μέχρι σήμερα είδα τη σιωπηλή απόσυρση μεγάλων κεφαλαίων των αποταμιευτών από τις ελληνικές και άλλες μεσογειακές τράπεζες. Αυτό θα έχει μεγάλες επιπτώσεις διότι εάν η Ελλάδα φύγει από την ευρωζώνη, θα σημειωθεί πάγωμα των καταθέσεων και τα ευρώ θα μετατραπούν σε νέες δραχμές: άρα, ένα ευρώ σε μια ελληνική τράπεζα δεν θα είναι ίσο με ένα ευρώ σε γερμανική τράπεζα. Ομως οι καταθέτες αποσύρουν χρήματα και από τις ισπανικές τράπεζες ενώ στην επίσκεψη ενός από εμάς στη Βαρκελώνη όλοι τον ρωτούσαν εάν οι ισπανικές τράπεζες είναι ασφαλείς. Αυτή η διαδικασία είναι πιθανόν εκρηκτική», σημειώνουν, θεωρώντας πως στην πιθανότητα εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη η πρώτη ερώτηση θα είναι: ποια χώρα ακολουθεί;

Ο βρετανός ιστορικός και ο αμερικανός οικονομολόγος θεωρούν ότι υπάρχει έξοδος από την κρίση: κατ’ αρχάς, πρόγραμμα άμεσων κεφαλαιοποιήσεων των τραπεζών της ευρωζώνης τόσο στην περιφέρεια όσο και στο κέντρο από το EFSF. Επίσης, η δημιουργία ενός συστήματος σε όλες τις χώρες της ΕΕ εγγύησης των καταθέσεων, η επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα. Τέλος, με δεδομένη τη μη βιωσιμότητα του μεγάλου δημόσιου χρέους και το υψηλό κόστος δανεισμού για κάποιες χώρες-μέλη της ΕΕ, προτείνουν ένα είδος αμοιβαιότητας του χρέους. «Οι Γερμανοί», αναφέρουν, «πρέπει να κατανοήσουν ότι όλα αυτά είναι απαραίτητα ώστε να αποφευχθεί μια μη αναστρέψιμη αποσύνθεση της ευρωπαϊκής νομισματικής ένωσης. Αν αυτό δεν τους πείθει, πρέπει να καταλάβουν ότι το κόστος της διάλυσης της ευρωζώνης θα είναι αστρονομικά υψηλό – τόσο για τους ίδιους όσο και για τους υπόλοιπους». Και καταλήγουν τονίζοντας ότι η ΕΕ δημιουργήθηκε «για να αποφευχθεί η κατάσταση που είχε δημιουργηθεί στη δεκαετία του ’30, όμως τώρα οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά στην επανάληψη εκείνης της περιόδου».

ΦΑΥΛΟΣ ΚΥΚΛΟΣ. Στη δική του συνέντευξη ο Φιτουσί κάνει λόγο για φαύλο κύκλο. Ο γάλλος οικονομολόγος προβλέπει αναπαραγωγή της κρίσης εις το διηνεκές. «Αφού το πρόβλημα των ισπανικών τραπεζών ήταν κυρίως το βάρος των ισπανικών ομολόγων του Δημοσίου, δεν θα ήταν πιο απλό, άμεσο και ασφαλές να αναχρηματοδοτηθεί το ισπανικό κράτος αγοράζοντας τα ομόλογά του;» διερωτάται ο Φιτουσί για να υποδείξει τη λύση: «Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα έπρεπε να αγοράσει απευθείας ομόλογα από την πρωτογενή αγορά». Στο πεδίο της πολιτικής, η λύση για τον Ζαν-Πολ Φιτουσί είναι να απομονωθεί το Βερολίνο. «Ο Μόντι, ο Ολάντ και ο Ομπάμα πρέπει να επιμείνουν εάν δεν θέλουν να δουν το τέλος του ευρώ» σημειώνει ο γάλλος οικονομολόγος κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου και για τον ελάχιστο χρόνο που έχει η Ευρώπη στη διάθεσή της. «Εχουμε έναν μήνα και κάτι», καταλήγει.