[Διαστάσεις] Οι Αμερικανοί δεν καταλαβαίνουν τίποτα

Ο Μπρετ Στίβενς είναι έξαλλος. Κατά την άποψη του αρθρογράφου διεθνών θεμάτων της Γουόλ Στριτ Τζέρναλ, και υπευθύνου της στήλης Global view, η Γαλλία είναι μια χώρα χαμένη, χωρίς επιλογές, που ζει πάνω από τις δυνάμεις της και οδηγείται στην καταστροφή. Ο Σαρκοζί αποδεικνύει πόσο επικίνδυνο είναι να τοποθετούνται σε υπεύθυνες θέσεις άνθρωποι υπερκινητικοί, αλλά μικρού βεληνεκούς. Ο Ολάντ είναι ένας χαλαρός διεκδικητής της εξουσίας, για τον οποίο το χειρότερο που μπορεί να πει κανείς είναι ότι έχει παράλογες ιδέες. Κανείς από τους δύο δεν προτείνει πραγματικές μειώσεις φόρων, κυρίως σε ό,τι αφορά τις επιχειρήσεις, ώστε η Γαλλία να προσελκύσει έναν Στιβ Τζομπς ή έναν Μαρκ Ζάκερμπεργκ. Κανονικά, οι Γάλλοι θα έπρεπε να τους σνομπάρουν και να μείνουν στο σπίτι τους. Αντί γι’ αυτό, πάνε και ψηφίζουν σε ποσοστό ρεκόρ. Μυστήριος λαός, μυστήρια χώρα.

Είναι αλήθεια ότι οι Αμερικανοί δεν καταλαβαίνουν τίποτα. Να, στο μπλογκ του δημοσιογράφου Φαρίντ Ζακάρια, οι αναλυτές του ιδρύματος στρατηγικών αναλύσεων Wikistrat συγκρίνουν τον Ολάντ με τον Μιτ Ρόμνεϊ! Πρόκειται, λένε, για δύο ανιαρούς φορείς της αλλαγής που αντιμετωπίζουν δύο απερχόμενους χαρισματικούς ηγέτες. Η σύγκριση πραγματικά δεν αντέχει σε κριτική. Αυτό που στην πραγματικότητα εκπλήσσει όμως τους αμερικανούς αναλυτές που ασχολούνται με τη Γαλλία είναι η αναβίωση δύο φαινομένων που τα θεωρούσαν τελειωμένα: του φασισμού και του σοσιαλισμού.

Η παρατήρηση αυτή χωράει μεγάλη συζήτηση. Πρώτα απ’ όλα, δεν είναι βέβαια αλήθεια ότι ένας στους πέντε Γάλλους είναι φασίστας (και γι’ αυτό είναι λάθος να συγκρίνεται το Εθνικό Μέτωπο με τη Χρυσή Αυγή). Οπως επισημαίνει ο Πιερ Ασκί στην Γκάρντιαν, η κινητήρια δύναμη πίσω από την επιτυχία της Μαρίν Λεπέν έχει κοινωνικοοικονομικό και πολιτιστικό χαρακτήρα. Οι ψηφοφόροι της μισούν οτιδήποτε είναι «ξένο», είτε πρόκειται για τον μετανάστη που αρπάζει τις δουλειές και τα κοινωνικά επιδόματα είτε για την παγκοσμιοποίηση, τα ανοιχτά σύνορα ή το ευρώ. Με την ψήφο τους θέλουν να διαμαρτυρηθούν κατά των παραδοσιακών κομμάτων, που απολαμβάνουν τα οφέλη της εξουσίας χωρίς να προτείνουν πειστικές λύσεις στα προβλήματα της Γαλλίας.

Από την άλλη πλευρά, η διαφαινόμενη εκλογή ενός πολιτικού που δεν ντρέπεται να δηλώνει σοσιαλιστής σχετίζεται με δύο γαλλικές ιδιαιτερότητες. Η μία είναι ότι η Αριστερά και η Δεξιά γεννήθηκαν εδώ, με την επανάσταση του 1789. Η άλλη είναι ότι το εκλογικό σύστημα της Πέμπτης Δημοκρατίας (δύο γύροι προεδρικών εκλογών και δύο γύροι βουλευτικών εκλογών μέσα σε δύο μήνες) ευνοεί την αντιπαράθεση μεταξύ των δύο αυτών στρατοπέδων. Ο σοσιαλισμός δεν αποτελεί για τους Γάλλους μια έννοια κενή περιεχομένου. Παραπέμπει ευθέως στην ισότητα, το κοινωνικό κράτος και τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους. Ολα αυτά μπορεί να εξοργίζουν τους Αμερικανούς, και κυρίως εκείνους που φοβούνται τη μόλυνση της χώρας τους από τον ευρωπαϊκό ιό. Αποτελούν όμως κατάκτηση των Ευρωπαίων, μια κατάκτηση που πρέπει να διαφυλαχθεί.