Μια γιορτή βασιλικότερη της βασίλισσας

Το απόγευμα του Σαββάτου, η βασίλισσα, αναβάτης κι η ίδια, μαζί με τον σύζυγο Φίλιππο, όπως το κατέστησε έθιμο κατά την 60ετή παραμονή της στο βρετανικό θρόνο, πήγε να παρακολουθήσει κοντά στο Λονδίνο το παραδοσιακό ιπποδρομιακό ντέρμπι του ‘Επσομ (στο Σάρεϊ), το οποίο είναι το αρχαιότερο της Ευρώπης.

Εξήντα χρόνια παραμονής στον θρόνο ενός κράτους αποτελεί αναμφισβήτητα παγκόσμιο ρεκόρ. Μόνο ο βασιλιάς της Ταϊλάνδης ξεπερνά, στη σύγχρονη εποχή, τη μοναρχική εμπειρία της Ελισάβετ Β’, όμως ποιος γνωρίζει το όνομά του ή τις συνήθειές του; Ενώ για την κόρη του βασιλιά Γεωργίου ΙΣΤ’ ξέρουμε ίσως περισσότερα από όσα χρειαζόμαστε. Τα χρωματικά συντονισμένα με τα συνολάκια καπέλα της, οι τρεις σειρές πέρλες και το αυστηρό πρωτόκολλο που ακολουθεί γίνονται συχνά θέματα στον Τύπο, που όμως προτιμά τα άπειρα σκάνδαλα με τα οποία φροντίζουν να τον τροφοδοτούν τα παιδιά που απέκτησε με τον πρίγκιπα Φίλιππο, αλλά και τα εγγόνια τους. Τα σκάνδαλα αυτά όχι μόνο δεν φαίνεται να κλονίζουν τη μοναρχία, αλλά μάλλον δείχνουν να αυξάνουν το γόητρο της «οικογενειακής επιχείρησης», που διαθέτει πολυτελή ακίνητα σε όλη τη χώρα, πανάκριβα κοσμήματα και έργα τέχνης καθώς και τη δυνατότητα να χορηγεί με το αζημίωτο άδειες σε 800 επιχειρήσεις προκειμένου να πωλούν προϊόντα με τη σφραγίδα του Στέμματος.

Πολύ πριν από όλα αυτά όμως, στις 2 Ιουνίου του 1952, η 25χρονη Ελισάβετ Αλεξάνδρα Μέρι Ουίνδσορ στεφόταν βασίλισσα του Ηνωμένου Βασιλείου, του Καναδά, της Αυστραλίας, της Νέας Ζηλανδίας, της Νότιας Αφρικής, του Πακιστάν και της Κεϊλάνης τέσσερις μήνες μετά τον θάνατο του πατέρα της και ενώ ακόμα η μεταπολεμική ατμόσφαιρα λιτότητας σκίαζε τα πάντα – ακόμα δεν είχαν καταργηθεί τα δελτία στα τρόφιμα. Μια απόφαση – κλειδί ελήφθη τότε που άλλαξε έκτοτε στα μάτια εκατομμυρίων ανθρώπων την εικόνα της μοναρχίας. Για πρώτη φορά επετράπη στις κάμερες του BBC να καταγράψουν την τελετή ενθρόνισης – η Ελισάβετ πάτησε πόδι γι’ αυτό παρά τις αντιρρήσεις τόσο του τότε πρωθυπουργού Ουίνστον Τσόρτσιλ όσο και του Aρχιεπισκόπου του Καντέρμπουρι. Ετσι οι Βρετανοί παρακολούθησαν για πρώτη φορά όλες τις λεπτομέρειες της στέψης, αισθάνθηκαν κομμάτι της διαδικασίας και δεν σταμάτησαν από τότε να καταναλώνουν λαίμαργα κάθε είδηση σχετικά με βασιλιάδες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες. Η Ελισάβετ, σαν έτοιμη από καιρό, εγκαινίασε νέα ήθη στη σχέση του θρόνου με τους υπηκόους της, τηρώντας όμως απαρέγκλιτα τους κανόνες. Ανανέωσε με τον τρόπο της τον θεσμό και τα δισεκατομμύρια άρχισαν να γεμίζουν τα ταμεία του Στέμματος. Σήμερα η ίδια η Ελισάβετ έχει μια περιουσία που ξεπερνά μόλις τα 300 εκατομμύρια ευρώ (περίπου το μισό της Τζ.Κ. Ρόουλινγκ, συγγραφέως των βιβλίων «Χάρι Πότερ»), όμως εάν το Στέμμα ήταν εταιρεία η αξία του θα ξεπερνούσε τα 55 δισ. ευρώ.

