Είναι ο ΣΥΡΙΖΑ θύμα των ΜΜΕ;

Μία-δύο ημέρες νωρίτερα από τη συνέντευξη του κ. Τσίπρα στον Στέλιο Κούλογλου ένα επεισόδιο στην πρωινή εκπομπή της ΝΕΤ πρόσθετε μία ακόμη διάσταση στην εικόνα αυτής της τετριμμένης, παμπάλαιης «κόντρας». Ζήτησε να παρέμβει τηλεφωνικά στην πρωινή ενημερωτική εκπομπή της ΝΕΤ ο Πάνος Σκουρλέτης από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ και φυσικά το αίτημά του έγινε δεκτό, επειδή θεώρησε ότι η παρουσία εκεί του αποχωρούντος κυβερνητικού εκπροσώπου Παντελή Καψή καταχωρίζεται στις τηλεοπτικές εμφανίσεις του ΠΑΣΟΚ, παρότι ο ίδιος, έστω υπουργός της κυβέρνησης Παπαδήμου, είχε δηλώσει ήδη πως απέχει από την πολιτική και δεν πρόκειται να αναμειχθεί. Βέβαια, δεν υπάρχει πολιτικός στον κόσμο που να μην αντιδρά με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, με το επιτελείο του Ρίγκαν να έχει αναγάγει σε υψηλή «τέχνη» τις παρεμβάσεις στον Τύπο.

Πάντως η μέθοδος της «κόντρας» με τα ΜΜΕ είναι πιο σύγχρονη, με την εκστρατεία Καραμανλή να υιοθετεί το ίδιο περίπου μοντέλο αντιπαράθεσης, προκειμένου να υπαινιχθεί μια αόριστη «κόντρα με τα μεγάλα συμφέροντα».

Για τον κ. Τσίπρα η εν λόγω επικοινωνιακή επιλογή ξεκίνησε με το «δεν μας παίζουν τα κανάλια», για να προσθέτει στη συνέχεια νέες αποστροφές στον λόγο του, που αναφέρονται στην πιο τετριμμένη, λαϊκή αντίληψη για τον ρόλο της τηλεόρασης ως μιας από τις εξουσίες οι οποίες, «χωρίς να το θέλει» ο λαός, τον καταδυναστεύουν, όπως «όχι, στην τρομολαγνεία των δελτίων των οχτώ» κ.λπ.

Ενα επίσης καίριο χαρακτηριστικό αυτών των επικοινωνιακών μεθόδων είναι ότι στις τηλεοπτικές εποχές μας ο πολιτικός δεν προσφέρει τόσο στους ψηφοφόρους του μια εικόνα του εαυτού του όσο προσφέρει τον εαυτό του σαν εικόνα με την οποία θα ταυτιστούν οι τηλεθεατές-ψηφοφόροι.

Ετσι, πολύ απλά, ένα κοινό που αισθάνεται «θύμα» του Μνημονίου, της «Ευρώπης των μεγαλοτραπεζιτών» κ.λπ., αλλά και όλα αυτά να μην τα πιστεύει, αισθάνεται θύμα της πολιτικής της λιτότητας, θύμα των μιζαδόρων πολιτικών κ.λπ., κ.λπ., ταυτίζεται αυτομάτως με τον πολιτικό που εμφανίζει εαυτόν «θύμα» των ΜΜΕ, που υπηρετούν μια ελίτ. Αντίληψη που ανασύρεται από ένα «απόθεμα επικρίσεων», το οποίο συντίθεται σταδιακά στα μεσοδιαστήματα των εκλογικών αναμετρήσεων.

Το όφελος είναι ότι με αυτή τη μέθοδο καθίσταται πρωταγωνιστής της επικαιρότητας το «φωτογενές θύμα», με όλους τους υπολοίπους να τοποθετούνται υπέρ ή κατά των δικών του θέσεων.

Αν και πρόκειται για τακτική που αξιοποιήθηκε μέχρι γελοιότητας από την εγχώρια τηλεόραση του λάιφσταϊλ προκειμένου να αναδείξει και να συντηρήσει στα χρόνια της ευδαίμονος αφασίας του τόπου διάφορες διασημότητες, βλέπουμε ότι με τον ίδιο τρόπο αξιοποιείται και από την πολιτική επικαιρότητα των ημερών.

