Αξονας ανάπτυξης κατά της Μέρκελ

Σε συνεχές πρέσινγκ του Μπαράκ Ομπάμα προς την Ανγκελα Μέρκελ εξελίχθηκε η Σύνοδος της Ομάδας των Οκτώ, την οποία φιλοξένησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Καμπ Ντέιβιντ. Ο αμερικανός Πρόεδρος δεν παρεξέκλινε ούτε στιγμή από τη συμπεριφορά που επιβάλλουν σε έναν σωστό οικοδεσπότη οι κανόνες της φιλοξενίας. Ωστόσο η γερμανίδα Καγκελάριος δεν έφυγε με τις καλύτερες αναμνήσεις από το επίσημο «αναπαυτήριο» των αμερικανών προέδρων. Στη σύνοδο ο Μπαράκ Ομπάμα είχε δύο πολύτιμους συμμάχους: τον γάλλο Πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ και τον ιταλό Πρωθυπουργό Μάριο Μόντι. Είχε επίσης και ένα ατράνταχτο επιχείρημα: η πολιτική της λιτότητας και των περικοπών στις δημόσιες δαπάνες, που επιβάλλει με τόση επιμονή το Βερολίνο στην υπόλοιπη Ευρώπη και κυρίως στους αδύναμους κρίκους του κοινού νομίσματος, μετατρέπει την ευρωζώνη σε «μαύρη τρύπα» της ανάπτυξης. Και σε αυτή τη μαύρη τρύπα δεν κινδυνεύει να πέσει μόνο ο Μπαράκ Ομπάμα λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου. Εκτός από την αμερικανική οικονομία που δυσκολεύεται να απογειωθεί, δοκιμάζονται και οι οικονομίες της Κίνας και της Βραζιλίας που βλέπουν τους ρυθμούς ανάπτυξής τους να φρενάρουν.

Ο ΚΑΜΕΡΟΝ. Το κλίμα στη σύνοδο περιέγραψε με τρεις λέξεις ο Ντέιβιντ Κάμερον. Ο βρετανός Πρωθυπουργός ζει το δικό του δράμα βλέποντας το κύμα του ευρωσκεπτικισμού στη χώρα του να παίρνει διαστάσεις τσουνάμι εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο χειρίζονται την κρίση οι Ευρωπαίοι. Το τετ α τετ που είχε με τον Μπαράκ Ομπάμα έγινε στο γυμναστήριο του Καμπ Ντέβιντ. Επειτα από μια ώρα διαδρόμου και ανταλλαγής απόψεων, ο Κάμερον μετέφερε το «αίσθημα κατεπείγουσας κατάστασης» που διέκρινε στον αμερικανό συνομιλητή του. Αυτό επιβεβαίωσε εξάλλου και η συνάντηση που είχε στη συνέχεια ο Μπαράκ Ομπάμα με τη γερμανίδα Καγκελάριο – ένα είδος «διμερούς συνόδου μετά τη σύνοδο», όπως σχολίαζαν παρατηρητές. Πρόκειται για μια ασυνήθιστη κίνηση, που καταδεικνύει όμως την κρισιμότητα της κατάστασης. Ο αμερικανός ηγέτης είναι πεπεισμένος ότι έχει αρχίσει ήδη η αντίστροφη μέτρηση για την οριστική απώλεια εμπιστοσύνης στην ευρωζώνη. Μια ωρολογιακή βόμβα που θα διαλύσει τα πάντα, αν δεν υπάρξει άμεσα μετακίνηση της γερμανικής πλευράς από την αρχική της στάση.

Σε έναν ρόλο εξωτερικού μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η Ουάσιγκτον δεν δίστασε να ανακοινώσει επισήμως προ ημερών ότι «η παρουσία του Φρανσουά Ολάντ και του Μάριο Μόντι προσφέρει την ευκαιρία μιας κοινής προσέγγισης στην αντιμετώπιση της κρίσης». Οι ισορροπίες όμως είναι λεπτές. Ο Μπαράκ Ομπάμα δεν θέλει να δώσει την αίσθηση στην Ανγκελα Μέρκελ ότι βρίσκεται περικυκλωμένη. Στην αναμνηστική φωτογραφία φροντίζει να βρίσκεται στο πλάι του η γερμανίδα Καγκελάριος. Από την άλλη πλευρά στέκεται ο γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ. Στο τέλος της συνόδου θα πει ότι «όλοι οι ηγέτες είναι σύμφωνοι πως πρέπει να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στην απασχόληση».

Δεν είναι βέβαιο πάντως ότι οι συμβολισμοί στις φωτογραφικές πόζες και οι προσεκτικές διατυπώσεις απαλύνουν το αίσθημα απομόνωσης της Ανγκελα Μέρκελ. Στην πραγματικότητα, το χάσμα που χωρίζει τις δύο πλευρές είναι τεράστιο. Είναι κάτι που βεβαιώνουν και οι αριθμοί. Για να αντιμετωπίσει την κρίση στις ΗΠΑ η κυβέρνηση Ομπάμα προώθησε ένα πακέτο σωτηρίας ύψους 787 δισ. δολαρίων, ενώ μισό τρισ. δολάρια δόθηκαν για την τόνωση της αγοράς εργασίας με έναν νόμο που πέρασε διά πυρός και σιδήρου από το Κογκρέσο το 2011. Η Ευρωπαϊκή Ενωση μιλάει για ένα πακέτο μόλις 10 δισ. ευρώ που θα δοθούν για την ανάπτυξη από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Ετσι κι αλλιώς, η γερμανίδα Καγκελάριος παραμένει ένα αίνιγμα για τον αμερικανό Πρόεδρο – και αυτό παρά το γεγονός ότι επικοινωνεί μαζί της περισσότερο από ό,τι με οποιονδήποτε άλλον ηγέτη. Η σκηνή που μεταφέρουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» πριν από το δείπνο των Οκτώ είναι αποκαλυπτική: «Πώς πάει;», ρωτά ο Μπαράκ Ομπάμα. Αντί απάντησης, η Ανγκελα Μέρκελ σουφρώνει απλώς τα χείλη της. «Ε, βέβαια, δεν έχεις και λίγα στο κεφάλι σου», λέει εκείνος παρηγορητικά.