Ακράτεια: Η συνωμοσία της σιωπής

Πρόβλημα με σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις στους πάσχοντες, η ακράτεια, σήμερα θεραπεύεται – φτάνει να σπάσει η σιωπή!

Για το ευαίσθητο αυτό θέμα ενημερώνει ο δρ Χαρίλαος Κατσιφώτης, διευθυντής του Ουρολογικού Τμήματος στο Νοσοκομείο Πολυκλινική.

Τι είναι η ακράτεια ούρων και πόσο συχνά εμφανίζεται;

Ακράτεια είναι κάθε απώλεια ούρων χωρίς τη θέληση του ατόμου. Αφορά το 20%-30% του πληθυσμού και εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες. Παρουσιάζεται σε μικρά ποσοστά στα πρώτα χρόνια της ζωής, εμφανίζει έξαρση στην εμμηνόπαυση και κατόπιν αυξάνεται με σταθερό ρυθμό.

Στις ηλικίες πάνω από τα 60 πάσχει σχεδόν μία στις δύο γυναίκες. Οι άνδρες παρουσιάζουν ακράτεια σε μικρότερα ποσοστά (3%-10%), η οποία αυξάνεται μετά τα 60 χρόνια, λόγω και της υπερπλασίας του προστάτη.

Πόσοι τύποι ακράτειας υπάρχουν;

Υπάρχουν διάφοροι τύποι ακράτειας: η ακράτεια από προσπάθεια, η επιτακτική, η μεικτή και η ακράτεια από υπερπλήρωση. Οσον αφορά τον μηχανισμό της απώλειας ούρων, μπορεί να αφορά διαταραχή της λειτουργίας της ουροδόχου κύστης ή βλάβη του μηχανισμού που είναι υπεύθυνος για τη συγκράτηση των ούρων στην κύστη (σφιγκτήρας της ουρήθρας) ή συνδυασμό των προαναφερθέντων μηχανισμών.

* Η επιτακτική ακράτεια παρουσιάζεται συχνά στο σύνδρομο υπερλειτουργικής κύστης ή συνοδεύει μεγάλο ποσοστό ασθενών με νευρογενή κύστη που οφείλεται σε νευρολογικές παθήσεις ή κακώσεις νεύρων και κέντρων που ελέγχουν την ούρηση. Ο πάσχων αισθάνεται ξαφνική και πολύ έντονη επιθυμία για ούρηση, την οποία δεν μπορεί να αναστείλει και δεν προλαβαίνει να φτάσει σε τουαλέτα.

* Η ακράτεια από προσπάθεια παρουσιάζεται με βήχα, γέλιο, φτάρνισμα, χορό, άνοδο σκαλοπατιών ή κατά το σεξ και γενικά συνοδεύει έντονη σωματική προσπάθεια (βάρος, γυμναστική κ.ά.). Είναι σχεδόν γυναικεία υπόθεση, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση, καθώς και σε παχύσαρκες, ύστερα από πολλούς τοκετούς, σε πάσχουσες από χρόνιο βήχα κ.ά. Στους άνδρες, συνήθως είναι αποτέλεσμα χειρουργικών επεμβάσεων στον προστάτη, κυρίως μετά τη ριζική προστατεκτομή για καρκίνο του προστάτη.

* Η μεικτή ακράτεια παρουσιάζεται και με τις δύο μορφές που προαναφέρθηκαν στον ίδιο ασθενή.

* Η ακράτεια από υπερπλήρωση είναι η συχνή απώλεια ούρων υπό μορφή σταγόνων ή η συνεχής ανεξέλεγκτη ροή ούρων λόγω μακροχρόνιας αδυναμίας κένωσης της ουροδόχου κύστης που οδηγεί σε μεγάλη κατακράτηση ούρων (οι πάσχοντες έχουν συνήθως την αίσθηση ότι η κύστη τους δεν αδειάζει ποτέ). Οφείλεται συνήθως σε αιτίες που εμποδίζουν την κένωση της κύστης (π.χ. υπερτροφία προστάτη, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, κακώσεις της σπονδυλικής στήλης κ.λπ.).

