Μου άρεσε που είπε ότι βάλαμε μυαλό

Η μέρα βρήκε ορισμένους Ηρακλειώτες λιγάκι εκνευρισμένους. Ωρες πριν από τις οκτώ και μισή το βράδυ, όταν δηλαδή τα μεγάφωνα του κλειστού γυμναστηρίου Λίντο ανακοίνωσαν εν μέσω περίπου 1.500 επευφημιών ότι «μαζί μας είναι ο Ευάγγελος Βενιζέλος», εκείνοι, κάτοικοι μιας πόλης με περισσότερες αφίσες για λυράρηδες παρά για υποψήφιους βουλευτές, έλεγαν ήδη ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα ήταν καλύτερα «να μην πατήσει το πόδι του» (ένας 63χρονος ιδιοκτήτης μίνι μάρκετ). Οτι «ήταν γελοία εκ μέρους υποψήφιου βουλευτή η πρόσκληση με SMS στον ενικό» (μια 35χρονη δικηγόρος). Ή ότι αξίζει να παρευρεθούν στη συγκέντρωση (ένας 30χρονος έμπορος τουριστικών), αλλά μόνο για να διαδηλώσουν. Ισως να φταίει ότι το ίδιο πρωί, στη λίστα των αυτοχείρων της πόλης προστέθηκε και ένας άντρας που κρεμάστηκε με σεντόνι, ίσως όμως και όχι.

Η ομιλία ξεκίνησε αφού οι παρευρισκόμενοι, άνθρωποι με μπόλικα κομματικά ένσημα οι περισσότεροι, είχαν αγκαλιαστεί μεταξύ τους ή ταρακουνηθεί με δυνατές χειραψίες, είχαν εξοπλιστεί με καφέ ή σάντουιτς από το κυλικείο, είχαν αστειευτεί με το πράσινο αυτοκόλλητο στο στήθος τους (οι πιο νέοι τουλάχιστον), είχαν αναλύσει το χρηματοπιστωτικό σύστημα, αυτό το είδωλο του χρήματος που παραγκωνίζει την παραγωγή, είχαν σπεύσει να χαιρετήσουν τη Φώφη Γεννηματά, ενώ από τα ηχεία ακουγόταν Σαββόπουλος της ύστερης περιόδου ή Αρβανιτάκη. Ενας εκπαιδευτικός γύρω στα πενήντα έλεγε πως ήρθε στην ομιλία γιατί «πρέπει να απαντήσουμε ρεαλιστικά στην πραγματικότητα» και ότι η νεολαία «αργεί να πάρει μπρος και είναι καλομαθημένη». Ενας εκπρόσωπός της ωστόσο, όχι μόνο ήταν εδώ, αλλά και πίστευε ότι «ο Βενιζέλος λέει την αλήθεια και έχει κάνει λάθη που τα έχει όμως καταλάβει». Ενας συνταξιούχος με παχύ μουστάκι και ξεκούμπωτο πουκάμισο είχε έρθει στη συγκέντρωση από περιέργεια («αν και φανατικός», όπως είπε), για να δει πόση κίνηση θα έχει. «Οταν βέβαια ερχόταν ο ιδρυτής στο Ηράκλειο», θυμόταν, «έκανε 12 ρίχτερ».

Η ΟΜΙΛΙΑ. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ άρχισε να μιλά από ένα βάθρο σε άσπρο φόντο (άσπρο και καθαρό όπως το μήνυμα του κόμματος, εξηγούσε κάποιο μέλος του, που φαινόταν να ξέρει τι λέει), δηλώνοντας ευτυχής που είναι υποψήφιος στη Θεσσαλονίκη αλλά και στο Ηράκλειο, γιατί έτσι άνοιγε το τόξο που ενώνει Κρήτη και Μακεδονία, το ίδιο ακριβώς που ακολούθησε ο πραγματικός εθνάρχης Ελευθέριος Βενιζέλος. Απευθύνθηκε στη μεγάλη δεξαμενή των πολιτών που κάποτε πίστεψαν στην παράταξη αλλά τώρα είναι αναποφάσιστοι και καταχειροκροτούμενος μοιράστηκε με τον κόσμο την πεποίθηση ότι όσο περνούν οι μέρες τόσο η συσπείρωση της παράταξης θα αλλάζει επίπεδα. Μπροστά του, στις πρώτες σειρές, είχε σύσσωμους τους υποψήφιους βουλευτές του στην Κρήτη ή τοπικούς φορείς – με τίτλους όπως περιφερειάρχης, αντιπεριφερειάρχης, γραμματέας αποκεντρωμένης διοίκησης, γραμματέας ή μέλος νομαρχιακής, γραμματέας εθνικού συμβουλίου, δήμαρχος, πρόεδρος επιμελητηρίου, πρόεδρος εμπορικού συλλόγου, αγροτικού συλλόγου, εργατικού κέντρου και άλλα σχετικά. Κάποιοι από αυτούς είχαν στηθεί το απόγευμα στην αίθουσα υποδοχής VIP του αεροδρομίου περιμένοντας την καθυστερημένη πτήση του προέδρου, συζητώντας, στοιχηματίζοντας μισοαστεία – μισοσοβαρά ότι το ΠΑΣΟΚ θα έρθει πρώτο κόμμα με μία μονάδα διαφορά, ή απλώς νοσταλγώντας το χωριό τους.