9.000 ΠΑΡΤΙ. Τα παλάτια και τα κάστρα είναι πολλά και εντυπωσιακά, με κύρια το Μπάκιγχαμ, το Ουίνδσορ, το Μπαλμόραλ και το Κένσινγκτον – εκεί όπου κατοικούσε η πριγκίπισσα Νταϊάνα η οποία, παρά τις συγκρούσεις της με τη βασιλική αυλή και τον χωρισμό της από τον πρίγκιπα Κάρολο, ουσιαστικά συνέβαλε στο γόητρο του θεσμού και στον εθισμό εκατομμυρίων σε γαργαλιστικές περιγραφές φουστανιών, καπέλων, κοσμικών εκδηλώσεων και φυσικά εξωσυζυγικών σχέσεων. Στην περιουσία του Στέμματος προσθέτουμε μεγάλες εκτάσεις όπως το Δουκάτο της Κορνουάλης, το οποίο διαχειρίζεται ο πρίγκιπας Κάρολος, με γεωργικές καλλιέργειες και κτηνοτροφία, και το Δουκάτο του Λάνκαστερ. Συμπεριλαμβάνουμε πολλά κτίρια στην Regent Str., τον εμπορικό δρόμο που οδηγεί στο Piccadilly Circus στο κέντρο του Λονδίνου καθώς και το 50% των ακινήτων στο St James, όπου όποιος αγοράζει σπίτι δεν είναι ιδιοκτήτης για πάντα αλλά για 99 χρόνια. Η γη ανήκει στην αιωνιότητα και – δείχνουν να πιστεύουν οι βρετανοί μονάρχες – η αιωνιότητα στην Αυτού Μεγαλειότητά της.

Αύριο το διαμαντένιο ιωβηλαίο θα γιορταστεί μεταξύ άλλων με έναν, άνευ προηγουμένου, αγώνα χιλίων σκαφών στον Τάμεση και με περισσότερα από 9.000 πάρτι στο Λονδίνο – 4.000 περισσότερα από όσα διοργανώθηκαν πέρυσι με την ευκαιρία του γάμου του εγγονού της Ουίλιαμ με την Κέιτ Μίντλτον, η οποία δείχνει να διαδέχεται την Νταϊάνα στις καρδιές των Βρετανών και στην εμμονή των ταμπλόιντ. Σε όλη τη Βρετανία τα 60 χρόνια της Ελισάβετ στον θρόνο θα γιορταστούν με παραδοσιακούς τρόπους που θα αναδεικνύουν την αγάπη των υπηκόων της για την μπίρα, το κυνήγι και τις αργίες.

Βέβαια η επέτειος δημιουργεί στους Βρετανούς και το ερώτημα πώς έχει αλλάξει η χώρα και οι πολίτες. «Εάν οι υπήκοοι της Ελισάβετ Α’ έγιναν γνωστοί ως ποιητές και εξερευνητές, ποιοι χαρακτηρίζουν την σημερινή εποχή της Ελισάβετ Β’;» ήταν το ερώτημα που έθεσε ο «Γκάρντιαν» στους αναγνώστες της. Την επόμενη εβδομάδα, όταν τα κομφετί σκουπιστούν από τους δρόμους του Λονδίνου, περισσότεροι από 100 ακαδημαϊκοί και διανοούμενοι θα συναντηθούν στο παλάτι του Κένσινγκτον προκειμένου να συζητήσουν το φαινόμενο: την επιβίωση της μοναρχίας σε μια δημοκρατική εποχή που έχει σπρώξει ανάλογους θεσμούς στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας.

Στη διάρκεια των τριήμερων εργασιών του συνεδρίου θα συζητηθούν πολλά θέματα: από καπέλα και βασιλικές άμαξες έως τον ρόλο του Στέμματος σε ένα συνταγματικό σύστημα. Η όλη διαδικασία όμως θα σημάνει κάτι καινούργιο – τη μελέτη της σύγχρονης μοναρχίας όχι μόνο ως θεσμού αλλά και ως πολιτισμικού και κοινωνικού φαινομένου. Παλιά η μοναρχία εκπροσωπούσε τη δύναμη, την παράδοση, την ιεραρχία και τη σταθερότητα. Σήμερα, σε πιο διακοσμητικό ρόλο, έχει πάρει διαστάσεις ποπ φαινομένου και πολυεθνικής επιχείρησης.

Η Ελισάβετ Β’ δεν ανησυχεί για όλα αυτά. Σήμερα θα βάλει τα πασουμάκια και το ασορτί καπέλο της, θα ανέβει στη χρυσοποίκιλτη άμαξα και θα περιδιαβεί στους δρόμους του Λονδίνου χαιρετώντας τους αλαλάζοντες υπηκόους. Ετοιμη για την επόμενη δεκαετία στον θρόνο…