ΚΟΝΤΡΕΣ. Η ειδησεογραφία μετά τις εκλογές διαμορφώθηκε σε πολλές περιπτώσεις με επίκεντρο τον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς δύο στοιχεία συνηγορούσαν: το ένα ήταν το αποτέλεσμα της κάλπης που τον καθιστούσε την κύρια «είδηση» και το δεύτερο η επιλογή της «κόντρας» με τα ΜΜΕ. Αν και όχι με όλα.

Καθ’ όλη την προ της κήρυξης των εκλογών περίοδο υπήρξε μια διαμόρφωση του ενημερωτικού τηλεοπτικού πεδίου με κεντρικό άξονα την αντίθεση «μνημονιακών – αντιμνημονιακών» εκπομπών, όπου στις δεύτερες κυριάρχησαν εκπρόσωποι του ΣΥΡΙΖΑ, όπως και των κατοπινών Ανεξάρτητων Ελλήνων, αν και ορισμένοι εντάχθηκαν αργότερα, κατά την προεκλογική περίοδο, στους κομματικούς συνδυασμούς ως προσωπικότητες. Παράδειγμα, ο Αλέξης Μητρόπουλος, σχεδόν καθημερινός πανελίστας στις εκπομπές των Παπαδάκη, Αυτιά, και ο κ. Μαριάς.

Το φαινόμενο καταγράφεται ως «υπερεμφάνιση μη πολιτικών (κομματικών) παραγόντων» κατά τα μεσοδιαστήματα των αναμετρήσεων, οι οποίοι διαμορφώνουν το οπλοστάσιο των επικριτικών επιχειρημάτων που κατόπιν αξιοποιούν συγκεκριμένοι πολιτικοί σχηματισμοί.

Προσπαθούμε να κατανοήσουμε αν η κόντρα με τα ΜΜΕ του κ. Τσίπρα βασίζεται σε συγκεκριμένα στοιχεία, όπως για παράδειγμα στην πεποίθηση ότι το «περισσότερο είναι καλύτερο», που αφορά την ποσοτική εμφάνισή τους και όχι το τι λένε. Και ποια περίοδο παίρνει ως μέτρο.

Πάντως, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΕΣΡ για τον συνολικό χρόνο των κομμάτων ανά τηλεοπτικό σταθμό για ολόκληρο το 2011, βλέπουμε ότι, με εκλογικό ποσοστό γύρω στο 4,5% ο ΣΥΡΙΖΑ είχε από το Mega κάλυψη 6,7%, με το ΠΑΣΟΚ να έχει 50,4% και η ΝΔ 22,9%. Αν και τη μερίδα του λέοντος την είχε το ΠΑΣΟΚ στον Σκάι με 54,9% και στον ΑΝΤ1 με 54,1%, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ είχε στον μεν Σκάι 4,8% και στον ΑΝΤ1 5,7%. Πάντως, στη μέτρηση του ΕΣΡ δεν συμπεριλαμβάνονται άλλα εκτός των επτά «μεγάλων καναλιών».

Ωστόσο συχνότατες ήταν οι εμφανίσεις καθ’ όλη την προεκλογική περίοδο, για παράδειγμα στα πάνελ του Extra (του Γιώργου Τράγκα και του «Αποκαλυπτικού Δελτίου»), στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ, όπως ο Δ. Στρατούλης και η Ρένα Δούρου, με συνομιλητές από τον χώρο της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ να εναλλάσσονται και χωρίς να τηρείται η αυστηρότητα του αναλογικού ή έστω ίσου μοιράσματος του χρόνου. Επίσης, ο ίδιος ο Αλ. Τσίπρας είχε δώσει συνεντεύξεις στον Γιώργο Αυτιά κατά τους τελευταίους μήνες πριν από την κατάρρευση του Alter και ήταν ένας από τους πρώτους στον οποίο παραχώρησε μετά τις εκλογές συνέντευξη (Σκάι), η οποία μάλιστα μεταδόθηκε την πρώτη μέρα (Σάββατο 19/5) σε αποσπάσματα, που διαφήμιζαν το «όλον» της επομένης, αλλά και ισορροπούσαν την εμφάνιση την ίδια ημέρα στην εκπομπή των Καμμένου και Κουβέλη, ενώ στο Mega καλεσμένος των Χασαπόπουλου – Αναγνωστάκη ήταν ο Γιώργος Σταθάκης. Την επομένη, η συνένετευξη μεταδόθηκε πλήρης.