Και αφού ο πρόεδρος μίλησε λίγο ακόμα, στρεφόμενος πότε στη μια μεριά του γηπέδου και πότε στην άλλη, με τα χέρια του άλλοτε στο βάθρο και άλλοτε να δίνουν έμφαση στα λεγόμενα, αφού ευχήθηκε «και με τη νίκη» και ανέβασε δίπλα του τους υποψηφίους ενώ ο κόσμος χειροκροτούσε όρθιος, αφού βγήκε στο προαύλιο και το μέτωπο και τα μάγουλά του άστραψαν από τα φλας των δημοσιογράφων που έπεσαν πάνω του όπως τα μικρά ψάρια σε ένα κομμάτι ψωμί, αφού από το κοινό κάποιοι αναχώρησαν με αυτοκίνητο, κάποιοι με λεωφορείο που μίσθωσαν συνεταιρικά για να τους έρθει φθηνότερη η μετακίνηση, αφού κάποιος (ένας 35χρονος πολιτικός μηχανικός) παρατήρησε ότι «ο πρόεδρος “γαζώνει”, κάνει ανάλυση, όχι προεκλογικό λόγο», αφού κάποιος ένιωσε λιγάκι λυπημένος αλλά γεμάτος ελπίδα ότι «ο Βενιζέλος θα διορθώσει τα λάθη αλλωνών» (ο συνταξιούχος με το παχύ μουστάκι) και κάποιος άλλος είπε ότι «μου άρεσε που είπε ότι βάλαμε μυαλό» (ένας ενθουσιώδης νεαρός αγρότης), αφού αποχώρησε και η τελευταία γιαγιά με το πι της ενώ δίπλα μια παρέα συζητούσε για το πώς συμπληρώθηκαν τα ψηφοδέλτια του νομού, τότε το συνεργείο άρχισε να μαζεύει flyers υποψηφίων, καφέδες και πλαστικά μπουκαλάκια, να τυλίγει καλώδια, να στοιβάζει καρέκλες, να τυλίγει πανό, να αποκαθηλώνει το άσπρο φόντο και να το αποσυναρμολογεί, απομεινάρια μιας από τις προεκλογικές ομιλίες που σε σύγκριση με άλλες φορές (όπως είπε εκείνο το μέλος που φαινόταν να ξέρει τι λέει) «είναι σαν να γίνονται τζάμπα».

ΣΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ. Ακολούθως, ο Βαγγέλης Βενιζέλος επέστρεψε στο κατάλυμά του. Εμενε σε απλό δωμάτιο, «τα ήθη έχουν αλλάξει», είπε η μάνατζερ του ξενοδοχείου. Σε λίγο κατέβηκε σε μια αίθουσα με πολύ παχιά μοκέτα, όπου τον περίμεναν άντρες καλά ξυρισμένοι, γυναίκες καλά μακιγιαρισμένες, βουλευτές που σήμερα επέλεξαν την πράσινη γραβάτα τους, τοπικοί άρχοντες και φορείς από τις πρώτες σειρές του γυμναστηρίου, δημοσιογράφοι. Τους μίλησε για την εκτός Αττικής προσπάθεια, που ξεκινά από την Κρήτη γιατί «δίνει τον τόνο και γιατί θέλουμε να πάρουμε δύναμη από τη δική σας δύναμη και λεβεντιά», για την τελευταία μέρα των δημοσκοπήσεων, για τον κόσμο που θέλει να τιμωρήσει αλλά δεν πρέπει να αυτοτιμωρηθεί, για την πεποίθηση ότι «ευκολότερα έρχεται το ΠΑΣΟΚ πρώτο κόμμα παρά η Νέα Δημοκρατία αυτοδύναμη». Αργότερα, οι περισσότεροι θα κατευθύνονταν προς την έξοδο, εκεί που περίμεναν υπομονετικά δυο-τρεις φουσκωτοί (ένας από αυτούς εξηγούσε σε συνάδελφο πως η οικογενειακή αυτάρκεια επέτρεψε πρόσφατα στη μητέρα του να φτιάξει μουσακά χωρίς να αγοράσει τίποτε από το σουπερμάρκετ). Οι άνθρωποι του προέδρου, στο μεταξύ, φαίνονταν συγκρατημένα ευχαριστημένοι για τη σημερινή ομιλία. «Τηρουμένων των αναλογιών και με δεδομένη τη συγκυρία, νομίζω ότι τα πήγαμε καλά», θα έλεγε ο γραμματέας της Νομαρχιακής Ηρακλείου, λίγο πριν αποχωρήσει.