«Ξέπλυναν μια ιστορική ενοχή»

«Πείστηκα περισσότερο από τα επιχειρήματα του κατηγορητηρίου, τα θεώρησα πιο καλά δομημένα – αλλά ψήφισα υπέρ της αθώωσης του Σωκράτη», λέει στα «ΝΕΑ» η 19χρονη Σοφία Νικοπολίδη, που παρακολούθησε από κοντά τη «Δίκη» του φιλοσόφου, που πραγματοποιήθηκε ξανά, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, σχεδόν 2.500 χρόνια μετά την πραγματική του δίκη και την καταδίκη από τους αθηναίους πολίτες, με ψήφους 280 – 220.

Τώρα η ψήφος του κοινού ήταν σε αναλογία 67% υπέρ της αθώωσης και 33% υπέρ της καταδίκης. Για την ακρίβεια, 584 υπέρ Σωκράτους και 282 υπέρ Αθηναίων.

Γιατί όμως τόσο μεγάλο ενδιαφέρον; Είναι το πρόσωπο του Σωκράτη ή η ιδέα μιας δίκης 2.500 χρόνια μετά, με δέκα σημαντικούς δικαστές από πολλές χώρες και τέσσερις δικηγόρους άρτια προετοιμασμένους; «Είναι το πρόσωπο του Σωκράτη, νομίζω», λέει η Σοφία Νικοπολίδη. «Και τα ιστορικά γεγονότα που έχουμε διδαχθεί στο σχολείο και θέλουμε να τα δούμε να ζωντανεύουν μπροστά μας».

Υπάρχουν και άλλοι λόγοι, έτσι όπως προκύπτουν από τις συζητήσεις στα πηγαδάκια την ημέρα της προβολής: πρώτα από όλα το ζήτημα της απονομής της δικαιοσύνης που είναι απολύτως επίκαιρο στις μέρες μας. Επειτα, μια φανατική θέση υπέρ της αθώωσης του Σωκράτη. «Μα καλά, δεν ήταν προφανώς αθώος ο Σωκράτης;», είπε ένας θεατής πριν από την έναρξη. Αργότερα είπε ότι ψήφισε υπέρ της αθωότητάς του αλλά είχε κλονιστεί. Αλλος, μετά το τέλος της δίκης, ξεστόμισε: «Εγώ το έλεγα ότι ο Σωκράτης ήταν μπάσταρδος».

Αλλος αναρωτήθηκε: «Πώς γίνεται αυτός που αποτελεί το σύμβολο της ελευθερίας του λόγου να μην είναι δημοκρατικός;». Ενώ δεν είναι άστοχο να πει κανείς ότι πολλοί είδαν αντιστοιχίες με σημερινές συζητήσεις περί ποινικών διώξεων που κάποιοι τις θεωρούν πολιτικές.

Η πραγματική κατηγορία εναντίον του Σωκράτη, η οποία όμως δεν δηλώθηκε ευθέως, είναι σύμφωνα με τον «κατήγορο» δρα Αντώνη Παπαδημητρίου ότι «ο Σωκράτης είναι ηγέτης ή δάσκαλος της ολιγαρχικής φατρίας που επιζητά να ανατρέψει το πολίτευμα της Αθήνας με αντιδημοκρατικά μέσα». Ο πνευματικός ηγέτης των ολιγαρχικών. Και ότι «για να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός, οι ολιγαρχικοί αναζήτησαν τη βοήθεια της Σπάρτης και ήταν πρόθυμοι να τη στηρίξουν στα σχέδιά της κατά της Αθήνας».

Οι θεατές ήθελαν να αποκαταστήσουν μια αδικία. «Ηθελαν να ξεπλύνουν μια ιστορική ενοχή», σύμφωνα με την υποδιευθύντρια της Στέγης Αφροδίτη Παναγιωτάκου. Δεν το πέτυχαν ακριβώς, αφού πολλοί άκουσαν για πρώτη φορά επιχειρήματα για την ενοχή του φιλοσόφου και κλονίστηκαν. Αλλά «δυόμισι ώρες δίκης είναι δύσκολο να μεταβάλουν δυόμισι χιλιετίες μίας μόνο άποψης».