Ενδεικτικά αναφέρουμε μια πρόχειρη παρατήρηση για το ποιοι και πόσοι πολιτικοί εμφανίστηκαν ανά τα κανάλια το τριήμερο μεταξύ της Παρασκευής 18 και της Κυριακής 20 Μαΐου. Την Παρασκευή στο πρωινό του Σκάι βρίσκονται από τον ΣΥΡΙΖΑ οι Γιάννης Μηλιός και Γ. Σταθάκης, ο οποίος αντικαθίσταται αργότερα από τον Παναγιώτη Λαφαζάνη. Την ίδια ώρα στο Mega βρίσκεται ο Δ. Στρατούλης, στον ΑΝΤ1 η Ζωή Κωνσταντοπούλου, ενώ δύο εκπρόσωποι του ΣΥΡΙΖΑ εναλλάσσονται στο πάνελ της ΝΕΤ. Αργότερα στον Σκάι στην εκπομπή της Πόπης Τσαπανίδου εμφανίζονται ο Δημήτρης Παπαδημούλης και ο Νίκος Χουντής, ο οποίος την ίδια ημέρα επανεμφανίστηκε στη μεσημεριανή εκπομπή του Σκάι και το βράδυ στο δελτίο ειδήσεων του Mega.

πανταχου παροντες. Σύμφωνα με στοιχεία της «Πρωινής ενημέρωσης» (ΝΕΤ) και του δελτίου ειδήσεων μαζί με την εκπομπή «NETWEEK» της Ελλης Στάη, κατά μεν την προεκλογική περίοδο ο χρόνος διανεμήθηκε μεταξύ των κομμάτων σύμφωνα με την απόφαση της Διακομματικής Επιτροπής. Με βάση τη διανομή του χρόνου κατ’ αναλογία της εκλογικής δύναμης των κομμάτων στις προηγούμενες εκλογές η απόφαση όριζε: 33% στο ΠΑΣΟΚ, 33% στη ΝΔ, 8,4% στο ΚΚΕ, 5,2% στον ΣΥΡΙΖΑ, 3,34% στη ΔΗΜΑΡ, 3,35% στους Ανεξάρτητους Ελληνες, 6,27% στον ΛΑΟΣ.

Την αμέσως μετά τις εκλογές εβδομάδα, χωρίς καν την παρέμβαση της Διακομματικής, οι εκπρόσωποι του ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκαν με ίσους όρους στα πάνελ της ΝΕΤ, ακόμη και αν οι εκπρόσωποι των άλλων κομμάτων εναλλάσσονταν. Επίσης, σύμφωνα με στοιχεία που μας διέθεσαν από τον ΑΝΤ1, κατά την τελευταία προεκλογική εβδομάδα στην εκπομπή του Παπαδάκη εμφανίστηκαν 5 στελέχη από τη ΝΔ, 4 από το ΠΑΣΟΚ και 2 από τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά μετά τις εκλογές η αναλογία άλλαξε προς όφελος του ΣΥΡΙΖΑ.

Σύμφωνα με τη μέτρηση του ΕΣΡ για την προεκλογική περίοδο 13 Απριλίου έως 4 Μαΐου, σε 712 συνολικά εκπομπές βλέπουμε ότι στο Mega, για παράδειγμα, εμφανίστηκαν συνολικά 159 στελέχη του ΠΑΣΟΚ, 155 στελέχη της ΝΔ, 74 του ΚΚΕ, ενώ 78 του ΣΥΡΙΖΑ. Ως προς τον χρόνο που αφιέρωσαν τα κανάλια, το πιο υψηλό ποσοστό ο ΣΥΡΙΖΑ το εμφανίζει στον Star 11,3% και το χαμηλότερο στο Mega 5,3%.

Επίσης, στον πίνακα όπου αναγράφονται τα συνολικά ποσοστά χρονικής έκθεσης των πολιτικών κομμάτων στα δελτία ειδήσεων βλέπουμε ότι το ΠΑΣΟΚ έφθασε στο 28,2%, η ΝΔ στο 27,3%, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ στο 7,4% (υψηλότερο εκείνου που όριζε η Διακομματική).