Υπάρχει και η ακράτεια ούρων που οφείλεται σε συρίγγια, συνήθως επιπλοκή διαφόρων χειρουργικών επεμβάσεων στην κατώτερη κοιλιά.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις στη ζωή των πασχόντων;

Η ακράτεια μπορεί να προκαλέσει κοινωνικό θάνατο, δυσκολίες στην εργασία, τις μετακινήσεις, τις κοινωνικές εκδηλώσεις, τις σεξουαλικές σχέσεις κ.λπ. Ολα αυτά οδηγούν τον πάσχοντα σε απώλεια της αυτοεκτίμησης, απομόνωση και κατάθλιψη. Πολύ συχνά, η ακράτεια βαρύνει στην απόφαση να οδηγηθεί κάποιος ηλικιωμένος σε ίδρυμα.

Γιατί οι πάσχοντες θεωρούν την ακράτεια ταμπού ή φυσιολογική συνέπεια του γήρατος;

Α Αποτελεί κοινωνική προκατάληψη, γεγονός που εμποδίζει τον πάσχοντα να εκμυστηρευθεί το πρόβλημά του. Αυτό παρατηρείται συχνότερα στις γυναίκες και κυρίως στις μεγαλύτερες ηλικίες. Δεν υπάρχει συστηματική ενημέρωση από τoυς αρμόδιους φορείς για διάφορα προβλήματα υγείας, όπως η ακράτεια.

Η ακράτεια άλλωστε δεν είναι φυσιολογική συνέπεια του γήρατος. Αυτή η λανθασμένη εντύπωση οφείλεται σε άγνοια.

Ποιες είναι οι θεραπευτικές εξελίξεις στην ακράτεια;

Σήμερα διαθέτουμε πολλές θεραπευτικές επιλογές. H επιτακτική ακράτεια αντιμετωπίζεται με σύγχρονα δοκιμασμένα φάρμακα (τα αντιμουσκαρινικά), που έχουν πολύ καλά αποτελέσματα.

Η ακράτεια από προσπάθεια αντιμετωπίζεται συνήθως χειρουργικά, με σύγχρονες επεμβάσεις που είναι μικρής χρονικής διάρκειας (πολλές γίνονται με τοπική αναισθησία) και έχουν πολύ υψηλά ποσοστά θεραπείας.

Για την ακράτεια ύστερα από ριζική προστατεκτομή στον άνδρα, υπάρχει χειρουργική συνήθως θεραπεία (τοποθέτηση τεχνητού σφιγκτήρα ή ειδικής ταινίας που βοηθά στην εγκράτεια).

Για την υπερλειτουργική κύστη τι θα συμβουλεύατε;

Η υπερλειτουργική κύστη χαρακτηρίζεται από επιτακτικότητα, συχνουρία, νυκτουρία και ενίοτε επιτακτική ακράτεια. Αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με τα αντιμουσκαρινικά φάρμακα. Συνήθως χρειάζονται και συμπληρωματικά μέτρα, όπως αποφυγή ερεθιστικών τροφών και ποτών (καφές, τσάι, οινοπνευματώδη, σοκολάτα κ.ά.) και επανεκπαίδευση της κύστης.

Ποιο είναι το μήνυμα που στέλνετε στους πάσχοντες;

Η ακράτεια αντιμετωπίζεται, αρκεί να λυθεί η σιωπή και να αναζητηθεί θεραπεία. Μη διστάζετε, μιλήστε. Αντί να κρύβετε το πρόβλημα στις πάνες προστασίας ή σε άλλα μέτρα παράκαμψής του, εκμυστηρευθείτε το στο άμεσο περιβάλλον ή σε κάποιο γιατρό.